Trên báo Nhân dân ngày 14-3-1962, Bác Hồ viết bài "Làm thế nào cho lạc thêm vui".
Hơn một tháng sau, đọc lại bài viết của mình, Bác phát hiện trong bài ấy thiếu một dấu phẩy (,) cần phải có, và Người đã viết bài xin lỗi nhân dân vì sự sơ suất đó. (1)
Một ông Chủ tịch nước đã không ngần ngại xin lỗi bàn dân thiên hạ chỉ vì một thiếu sót nhỏ trong việc viết sách.
Viết sách và đọc sách là việc nhân loại đã làm hơn sáu ngàn năm nay. Không biết có bao nhiêu tỷ tỷ người đã, đang và sẽ còn làm công việc này? Nhưng chuyện một nguyên thủ quốc gia đứng ra xin lỗi đồng bào của mình chỉ vì viết thiếu một dấu phẩy, thì có lẽ không nhiều.
Sách là một nửa chữ Văn Hiến - đó là những kinh nghiệm tốt đẹp mà "con người đã tìm ra qua bao nhiêu mồ hôi và nước mắt, có khi nhuốm đầy máu". (2)
Nhưng nửa còn lại, chính là "bậc thang tiến bộ của nhân loại" nói như cách nói của một người có tên là Cay đắng - văn hào Macxim Gorky.
Cái nửa còn lại ấy không phải là bàn tiệc đặt sẵn trên bàn, ai muốn dùng đều có thể tự tiện dùng được. Nếu đọc sách một cách cẩu thả, tùy tiện, thì không những không lợi lộc gì, mà có khi còn tai hại.
Người xưa đã từng nói: Nếu đọc sách mà tin hoàn toàn vào sách thì thà không đọc sách còn hơn.
Đọc lại chính bài viết của mình chỉ sau hơn một tháng mà Bác Hồ đã phát hiện ra chỗ cần phải sửa lại. Vậy thì, khi những cuốn sách của những người ở phương trời xa lạ, viết về những vấn đề xa lạ, có khi đã hàng mấy ngàn năm trôi qua... làm sao có thể làm khuôn mẫu cho ta nhất nhất noi theo được...
Năm 1924, Oxip Mandelstam, một nhà báo Xô viết gốc Do Thái, mới chỉ tiếp xúc với Nguyễn Ái Quốc có mấy tiếng đồng hồ, đã phát hiện ra ở người chiến sĩ cách mạng trẻ tuổi này cách đọc sách là phải "soi xem đằng sau những con chữ có nghĩa gì?"
*
* *
Gần đây, một người phụ nữ Mỹ, bà Lady Borton đã phát hiện trong Tuyên ngôn độc lập mà Hồ Chí Minh đọc trên quảng trường Ba Đình ngày 2-9-1945 có một từ không phải là "dịch" từ Tuyên ngôn độc lập của Mỹ.
Trong bản Tuyên ngôn độc lập của Mỹ có câu "Tất cả đàn ông (men) sinh ra đều bình đẳng". Nhưng Hồ Chí Minh lại viết: "Tất cả mọi người sinh ra đều bình đẳng".
Bà Lady Borton tác giả "Tiếp theo nỗi buồn" nói: "Chỉ cần thay đổi một từ, Hồ Chí Minh đã tham gia vào sự nghiệp giải phóng nửa nhân loại".
Viết sách, nhiều khi chỉ vì một chữ thôi, cũng phải đổi bằng sinh mệnh không chỉ của một đời người, mà của cả dòng họ.
Đọc sách, có khi bỏ sót hoặc hiểu sai chỉ một chữ thôi cũng dẫn đến sự mất mát, thua thiệt khôn lường;
Nhưng nếu đọc bằng "chính tâm", thì lại có thể hiểu cái nghĩa "ở ngoài con chữ".
Sách (nửa thứ nhất của Văn Hiến) là sự đúc kết kinh nghiệm của quá khứ.
Đọc sách (nửa thứ hai của Văn Hiến) là để giúp cho tương lai phát triển.
Bởi vậy, đọc sách không nhất nhất học theo sách, mà chỉ dựa vào sự "gợi ý" của sách để giải quyết những đòi hỏi đang đặt ra trong cuộc sống.
Một dấu phẩy trong một bài báo, một quyển sách không phải là chuyện lớn. Nhưng người viết vì dấu phẩy ấy để cho nhân dân hiểu sai; và người đọc vì dấu phẩy ấy tiếp tục làm sai, thì đó là một tội lỗi.
Bởi vậy, việc Bác Hồ xin lỗi nhân dân vì mình đã viết thiếu một dấu phẩy, không phải là chuyện "bếp núc của văn chương", mà là đạo lý của việc "làm người".
Sinh thời, Bác Hồ đã nói lời tâm huyết: "Sống ở đời, suy cho cùng, điều quan trọng nhất là làm người".
Việc tốt dù nhỏ cũng nên làm; việc chưa đúng (dù chỉ là một dấu phẩy cần phải có mà để thiếu) cũng nên tranh - đó chính là sự thể hiện cụ thể của đạo lý làm người.
(1) Hồ Chí Minh toàn tập, tập 10, NXB Chính trị Quốc gia, tr. 547-548. Bài báo bác viết với bút hiệu T.L có một sai sót nhỏ. Bác đính chính lại như sau: “Xin lỗi - Trong Báo Nhân Dân (14-3-1962), dưới đầu đề “Làm thế nào cho lạc thêm vui” đúng ra là 1 tấn lạc đổi được 1,5 tấn (1 tấn rưỡi) gang. Vì để sót một dấu phẩy (,) mà viết sai thành 15 (mười lăm) tấn gang. Đó là một thái độ không nghiêm túc, cẩn thận, T.L. xin thật thà tự phê bình và xin lỗi các bạn đọc” (Sđd, tập 10, tr.548).
(2) Ghec xen
Nguồn:
Báo Tổ quốc Số lượt đọc:
1007
-
Cập nhật lần cuối:
06/05/2009 09:59:52 PM 
Trao đổi/Nhận xét | Tổng số:
3 |
Muôn đời biết ơn Bác Hồ kính yêu Là thanh niên trẻ của đất nước, tôi luôn mong đất nwóc phát triển, dân tộc được hạnh phúc như các quốc gia trên thế giới. Tư tưởng Bác Hồ luôn luôn sáng mãi để mọi người cùng soi và học tập Người.
Cảm ơn những bài viết thật xúc động và ý nghĩa! Men=có nghĩa là loài người Men có nhiều nghĩa lắm. Có nghĩa là loài người. Ngay cả Triết gia Pháp Russo cũng viết "Men were born free, but in chain". Trong bản tuyên ngôn có lấy ấu đó, Có nghĩa con người sinh ra đã được tự do rồi, như trong khuôn khổ của luật pháp xã hội. Xin đừng dùng nghĩa đen của tiếng nước ngoài. Bác Hồ đã dịch đúng tiếng Anh rồi đó.
Sai một li, đi một dặm Đúng là sai một li, đi một dặm! 
Ý kiến của bạn về bài viết: |  |
Thông tin liên quan: Nỗi buồn lớn của doanh nhân nhỏ23/12/2009 01:14' PM “Có một thứ tài sản duy nhất trên thế gian này ta cho đi không hề bị mất đi mà lại được thêm. Đó là tri thức”. Câu nói này của tôi luôn vang lên tại bất cứ buổi nói chuyện, hội thảo hay toạ đàm nào về sách và văn hoá đọc trên khắp mọi miền đất nước. Hồ Chí Minh trả lời báo chí nước ngoài năm 194906/05/2009 11:30' AM Ông Hồ Chí Minh, trong cuộc trả lời phỏng vấn mới đây với đại diện hãng thông tấn Indonesia Antar đã kêu gọi các dân tộc châu Á ủng hộ vật chất và tinh thần cho nhân dân Việt Nam trong cuộc đấu tranh của họ giành tự do. Hồ Chí Minh tuyên bố rằng “Châu Á cần liên kết lại để bảo vệ tự do của mình và ủng hộ hòa bình trên toàn thế giới” (lời dẫn của báo hãng thông tấn Indonesia Antar - VietNamNet) Chất trí tuệ của nhân nghĩa Hồ Chí Minh01/05/2009 09:22' PM Hơn ai hết, Nguyễn Ái Quốc, người thủy thủ yêu nước họ Nguyễn ham học vì đi "chu du" khắp các nước lớn Âu Mỹ đã từng làm cách mạng dân tộc dân chủ, đồng thời chống cường quốc áp bức nên đã thấy rõ chất trí tuệ của nhân nghĩa cộng với ý chí quật cường là động lực phi thường làm xoay chuyển trời đất... Bác Hồ và người gánh nước đêm giao thừa24/01/2009 11:21' PM "Một Đảng cầm quyền mà để người dân mình nghèo hết còn chỗ để nghèo thì đó là lỗi của Đảng với nhân dân..." - điều Bác Hồ nói vào mùa Xuân cách đây 45 năm đến nay còn thấm thía... Hồ Chí Minh với vấn đề con người06/12/2008 09:40' PM Bắt đầu hoạt động cách mạng với những khái niệm “con người”, “quyền con người”, Hồ Chí Minh cũng khép lại cuộc đời mình với khái niệm “con người”, tuy với những nội dung có khác nhau… Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục04/06/2007 02:33' PM Chủ tịch Hồ Chí Minh là người anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hoá thế giới, đồng thời cũng là nhà giáo. Suốt đời Bác nêu tấm gương sáng ngời về người thầy được toàn dân tộc và cả loài người tiến bộ noi theo. Chủ tịch Hồ Chí Minh và quan điểm tuyển chọn, đào tạo cán bộ viên chức Nhà nước30/05/2007 04:45' PM Chủ tịch Hồ Chí Minh yêu cầu người cán bộ mẫu mực phải có đức có tài lấy Đức là chính, phải khắc phục mọi biểu hiện của chủ nghĩa cá nhân, xa rời quần chúng, hống hách kiểu quan cách mạng, quan liêu, tham nhũng, vô trách nhiệm dẫn đến chia rẽ, cục bộ địa phương và kết quả tất yếu là hỏng việc... Tích hợp và tự sinh trong văn hóa Hồ Chí Minh19/05/2007 12:03' PM Nhân loại không thiếu những anh hùng dân tộc, những đanh nhân văn hóa có tầm ảnh hưởng sâu rộng đối với sự phát triển của đất nước họ, sự vận động chung của lịch sử nhân loại. Hồ Chí Minh là hiện thân của nhiều giá trị, đặc sắc về tính dân tộc nhưng vẫn bao hàm những yếu tố phổ quát của nhân loại... Chủ tịch Hồ Chí Minh với vấn đề bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau10/04/2007 06:09' PM Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt niềm tin lớn lao vào thế hệ trẻ Việt Nam - những người chủ tương lai của đất nước. Người khẳng định vai trò to lớn của tuổi trẻ trong sự phát triển và trường tồn của dân tộc: "Nước nhà thịnh hay suy yếu hay mạnh một phần lớn là do các thanh niên"... Ảnh hưởng của phật giáo tới đạo đức, lối sống ở thành phố Hồ Chí Minh15/03/2007 02:36' PM Với vai trò, chức năng và những giá trị nhân văn sâu sắc của mình, Phật giáo trở thành chỗ dựa trong đời sống văn hóa, tinh thần của một bộ phận quần chúng. Các chuẩn mực của đạo đức Phật giáo có tác dụng điều chỉnh hành vi, nhân cách con người, ảnh hưởng tích cực đến quần chúng... Bác Hồ viết báo20/06/2006 06:17' AM Trong cuộc đời hoạt động báo chí của mình, Bác Hồ đã viết khoảng 2.000 bài báo với trên 100 bút danh khác nhau. Bác coi báo chí là vũ khí sắc bén để vận động quần chúng và đấu tranh với kẻ thù... Để Bác Hồ sống mãi trong lý tưởng của thanh niên18/05/2006 07:23' AM AThế kỷ XX đầy giông bão mà vĩ đại này đã sản sinh ra những con người vĩ đại. Có một con người mà tiểu sử giống như những trang huyền thoại lung linh ánh sáng, thu hút tình cảm ngưỡng mộ, kính yêu của hàng triệu, hàng triệu trái tim của nhân loại tiến bộ bằng cuộc sống hào hùng, hoạt động phong phú và sự nghiệp to lớn của mình. Có một con người mà với tài năng và đức độ đã trở thành một biểu tượng hoàn thiện tuyệt vời về cả sức mạnh chiến thắng lẫn lòng nhân ái mênh mông ... Sửa đổi lối làm việc01/10/2005 08:10' AM Tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc” của Chủ tịch Hồ Chí Minh ký bút danh X.Y.Z, viết xong tháng 10 năm 1947. Đây là tác phẩm quan trọng về xây dựng Đảng, một tài liệu học tập của cán bộ để tu dưỡng tư tưởng, đạo đức và tác phong làm việc… Bác Hồ với việc đọc sách báo07/08/2003 03:51' PM Người là một người cầm bút có nội lực lớn lao trong nhiều lĩnh vực: Chính trị, văn hoá, văn học và báo chí. Suốt đời Người đã đọc... và đọc để nâng cao vốn hiểu biết, nâng cao trí tuệ ở tầm cao mới... Chân phanh và chân ga11/03/2010 02:46' PM Một xứ bỏ ra hàng tỷ đô la để bảo vệ thương hiệu. Xứ khác trong nháy mắt với vài chục triệu đô có thể hô biến một truyền thống? Phải có tấm lòng chính trực05/03/2010 10:32' AM Trong kinh doanh có rất nhiều điều quan trọng liên quan tới tâm thể của người kinh doanh nhưng một trong những điều căn bản nhất mà tôi luôn nghĩ đến và gắng sức giữ gìn, đó là một tấm lòng chính trực. Chỉ khi người làm kinh doanh có một tấm lòng chính trực thì những điều mà tôi đề cập trên đây mới thực sự có nghĩa, người làm kinh doanh mà thiếu đi tấm lòng chính trực thì không bao giờ có được sự phát triển lâu dài. Học cách chết02/03/2010 10:24' AM ... những ai đang gặp khó khăn (tinh thần hay thể chất) biết cách biến những lúc khó khăn đó (dù là dịp khó khăn cuối cùng trong đời) thành những dịp để biết thêm cuộc đời, để sửa hết những gì mình làm không đúng trước đó... Tai họa từ lòng ghen tỵ26/02/2010 09:38' AM Tính ghen tỵ đã được biết đến từ lâu như một thói xấu mang tính phổ quát của con người. Văn chương của nhân loại đưa ra biết bao điển hình sinh động của thói xấu ấy dẫn đến những tội ác làm kinh động lòng người. Tết này về đi, con gái!12/02/2010 07:42' AM Biết không con gái? Tết năm ngoái, khi mẹ bạn Nga, mẹ bạn Bích tất tả đun nước, dọn bánh vì bạn con mình đến chơi đông thì mẹ một mình, cầm cái remote TV chuyển hết kênh này đến kênh khác… Văn hóa gia đình04/02/2010 09:59' AM Làm thế nào để xây dựng văn hoá gia đình, cổ suý cho văn hoá gia đình theo truyền thống hoặc những giá trị văn hoá rất tốt đẹp. Nhưng khái niệm kinh tế của gia đình, nền móng kinh tế của gia đình thì dường như là chưa được nói đến... Người nghèo, chó dữ và những ông chủ giàu01/02/2010 11:25' AM Suy nghĩ từ vụ chó bécgiê cắn chết một phụ nữ đi mót cà phê ở Buôn Ma Thuột... Người đàn ông thành công29/01/2010 07:38' PM Đã nhiều lần anh trả lời câu hỏi này rồi: “Vì sao anh phải làm việc nhiều đến thế?”, rằng anh phải làm việc nhiều như vậy là vì em, vì các con, vì gia đình của chúng ta. Anh làm việc nhiều như vậy mới có thể mua được căn nhà rộng, chiếc xe hơi 4 chỗ, có tiền gửi ở ngân hàng, mua bảo hiểm cho cả nhà… Lúc đầu em cũng nghĩ vậy, nhưng... Bài khác: Hãy lao động đi!28/04/2009 09:36' AM Đi làm việc đi, đồ nhác ! Đừng có ăn không nữa, quân ăn bám. “Hãy tìm nghề mà sinh nhai, làm một công việc, thực hiện một bổn phận, mày không muốn à ? Làm việc như mọi người mày cho là chán phải không ? Làm việc là một quy luật. Kẻ nào chốn tránh lao động vì cho là buồn chán thì sẽ phải lao động như một hình phạt... "Văn hoá sống"!14/04/2009 08:16' PM Trên một tờ báo vừa đăng tin rằng, một chủ hãng xe bus đã ra giá với các tài xế của mình: "Chỉ (hay được quyền) cán chết mỗi năm hai mạng người thì không phải chịu trách nhiệm, chủ sẽ lo"(!). An hưởng cuộc đời03/04/2009 09:13' AM Ngày xưa, có vị Hoàng Đế nọ muốn ban trọng ân cho một người cận thần. Nhà vua phán: "Ngươi có công lao rất lớn với ta. Kể từ cổng thành trở đi, ngươi phóng ngựa đi tới nơi nào ngươi dừng lại thì khoảng đất đó ta sẽ ban cho ngươi"... Những điều giản dị26/03/2009 02:05' PM Ba câu truyện này của tôi gửi đến Bạn đọc như tiếp tục cho lời nhắn nhủ cho những điều tốt đẹp…Những ý tưởng cho mỗi câu chuyện rất nhiều xung quanh ta…nghĩa là cuộc sống chứa trong nó những điều hay ho khiến chúng ta suy nghĩ…Nhặt nhạnh trên tay những điều như thế để viết thành chuyện, nhiều khi cũng chỉ để cho chính mình... Thái độ sống23/03/2009 02:59' PM Tôi gửi đến bạn đọc Ba Câu chuyện dưới đây tôi viết ra từ đáy lòng, bởi những gì tôi đã được chứng kiến, đã trải nghiệm. Những câu chuyện, tự nó đã là điều tôi hằng muốn chia sẻ với các Bạn… Thư của Lincoln gửi thày hiệu trưởng nhân ngày đưa con đến trường23/03/2009 09:33' AM Đây là bức thư nổi tiếng của Tổng thống thứ 16 của nước Mỹ Abraham Lincoln thường được vang lên trong lễ khai giảng tại các nước nói tiếng Anh. Con người Lincoln, hơn cả một tổng thống là con người Đạo Đức, phấn đấu cho những điều Lương Thiện và ông không lạc quan về cuộc sống tươi đẹp vô cớ nhưng luôn tin có thể tạo dựng được bởi những người lương thiện... Nỗi niềm tự do21/03/2009 11:25' AM Trong vườn nhỏ nhà tôi có treo một cái lồng mây rất đẹp, nuôi trong đó một con chim Sáo mỏ vàng. Hàng ngày cô giúp việc cho nó ăn và phun lên bộ lông vũ mượt mềm của nó những tia nước nhỏ mát mẻ, chắc nó thích lắm và cứ nhảy rinh rích trong lồng, trông thật vui nhộn.... Ôi, Sâu? Không!02/03/2009 10:29' PM Con người đã sáng tạo ra thế giới văn minh nhưng hãy coi chừng: chính cái văn minh ấy sẽ tận diệt cả nhân loại? Theo quy luật sinh tồn của tự nhiên và sự phát triển có chọn lọc thì dù nhan nhản nhưng sâu không có gì là ghê gớm lắm. Cây cối có sâu, trong đất có sâu, trên rau quả cũng có sâu và thậm chí giun sán còn ăn bám trong cơ thể chúng ta. |
