Việt Nam xếp vào hàng đầu Đông Nam Á về sử dụng Internet?

Theo báo báo Thế giới (Pháp) ra ngày 19/8/2005, 10 năm qua mạng lnternet đã làm thay đổi thế giới và trong bối cảnh ấy, chỉ số sử dụng lnternet 9,1% của Việt Nam được xếp vào hàng đầu của Đông Nam Á có thể đưa tới chút ít tự hào. Song có lẽ nó chưa cho thấy gì nhiều nếu nhìn nhận vấn đề từ phương diện sử dụng.

Ngày nọ xem truyền hình thấy ông bạn Trần Đăng Khoa đang cặm cụi “gõ thơ” trên máy vi tính xách tay dưới anh đèn dầu leo lét ở một bản người Thái, tôi rất nể. Tôi còn tán thêm nhà thơ rằng đó là hình ảnh vừa tương phản, vừa chứng minh sự chung sống bình đẳng và lý thú giữa văn minh nông nghiệp với văn minh tin học ở những năm đầu thế kỷ XXI.

Công cụ chát chít

Rồi từ ngày trở thành một tay “ghiền” lntemet, đi công tác dài ngày dừng chân ở đâu có phố xá là tôi lại đi tìm cửa hàng. Lần nào cũng thế, mỗi khi bước vào là hầu như các mái đầu đang cắm cúi bên chiếc màn hình nhấp nháy đều ngước lên nhìn tôi, vẻ ngạc nhiên. Và bao giờ tôi cũng đành kiếm một cái máy, rồi ngồi chen chúc với những cô cậu choai choai đang chát chít với những nickname gợi cảm như “langtuchandoi", “thieunuchiuchoi" và màn hình loang loáng những hàng chữ tình tứ... Riêng vê tốc độ đường truyền thì xin lỗi, “rùa còn nhanh hơn nhiều". Như lần ở thị trấn Xuân hoa, tôi chuyển một bài viết khoảng 800 từ mất vừa tròn 82 phút. Chờ mãi sốt ruột, tôi nói vui với ông chủ quán: “Bác có cái võng nào cho em mượn, làm một giấc, biết thế này em phóng xe máy còn hơn!".. Cách Hà Nội quãng hơn chục kilômet đường chim bay mà còn chậm rề rề như thế, thử hỏi ở các vùng xa lắc xa lơ thì sao? Bởi vậy mỗi khi đọc được số liệu thống kê về sự tăng trưởng số lượng người Việt Nam dùng Internet, tôi lại nhớ đến các cô bé, cậu bé trong các cửa hàng lnternet, lại nhớ đến tốc độ đường truyền và tự hỏi, không biết các thông số đó có trở thành đối tượng thống kê hay không?

Mấy năm nay, việc sắm cho gia đình một chiếc máy dường như không còn là việc phải chắt bóp dành dụm như triển khai một cuộc đầu tư lớn, nhất là với các gia đình ở vùng đô thị. Từ hang cùng ngõ hẻm, tới bản làng thôn xóm xa xôi, ở nhiều nơi, máy tính không còn là một cái gì xa lạ. Khi đã có một chiếc máy vi góc nhà, hay nằm gọn lỏn trong cả chiếc cặp khoác vai thì nhu cầu cầm bút hí hút trước bàn viết cũng đã dần trở nên diệu vợi. Sau mấy nghìn năm, công cụ sử dụng để viết lách của con người đang trở nên hoàn thiện. Từ bút lông đến "bút ta", bút máy, bút bi, máy chữ mổ lách cách rồi tới bàn phím nhẹ nháng của máy vi tính là cả một chặng đường, nhưng có lẽ vì văn minh tin học đến qua nhanh nên nhiều người vẫn chưa bỏ được thói quen khi kết thúc mỗi bức email bảng mấy chữ "dừng bút ở đây” mà quên rằng, lẽ ra phải viết: "dừng... gõ phím ở đây!".

Làm lạm phát công văn giấy tờ

Sau một thời gian ngắn, các công ty các cửa hàng, đại lý kinh doanh phương tiện ăn học và các trung tâm dạy sử dụng vi tính mọc lên như nấm, đến mức mới ngày nào phố Lý Nam Đế - Hà Nội, còn được gọi là "phố nhà binh” thì nay đã mang một cái tên mới là “phố Hàng Tin”. Tuy nhiên, điều đáng quan ngại là công nghệ tin học với những đòi hỏi cao trên cả hai phương diện lý thuyết và thực hành hình như đã - đang bị hiểu một cách "nôm na": Đa số người Việt vẫn nhìn. máy vi tính như lứa đàn anh của các máy chữ Olympia đen sì ngày xưa, mà chưa nắm bắt được giá trị đích thực của nó trong thế giới hiện đại. Và dường như để hưởng ứng phong trào "phổ cập tin học" và dường như cũng muốn chứng tỏ khả năng theo kịp thời đạt, ngoài việc mọi cơ quan công sở đều lên kế hoạch triển khai mua sắm, trang bị máy vi tính, nối mạng ADSL, thì trong các hồ sơ xin việc, chứng chỉ tin học nhanh chóng trở thành một bộ phận cấu thành bắt buộc và ở nhiều nới người ta cũng không buồn kiểm tra xem cái "chứng chỉ” xanh xanh, đỏ đỏ kia tương đương với trình độ thật sự của người sở hữu hay không!

Trong phạm vi quan sát của người viết bài này, cho tới hiện tại, một hệ quả trực tiếp và dễ nhận thấy nhất của quá trình phổ cập tin học là các loại công văn, chỉ thị đang tăng trưởng theo cấp số nhân. Bởi những chiếc máy chữ và những chiếc máy in roneo nặng nề xưa kia dù có gồng hết khả năng cũng không đủ sức xếp lên bàn làm việc của các cấp lãnh đạo hàng đống giấy tờ như điều những chiếc máy tính có thể làm.

Nhiều lúc nhìn chúng tôi phải đặt câu hỏi: nếu hàng ngày phải đọc hết cả đống giấy kia thì liệu người ta còn thời gian làm thêm được việc gì nữa hay không?

Phương tiện giải trí

Không đủ “điều nghiên" kỹ lưỡng, tôi còn thấy ở các cơ quan hành chính, ngoài việc sản xuất giấy tờ, máy vi tính còn cáng đáng thêm một nhiệm vụ mà chiếc máy chữ có nằm mơ cũng không có được, ấy là giúp các nhân viên “đả tự cơ" giải trí trong giờ hành chính bằng trò chơi điện tử, tán gẫu trên mạng, hoặc chí ít cũng để cánh trung niên nghe nhạc Trịnh và cánh trẻ vừa làm việc vừa gật gù hip-hop...

Từ những gì đã thấy và đã biết, tôi thật sự không thấy tin ấy khi được mục kích những tấm ảnh có cô gái chàng trai vùng cao đang ngượng nghịu ngồi bên chiếc máy vi tính kèm theo đôi lời ghi chú mang thông điệp về văn hoá – văn minh, tôi nghĩ việc quan trọng hơn cả là người ta ngồi trước mày vi tính để làm gì. Do đó phải chăng đã đến lúc chúng ta cần nhìn thẳng vào thực tế để đưa ra một lời cảnh báo rằng không thể biến phổ cập tin học thành một phong trào mang tính hình thức?

  Về trang trước    Bản in    Gửi email    Về đầu trang