 | Thông tin liên quan: Từ chiếc bookmark nghĩ về văn hóa đọc23/07/2010 08:25' AM Một lần, tôi cần mua vài chiếc bookmark, đi khắp các hiệu sách và cửa hàng đồ lưu niệm nhưng không tìm đâu ra loại bookmark đẹp, xứng đáng dùng làm quà tặng một cách trân trọng. Chỉ có những miếng bìa vẽ sơ sài hình tháp Rùa hồ Gươm, hoặc hình các cô gái mặc trang phục dân tộc. Thật khác xa với những chiếc bookmark bằng da, mạ vàng hoặc khắc gỗ tinh xảo tôi từng được thấy trong bộ sưu tập của một người bạn. Chuyện tuy nhỏ nhưng có thể thấy, nếu tìm những dụng cụ hỗ trợ sách căn bản còn khó khăn, thì chúng ta chưa có những hiệu sách hoàn thiện. Nỗi buồn lớn của doanh nhân nhỏ23/12/2009 01:14' PM “Có một thứ tài sản duy nhất trên thế gian này ta cho đi không hề bị mất đi mà lại được thêm. Đó là tri thức”. Câu nói này của tôi luôn vang lên tại bất cứ buổi nói chuyện, hội thảo hay toạ đàm nào về sách và văn hoá đọc trên khắp mọi miền đất nước. “Tôi vẫn thích đọc sách in…”03/08/2009 11:34' AM Chúng ta thường tin rằng, sách in là sản phẩm trí tuệ tuyệt vời nhất của nhân loại và nó giữ một vị trí xứng đáng trong mọi nền văn hóa đọc trên khắp thế giới nhưng hiện nay, với sự phát triển nhanh, tiện lợi của mạng Internet thì sách in có còn là sự lựa chọn của đại đa số độc giả…? Bill Gates: "Công nghệ sẽ ảnh hưởng lớn đến giáo dục!"04/02/2007 09:15' AM "Công nghệ sẽ có ảnh hưởng lớn tới việc lựa chọn trường học của công chúng trong tương lai!" Đó là phát biểu của chủ tịch tập đoàn Microsoft Bill Gates tại Diễn đàn các nhà lãnh đạo chính phủ châu Âu - Microsoft 2007 tại Scotland hôm 31/1... "Bệnh lười đọc" của sinh viên03/02/2007 11:12' AM Lười đọc... " là lời tự thú của nhiều sinh viên thời hiện đại. Khảo sát ngẫu nhiên một số sinh viên các trường ĐH, CĐ tại TP.HCM về việc đọc sách báo của họ, số đông đều ngắc ngứ rằng "có đọc", nhưng chỉ đọc một số cuốn theo phong trào, và chỉ xem sách chuyên ngành khi bị thúc bách về mặt bài vở, có sinh viên... sắp ra trường vẫn chưa một lần ghé thăm thư viện... Viên ngọc tỏa sáng15/12/2006 12:00' AM Ngày nay, trong thời đại bùng nổ thông tin toàn cầu, các phương tiện nghe nhìn rải rộng khắp, đã và đang lấn lướt văn hoá đọc. Người ta bây giờ ít đọc sách, vì đọc sách phải mất nhiều thời gian, vừa đọc vừa suy ngẫm mới lĩnh hội được hết cái hay, cái thâm thuý của sách. Văn hóa đọc trên mạng: Vàng thau lẫn lộn23/07/2006 05:48' PM Văn hóa đọc có lúc tưởng như đã nhường bước cho các loại văn hóa nghe nhìn trong thời buổi công nghệ điện tử nghe nhìn phát triển đến tốc độ chóng mặt. Việc xuất hiện hình thức sách đọc trên mạng cũng là điều tất yếu... Ước mơ về một thư viện online khổng lồ05/02/2006 03:46' PM Thành lập một nguồn tài nguyên phong phú cho nền học thuật nước nhà, từ cấp vỡ lòng đến chuyên sâu. Từ đó, làm cho Internet hữu ích hơn là một cỗ máy game và chat. Dưới đây là một ước mơ của GS Ngô Quang Hưng (khoa Khoa học máy tính, Đại học bang New York ở Buffalo - Mỹ)... 35 tỉ đồng cho 1.000 cuốn sách25/12/2005 08:48' AM Ngay trong buổi ra mắt, Nhà xuất bản Tri Thức mới toanh đã có một bộ sách dịch thật ấn tượng để giới thiệu với các bạn đọc tiềm năng của mình - các trí thức VN... Sách trên mạng “Sạch” và “đen”27/11/2005 09:05' AM Đọc sách trên mạng đang là một thú giải trí của giới trí thức trẻ. Thế nhưng, việc tìm chọn những trang web… “Sạch” cũng là một khó khăn với bạn đọc... Amazon.com bán sách trực tuyến theo... trang06/11/2005 11:11' AM Với dịch vụ mới có tên Amazon Page, bạn sẽ không phải mua cả một cuốn sách về chỉ để đọc vài trang nữa. Amazon.com đã đưa ra một quyết định có thể coi là cách mạng trong văn hóa đọc: cho phép khách hàng mua "quyền đọc" một phần cuốn sách - hay thậm chí chỉ vẻn vẹn một trang - qua mạng... Google đăng trực tuyến những cuốn sách đầu tiên05/11/2005 09:56' AM Những nội dung được quét và đăng tải online, trong dự án quy mô Google Print gây nhiều tranh cãi, là các tác phẩm văn học, lịch sử Mỹ thế kỷ thứ 19. Sách là thức ăn không thể thiếu của trí tuệ24/08/2005 08:37' AM Đó là lời mở đầu của Tiến Sỹ Nguyễn Tiến Dũng – Phó chủ nhiệm Văn Phòng Quốc Hội với tạp chí Sách & Đời sống xung quanh đề tài sách và cuộc sống hôm nay... Kế hoạch 500 cuốn sách22/08/2005 05:05' PM Có một việc vô cùng quan trọng mà theo tôi chúng ta cần phải và có thể làm ngay, đó là tạo điều kiện để người Việt tiếp cận với những tác phẩm quan trọng nhất của nhân loại... Về sự cần thiết xây dựng tủ sách kinh điển22/07/2005 03:52' PM Không phải ngẫu nhiên mà gần đây, rất nhiều người thể hiện mối quan tâm đặc biệt đến dịch thuật như Nguyên Ngọc, Ngô Tự Lập và mới đây nhất là Nguyễn Quang A khi muốn phát triển tủ sách SOS2 nhằm góp phần xây dựng một “hệ điều hành” cho xã hội Việt Nam. Hiện nay, thị trường sách dịch ở Việt Nam đang bùng nổ với vô số các sách dịch được xuất bản ồ ạt nhưng chất lượng và nội dung đều có những vấn đề cần phải xem xét. Vì vậy, chúng ta cần thảo luận kỹ càng về hệ thống sách dịch ở Việt Nam: cần dịch những cuốn sách nào với những nội dung nào và có lộ trình, phương hướng đúng đắn mới tránh khỏi sự lãng phí và lệch lạc không đáng có. |
“Ngày nay ít người còn chịu đọc sách”, “Sách giờ ai đọc mấy đâu”, “Văn hóa nghe nhìn đang lấn lướt văn hóa đọc”, vân vân và vân vân, những tiếng thốt lên như một cám cảnh, và như một báo động. Đành rồi, các phương tiện nghe nhìn bây giờ ngày càng nhiều và càng tinh xảo. Đành rồi, thời đại bùng nổ thông tin với các phương tiện truyền tin mau lẹ và cập nhật.
Nhưng có thật chăng văn hóa đọc đang đi xuống? Ngày nay, với công nghệ tin học, văn hóa có thêm một phương tiện tồn tại khác - tồn tại ảo trên mạng. Trên mạng có những thông tin từ sách chuyển vào và những thông tin chỉ riêng có trên mạng. Vào mạng thì người ta vẫn phải đọc, chứ có phải chỉ nhìn và nghe thôi đâu. Như vậy, hành động đọc để tiếp thu văn hóa là không bị loại trừ.
Nhưng sẽ có người cãi: vấn đề của văn hóa đọc là đọc cái gì, chứ không phải đọc sách hay đọc mạng. Vâng, với sự tiến bộ ngày càng vượt bậc của tin học, với nhu cầu liên giao tiếp của con người khắp các quốc gia và trên cả hành tinh, mạng Internet đang và sẽ là một dạng sách. Ở đó, mỗi người lên mạng sẽ tiếp thu được nhiều chiều và đa chiều văn hóa. Như vậy văn hóa đọc đâu chỉ phụ thuộc vào việc có mua sách và đọc sách hay không, mà là còn có kết nối mạng hay không, có vào mạng hay không. Tương lai, sách in sẽ bị thay thế bằng sách mạng, và như vậy văn hóa đọc vốn từng đồng nhất với văn hóa từ sách sẽ được thay bằng văn hóa đọc qua mạng.
Ở đây có một khái niệm quan trọng cần thảo luận: sách điện tử (eBook). Chỉ cần một thiết bị điện tử gọn nhẹ là đã có thể có cả một thư viện trong túi, theo ta đi đến tận chân trời góc bể. Sách điện tử là sách của sách. Theo nhà nghiên cứu văn học Nga sống tại Mỹ Alexandr Genis, “Sách điện tử - đó là khâu tiếp theo trong chuỗi các thành tựu nghệ thuật biến văn minh công nghiệp thành văn minh hậu công nghiệp. Sự xuất hiện sách điện tử hoàn tất quá trình vi tính hóa văn học. Với sự xuất hiện của sách điện tử, một loạt vấn đề quan trọng liên quan đến sách từ trước đến nay bị thách thức và thay đổi. Vẫn theo A. Genis, ít nhất có ba chuyện. Thứ nhất là chuyện pháp lý. Mỗi cuốn sách thông thường in ra có tác giả của nó, và gắn vào đó là vấn đề tác quyền (copyright), bảo đảm sở hữu trí tuệ của người viết. Nhưng với sách điện tử thì khác. “Để sách điện tử thực sự có hiệu quả, nó cần phải không bị lệ thuộc vào các trở ngại “copyright”. Điều đó có nghĩa các quyền tác giả sẽ thường xuyên bị đe dọa. Tìm sự thỏa hiệp giữa quyền lợi của tác giả và của độc giả. Đây là các vấn đề cực kỳ phức tạp.
Thứ hai là chuyện xuất bản. Sách điện tử một khi đã lên mạng là từ tác giả đến thẳng độc giả, không qua trung gian một cơ sở xuất bản in ấn nào cả. Vấn đề số lượng bản in sách (tirage) ở đây bị xóa bỏ. Có bao nhiêu người đọc sách điện tử thì có bấy nhiêu bản in. Thế cũng tức là ở đây diễn ra quá trình dân chủ hóa triệt để ngành xuất bản. Với sách giấy, người ta phải cân nhắc in cái nào có thể bán chạy nhất, thu được lợi nhuận nhiều nhất. Với sách điện tử, bất kỳ loại sách nào cũng có thể đưa lên mạng, và người đọc được tha hồ lựa chọn.
Thứ ba là chuyện đọc, nhất là đọc sách văn học. Sách giấy bắt người đọc phải đọc theo tuyến tính vì kiểu viết của nó là kiểu tuyến tính, đi từ trước ra sau, từ đầu đến cuối. Sự xuất hiện của sách điện tử cho phép tạo ra một cách viết khác, phi tuyến tính. Và những cuốn sách, những tác phẩm phi tuyến tính như vậy, thực chất, chỉ có thể đọc được qua bản điện tử mà thôi. Toàn bộ nền văn hoá hiện nay đã vận động theo hướng “tương tác”. Những tác giả thính nhạy nhất với tiếng gọi thời đại đã thấy sự cần thiết phải lôi kéo độc giả vào các trò chơi của mình. Thứ văn học như thế đem lại nghĩa đen cho câu nói nổi tiếng, mà hoá ra là có tính tiên tri, của Nabokov: “Kiệt tác của mọi nhà văn là độc giả của hắn”, A.Genis viết:
Thư viện là nơi chứa sách để mọi người đến đọc. Trước đây là sách giấy. Nhưng bây giờ là sách điện tử thì phải là thư viện eBook. Hãy thử tưởng tượng, một ngày ta đến thư viện đọc sách, nhưng thay cho các giá sách đồ sộ là những chiếc máy tính nối mạng. Điều này nghe ra phi lý và điên rồ, nhưng xin nhắc lại, trong lịch sử nhân loại, sách chỉ là một trong những hình thức tồn tại của văn học, của tri thức. Nói theo cách tư duy của V. Hugo thì là sách điện tử sẽ giết chết sách giấy, giống như sách giấy đã giết chết cuốn sách bằng đá là kiến trúc trên hành trình con người ghi lại lịch sử của mình. Và ta hoàn toàn hình dung vững chắc một ngày, các hiệu sách thay vì bán sách sẽ chỉ có bán đĩa đọc và máy đọc. Mọi người đọc trên máy, qua đĩa, thích thì in ra giấy một bản chơi, còn không thì cứ lưu giữ ở dạng file.
Nói riêng về văn học, lối viết phi tuyến tính trên mạng sẽ phát triển, và để đọc nó không cách nào khác hơn là cách đọc phi tuyến tính bằng một thiết bị điện tử. Văn học Việt Nam cũng đã bắt đầu xuất hiện lối viết này, thí dụ những truyện kiểu “chat”. Xin nói lại một lần nữa là những văn bản phi tuyến tính đó một khi in ra bản giấy thì sẽ mất hết tính chất phi tuyến tính. Một ưu thế khác của thư viện eBook là tính dân chủ triệt để và trực tiếp của nó. Người đọc có thể thoải mái giao lưu trực tuyến với tác giả, với các độc giả khác xuyên thời gian và không gian để phát biểu ý kiến của mình về cái vừa đọc, thậm chí còn có thể đồng tham dự việc đọc và việc viết.
Sự thay đổi cách tồn tại của tri thức từ sách giấy sang sách điện tử như vậy kéo theo sự thay đổi cách đọc và cách tiếp nhận tri thức, tất yếu làm thay đổi cách tổ chức thư viện. Chúng ta đã làm gì để đón nhận và đón đầu sự thay đổi đó? Số hóa thư mục chỉ mới là bước đầu. Thay vì mở máy tìm ký hiệu tra sách rồi viết phiếu đưa thủ thư vào kho lấy sách ra, tôi chỉ cần nói: cho tôi một máy tính nối mạng, thế là nếu cần tham khảo mười bộ sử quan trọng nhất của nước Việt từ xưa đến nay tôi chỉ cần nhấp chuột. Và chỉ cần “cóp” mười bộ sử ấy vào một đĩa CD hay một ổ USB thế là tôi có thể mang chúng theo bên mình để phòng cần dùng ở những nơi chưa nối mạng. Nguồn:
Bưu điện Việt Nam Số lượt đọc:
8087
-
Cập nhật lần cuối:
04/02/2009 02:28:39 PM 
Ý kiến của bạn về bài viết:Mục tiêu của giáo dục tổng quát*28/07/2010 08:08' AM Nội dung của giáo dục tổng quát phải là những vấn đề đạo đức được đặt ra thông qua lịch sử, nhân học, xã hội học, kinh tế và chính trị. Và những vấn đề này cần được thảo luận cùng với việc phản ánh bản chất của đạo đức và bản chất của cuộc thảo luận, chẳng hạn như thông qua nghiên cứu về thuật hùng biện và logic học. Vì thảo luận được thực hiện thông qua ngôn ngữ, cần có những nỗ lực để phát triển khả năng ngôn ngữ. Xúc cảm thúc đẩy con người hành động19/07/2010 08:15' PM Dạy học là dạy cách học. Thế nên, muốn dạy giỏi thì phải giỏi học. Ai có gì hay tôi đều tìm đến thọ giáo. Tôi vừa học vừa dạy, vừa tự đào tạo đội ngũ giáo viên của mình. Dạy học là dạy tiến bộ, mình phải liên tục tiến bộ mới giúp người khác tiến bộ được... Xếp hạng toàn cầu và sự minh bạch19/07/2010 12:26' PM Xếp hạng đại học đang trở thành một hiện tượng toàn cầu, một phần do sự hữu ích và tiện lợi của nó. Các kết quả xếp hạng cung cấp cho các vị lãnh đạo Nhà nước cũng như các trường đại học một chỉ dẫn nhanh và (được tin là) khách quan về vị thế của nền giáo dục một quốc gia hay uy tín của một trường đại học. Việc chấp nhận tham gia xếp hạng và cung cấp thông tin cho các tổ chức xếp hạng được xem như một bước tiến trong quản trị đại học, vì nó giúp minh bạch hóa hoạt động của một trường đại học đối với các bên có liên quan. Gánh nặng trên vai tân Bộ trưởng Bộ GD-ĐT07/07/2010 05:13' PM Chưa bao giờ ngành giáo dục (GD) lại ngổn ngang trăm mối đến thế. Hàng loạt vấn đề của giáo dục chưa có câu trả lời thấu đáo: triết lý, quản lý, tài chính, chương trình - sách giáo khoa, phương pháp giảng dạy, công bằng về cơ hội học tập, tham nhũng… Với tân Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Phạm Vũ Luận - đứng trước một gánh nặng của “nhiều đời bộ trưởng để lại” (?) - ông sẽ chọn khâu nào làm điểm đột phá, để tạo một bước chuyển mới cho nền giáo dục Việt Nam? Lợi nhuận rất “mờ”!03/07/2010 08:38' AM Ngày nay, loại hình đại học quá đa dạng và cũng thường có sự tách rời cùng với sự đan xen nhất định giữa: Người cung cấp tài chính - Người cung cấp hay vận hành dịch vụ - và Người hưởng thụ dịch vụ. Trong bối cảnh đó, hệ thống đại học của nhiều nước không gọi “công”, “tư” theo quyền sở hữu nữa mà gọi theo người vận hành và việc phân biệt giữa “vì lợi nhuận” và “không vì lợi nhuận” còn quan trọng hơn là phân biệt giữa “công” và “tư”. Một số vấn đề về quản lý và những thách thức trong nền giáo dục Việt Nam*01/07/2010 02:07' PM Với tư cách là người hoạt động trong giáo dục đại học, cũng như với tư cách là phụ huynh học sinh, tôi xin nêu vài suy nghĩ của mình về vấn đề quản lý giáo dục, quản trị đại học và những thách thức đối với giáo dục Việt Nam. Trong phần đầu về quản trị, tôi sẽ lấy ví dụ nhiều hơn trong giáo dục đại học, là lãnh vực mà tôi có nhiều trải nghiệm thực tế. Trong phần hai, về minh bạch tài chánh, tôi sẽ nói về nền giáo dục một cách rộng rãi hơn, với quan điểm vừa của người trong ngành vừa là phụ huynh học sinh, thành phần của công chúng sử dụng dịch vụ giáo dục từ các nhà trường. Thành tích giáo dục29/06/2010 04:58' PM Những tranh luận sôi nổi về đường sắt cao tốc trong nghị trường và ngoài xã hội đã phần nào làm lu mờ đi những sự kiện và vấn đề mà có lẽ còn quan trọng hơn vấn đề đường sắt cao tốc gấp nhiều lần: Vấn đề giáo dục. Nền giáo dục khai phóng25/06/2010 09:20' AM Với cơ cấu kinh tế hiện tại, sẽ thuận lợi cho người tuyển dụng khi có một nguồn vốn người làm công tiềm năng được giáo dục tốt. Kiểu giáo dục mà họ cần là giáo dục xóa mù chữ để người làm công có thể tuân lệnh và làm được những việc kỹ thuật. Cái không được cần đến là giáo dục về nhận thức chính trị; bởi thế có một chuyện hoang đường thịnh hành là chính trị nên đứng ngoài giáo dục. Bài khác: Nghĩ về việc học01/01/1900 12:00' AM Đầu năm 2006, một người Mỹ nói thẳng là thanh niên Việt Nam không có nhu cầu hiểu biết mà chỉ lo học lấy bằng để kiếm sống. Thoạt nghe tôi cũng bị sốc. Một xã hội mà lớp trẻ chỉ lo kiếm sống và không có nhu cầu hiểu biết thì xã hội đó phát triển làm sao được! Giáo sư Trần Văn Giàu Huyền thoại về một con người01/01/1900 12:00' AM Giáo sư sử học, Nhà giáo Nhân dân, Anh hùng lao động Trần Văn Giàu sinh ngày 6/9/1911 tại xã An Lạc Long, huyện Châu Thành, tỉnh Long An. Cuộc đời hoạt động cách mạng, dạy học và nghiên cứu khoa học 'của ông là một tấm gương sáng về ý chí và bản lĩnh, về sự quả cảm và đức hy sinh, về tài năng và nhân cách. Ông là một nhà cách mạng tiêu biểu, là nhà giáo và nhà sử học lớn của Việt Nam trong thế kỷ XX. Hiện nay, tuy đã bước vào tuổi 94 nhưng ông vẫn rất minh mẫn và miệt mài làm việc với mong muốn đóng góp nhiều hơn nữa cho dân, cho nước trên các lĩnh vực khoa học và giáo đục. Hội chứng thi01/01/1900 12:00' AM Hiện nay việc thi - kiểm tra ở bậc học phổ thông đang diễn ra hết sức tùy tiện, bị lạm dụng quá mức, làm khổ người dạy và người học vô cùng. Còn kết quả những kỳ thi - kiểm tra đó lại không đủ độ tin cậy để đánh giá chất lượng học tập, không phản ánh đúng thực lực việc dạy & học, mà phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của người dạy và nhà quản lý giáo dục. Học tồi nhưng nếu muốn, người ta vẫn có cách thi để có điểm cao và ngược lại. Nhu cầu về tri thức: vấn đề lớn ở Việt Nam03/01/2006 09:15' AM "Nếu là bạn tốt của VN thì phải phê phán VN. Tôi tin có rất ít sự phê bình mang tính xây dựng liên quan tới chính sách và thành tựu kinh tế xã hội của VN, cả ở trong nước lẫn nước ngoài", Trên tinh thần đó, ông Thomas Vallely, Giám đốc chương trình Việt Nam của ĐH Harvard đã "xin trình bày bài phê bình dưới đây" tại phiên thảo luận có nội dung "Giáo dục ĐH Việt Nam: Nguồn lực và cơ hội" trong khuôn khổ hội nghị khoa học của các nghiên cứu sinh VN tại Mỹ... Giáo dục và ý nghĩa cuộc sống28/12/2005 10:03' PM Các hệ thống dù là giáo dục hay chính trị, đã không được đổi thay một cách huyền diệu, chúng chỉ chuyển hóa khi nào có một sự thay đổi nền tảng trong chính chúng ta. Cá nhân là quan trọng trên hết, chứ không phải hệ thống và bao lâu cá nhân không hiểu biết toàn thể quá trình của mình, thì không có một hệ thống nào, dù là ở phe tả hay phe cánh hữu có thể mang đến trật tự và hòa bình cho thế giới... 2005 - "Phải tiến nhanh lên mà thôi"23/07/2005 02:22' PM Bàn về văn minh nước ta, khuyết điểm còn nhiều nhưng không có gì phải lo, chỉ phải tiến nhanh lên mà thôi...”(1). Đó là câu nói mà 100 năm trước được ghi trong Quốc Dân Độc Bản của các sĩ phu yêu nước tiến bộ thời Đông Kinh Nghĩa Thục. Tính cập nhật kỳ lạ của một tư tưởng lớn19/07/2005 04:01' PM Là người đứng đầu phong trào Duy Tân, Phan Châu Trinh đã nêu ba nội dung cơ bản của phong trào duy tân: Dân trí, Dân khí, và Dân sinh. Ba nội dung đó gắn liền với nhau, nhưng như ta có thể thấy ngay trong cách sắp xếp vấn đề, chìa khoá là dân trí. Ông cho dân trí là quyết định hàng đầu... Mặt bằng xây dựng...và người hưởng thụ19/07/2005 08:25' AM Người thiết kế toà nhà phải có trong tay các cứ liệu của mặt bằng, gồm có phần lộ thiên (diện tích, danh giới, phương hướng...) và phần chìm sâu trong lòng đất, độ rắn của chất đất. Mặt bằng cho toà nhà giáo dục có phần lộ thiên là nền sản xuất hiện đại (kinh tế tri thức) có tính toàn cầu và phần chính trị hội nhập. Phần chìm của nó là nền văn hoá bản địa và chất nhà trường hiện hành... |
