Đang tải dữ liệu...
ChúngTa.com.NET CommunityHanoi Software JSCDoanh nhân 360
Home
 
Suy ngẫm
 
Giáo dục
 
Trải nghiệm Trưởng thành
 
Kinh doanh
 
CNTT
 
Góc Giải trí
 
Tác giả
   Bản chất thế giới    Nhận thức    Hệ giá trị    Thực tiễn-Hành động    Ngẫm nghĩ Việt Nam    Điểm sách hay
Tìm bài viết
Tìm kiếm nâng cao
Thống kê
Số lượt truy cập: 57.224.486
Số người trực tuyến: 572
Trong đó có 1 thành viên: Nhân Sinh Quan
Bạn đọc đến từ đâu?

Bạn đọc của ChúngTa.com đến từ đâu?

Các nước tư bản quốc hữu hoá ngân hàng?

TS. Nguyễn Quang A
Lao Động cuối tuần
   
07:40' AM - Thứ ba, 03/03/2009

Trong khủng hoảng hiện thời có xuất xứ từ Mỹ, các nước phát triển đã có những can thiệp mạnh mẽ vào nền kinh tế, từ cứu trợ các ngân hàng, các công ty đến việc quốc hữu hoá.

Có không ít người nghĩ chủ nghĩa tư bản đã ở vào... "giai đoạn cuối" và tận dụng các hiện tượng can thiệp đó để lý giải hay đòi sự ưu ái cho khu vực kinh tế nhà nước, thậm chí cho việc quốc hữu hoá nhiều ngành kinh tế để xây dựng "chủ nghĩa xã hội thế kỷ 21". Có thực thế không?

Khủng hoảng kinh tế toàn cầu vẫn chưa xuống đến đáy. Trong cuộc điều trần tại quốc hội Mỹ ngày 24.2.2009, Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ hy vọng suy thoái sẽ chấm dứt vào cuối năm nay, nhưng ông cảnh báo rằng sự phục hồi hoàn toàn có thể mất hơn vài ba năm. Ông gạt bỏ ý nghĩ rằng Chính phủ Hoa Kỳ cần phải quốc hữu hoá các ngân hàng lớn gặp rắc rối như Citigroup và Bank of America. Đây là 2 ngân hàng lớn nhất ở Mỹ đã được chính phủ cứu giúp.

Tháng 10.2008 Citigroup đã nhận khoản cứu trợ 25 tỉ USD, một tháng sau lại phải bơm tiếp cho ngân hàng này 20 tỉ USD nữa bên cạnh việc bảo lãnh cho khoản tài sản cỡ 300 tỉ USD trong danh mục đầu tư của nó. Ngoài hai ngân hàng này, Chính phủ Mỹ đã cứu giúp hãng bảo hiểm AIG, các hãng bảo lãnh tín dụng nhà đất Fannie Mae và Freddie Mac (thực sự nhà nước đã kiểm soát 2 hãng này), hai công ty ôtô lớn nhất Hoa Kỳ, v.v...

Năm ngoái, Quốc hội Mỹ đã thông qua gói cứu trợ 700 tỉ USD, vừa qua lại thông qua gói kích thích kinh tế 787 tỉ USD và được tổng thống ký thành luật ngày 17.2.2009.

Ngày 18.2.2008 Đức đã thông qua luật cho phép chính phủ quốc hữu hoá các tổ chức tài chính ốm yếu nếu cần. Chính phủ Anh đã quốc hữu hoá vài ngân hàng trong năm 2007 và 2008.

Tất cả các nước đều có những gói cứu trợ, kích thích với tổng giá trị hàng ngàn tỉ USD ngõ hầu ngăn chặn sự tàn phá thêm của cuộc khủng hoảng hay/và thúc đẩy sự phục hồi kinh tế. Người ta nhắc rất nhiều đến những chính sách theo kiểu Keynes, nhà kinh tế học Anh đã có công đúc kết những bài học trước đó của chủ nghĩa tư bản "tự do vô độ" mà nổi bật là của đại suy thoái để cải tổ chủ nghĩa tư bản.

Cuộc đại suy thoái 1929-1934 cũng có xuất xứ từ Mỹ. Có nhiều cách lý giải về những nguyên nhân của cuộc đại suy thoái này. Trong nhiều cách lý giải, lý giải của nhà kinh tế học Mỹ Irving Fisher, người được Keynes coi là bậc thầy, gần với lý giải của nhiều người về cuộc khủng hoảng hiện nay. Fisher cho rằng nhân tố chủ chốt gây ra đại suy thoái là tín dụng dễ dãi dẫn đến sự nợ nần quá đáng, gây ra nạn đầu cơ và các bong bóng tài sản, và khi bong bóng vỡ dẫn đến tài sản giảm giá trị, đóng băng tín dụng, ảnh hưởng đến các ngành sản xuất, dẫn đến giảm phát.

Với các chính sách can thiệp nhiều hơn của nhà nước theo gợi ý của Keynes, chủ nghĩa tư bản đã có thời kỳ phát triển mạnh mẽ sau Chiến tranh Thế giới II. Từ các năm 1980 trường phái kinh tế tân tự do chiếm ưu thế và người ta bắt đầu nới lỏng sự can thiệp của nhà nước: thu hẹp sự điều tiết của nhà nước, mở rộng thị trường tự do ngay cả cho khu vực tài chính ngân hàng.

Nền kinh tế thế giới đã có những bước phát triển ngoạn mục trong hơn 20 năm qua. Rồi khủng hoảng tài chính xảy ra tại Mỹ, nhanh chóng lan ra toàn thế giới và biến thành khủng hoảng kinh tế. Cuộc khủng hoảng hiện thời được cho là mốc đánh dấu sự chấm dứt của tư tưởng kinh tế tân tự do. Có nhiều nét tương đồng giữa đại suy thoái và cuộc khủng hoảng hiện thời.

Tuy nhiên, tình hình hiện nay cũng khác xưa khá nhiều: sự hội nhập, kết nối giữa các nền kinh tế cao hơn, sự phát triển công nghệ cũng giúp đẩy nhanh những tác động lẫn nhau, các chính phủ can thiệp mạnh hơn và cũng có cơ hội hợp tác, phối hợp nhiều hơn so với 80 năm trước.

Tuy nhiên, phải nhấn mạnh rằng khủng hoảng, suy thoái, các biện pháp can thiệp ít hay nhiều đều là những sự tự điều chỉnh của bản thân chủ nghĩa tư bản. Và sau mỗi lần tự điều chỉnh nó lại có bước phát triển mới, mạnh mẽ hơn.

Các nền kinh tế thị trường với sở hữu tư nhân chủ đạo là đặc trưng cơ bản nhất của chủ nghĩa tư bản. Không có nền kinh tế thị trường không có sự quản lý hay can thiệp của nhà nước. Nói cách khác chủ nghĩa tư bản rất "dễ uốn nắn", có năng lực to lớn để tự đổi mới.

Và việc quốc hữu hoá một số ngân hàng hay một số doanh nghiệp chỉ là một trong những biện pháp can thiệp như vậy của nhà nước, chứ hoàn toàn không có nghĩa rằng các nhà nước nước này đi theo công thức cứng nhắc của ai đó hay đi theo con đường "xã hội chủ nghĩa thế kỷ 21"!

Thực ra, Thụy Điển là nước đã nêu gương tốt về việc quốc hữu hoá một số ngân hàng lớn yếu kém khi khủng hoảng xảy ra đầu các năm 1990. Khi đó các ngân hàng lớn ở Thụy Điển thực sự đã phá sản và chính phủ trung hữu (chứ không phải chính phủ cánh tả có thiên hướng xã hội) đã quốc hữu hoá chúng, vực chúng dậy và sau đó lại thoái các khoản đầu tư của nhà nước bằng cách bán cổ phần của mình cho các nhà đầu tư tư nhân khi ngân hàng đã lành mạnh trở lại. Nói cách khác quốc hữu hoá chỉ là quốc hữu hoá "tạm thời". Mục tiêu tối thượng là cải tổ hệ thống và bảo vệ tiền của dân chúng đóng thuế. Các cổ đông cũ, các nhà điều hành cũ của ngân hàng này phải trả giá cho những yếu kém của họ. Thế mới công bằng.

Các nước EU chắc đã học được kinh nghiệm Thụy Điển dễ dàng hơn. Nhiều học giả và thậm chí các "nhà đầu cơ" tại Mỹ, như Soros, cũng khuyên chính phủ Mỹ học cách làm của Thụy Điển. Và thực ra, chính phủ Mỹ cũng đã nghe theo một phần. Từ chính sách mua lại các tài sản xấu của ngân hàng họ đã chuyển dần sang "góp vốn" cho các ngân hàng này. Nói cách khác họ đã hầu như "quốc hữu hoá" chúng. Tuy nhiên, do hoàn cảnh cụ thể của Mỹ họ vẫn e ngại nói trực tiếp đến "quốc hữu hoá".

Tóm lại, việc "quốc hữu hoá" chỉ là quốc hữu hoá tạm thời, là một trong nhiều biện pháp can thiệp của nhà nước trong khuôn khổ nền kinh tế thị trường hiện đại. Không hề có chuyện các nước này đi theo con đường "xã hội chủ nghĩa thế kỷ 21".

Không nhận rõ điều này và vô tình hay cố ý không nhận ra những yếu kém về cơ cấu kinh tế của mình để chần chừ hay trì hoãn cải cách có thể dẫn đến sự thụt lùi vô cùng nghiêm trọng. Khi mà nền kinh tế thế giới phục hồi, các nền kinh tế khác đã được cải tổ và bước vào một giai đoạn phát triển mới, còn nền kinh tế của chúng ta vẫn y nguyên hay thụt lùi, thì đó là một viễn cảnh tai hoạ.

Số lượt đọc:  843  -  Cập nhật lần cuối:  17/03/2009 10:28:57 PM
  Trao đổi/Nhận xétTổng số:  3
Tưởng vậy mà không phải vậy !
Đạo Trường  - Email:  hoahongblackrose@yahoo.com   (15/03/2009 07:19:15 AM)
" Việc "quốc hữu hoá" chỉ là quốc hữu hoá tạm thời, là một trong nhiều biện pháp can thiệp của nhà nước trong khuôn khổ nền kinh tế thị trường hiện đại. Không hề có chuyện các nước này đi theo con đường "xã hội chủ nghĩa thế kỷ 21".

Tôi thấy nhận định này của TS Nguyễn Quang A là hoàn toàn đúng. Nếu sống ỏ Mỹ và phân tích sâu thêm ta sẽ thấy việc " Quốc hữu hoá " này càng chứng tỏ bản chất của nhà nước tư sản là nhà nước phục vụ đắc lực cho giai cấp tư sản. Khủng hoảng kinh tế toàn cầu lần này là một cơ hội bằng vàng cho các ông chủ kếch sù củng cố và sở hữu tư nhân phát triển mạnh hơn bao giờ hết. Nhà nước lấy tiền ( Từ thuế, công sức của dân ) cứu những ông chủ kếch sù nay có biểu hiện quá yếu kém. Các ông chủ đang phất thì được dịp thâu tóm rồi trải rộng cơ sở sản xuất của mình, bành trướng sức mạnh. Nhân danh thời khủng hoảng tăng công việc cho công nhân nhưng không tăng tiền lương là bao so với sức lao động bỏ ra. Được dịp sa thải những người lao động đã có mức hưởng phúc lợi cao nhưng đã giảm năng xuất lao động mà không phạm luật, giảm được khoản chi và tăng tích luỹ vốn. Nghĩ cho cùng thì Khủng hoảng chỉ thiệt hại cho kinh tế nhà nước, thiệt hại cho người lao động là chính.

Như vậy, nếu liên hệ về VN thời khủng hoảng thì sao ? Vì VN đã tham gia kinh tế thị trường với định hướng nào đó. Ở vị trí hạn hẹp của mình thì tôi nghĩ rằng khủng hoảng sẽ làm tăng cường sở hữu tư nhân ở VN . Các cơ quan nhà nước không có được sự " Linh hoạt " vì phải làm việc theo khuôn khổ pháp luật, cho nên kinh tế nhà nước sẽ khó mà phát triển trong thời khủng hoảng. Trong khi đó pháp luật ở VN chưa hoàn thiện, nhiều lỗ hổng cho các cơ sở tư hữu ma mãnh. Nhiều người sẽ làm giàu trong thời khủng hoảng này ( một số ít chân chính và số đông bất chính ). Nếu chính phủ VN không khôn khéo và không nghiêm thì khủng hoảng đi qua sẽ để lại trên đất VN rất nhiều nhà tư sản đỏ và những nhà tư sản láu lỉnh cùng với nền kinh tế nhà nước đã bị yếu đi rất nhiều.

Nói tóm lại, Tôi thấy quốc hữu hoá ngân hàng là một động tác có màu sắc XHCN nhưng mục đích lại là củng cố kinh tế sở hữu tư nhân. Khủng hoảng kinh tế toàn cầu là dịp tăng cường tư bản chủ nghĩa trên phạm vi toàn thế giới. Nghĩ CNTB đến thời kỳ "giãy chết " là hoang tưởng.
Bài viết của tác giả rất hay
Hà Đức Tính  - Email:  ductinhhau1981@yahoo.com   (04/03/2009 02:52:31 PM)
Tôi rất đồng ý với ý kiến của tác giả Nguyễn Quang A.

Mới đây khi có cuộc khủng hoảng tài chính nhiều nhà lãnh đạo các Đảng cộng sản trên thế giới lên tiếng rằng khủng hoảng tài chính là dấu hiệu của quá trình suy thoái của chủ nghĩa tư bản. Tôi cho rằng ý kiến này rất chủ quan. Sự khủng hoảng là dấu kiệu của một quá trình phát triển mới mà thôi. Nguồn của cải khổng lồ của Mĩ suất phát từ nhu cầu rất đa dạng và phong phú của người dân Mĩ. Sự tiêu dùng quá mức đã gây nên khủng hoảng cũng là nguyên nhân trỗi dậy mạnh mẽ của nước Mĩ sau này.
Quốc hữu hóa không đồng nghĩa với CNXH
Bùi Quốc Lộc  - Email:  kbgvn1@gmail.com   (03/03/2009 12:39:48 PM)
Có rất nhiều cách hiểu khác nhau về CNXH, tuy nhiên theo những gì Marx và Engels trình bày trong các trước tác của mình thì hành động quốc hữu hóa hoàn toàn không đồng nghĩa với CNXH. Engels thậm chí đã phải nhấn mạnh điều này trong một chương của tác phẩm "Chống During", đại khái nói rằng nếu quốc hữu hóa mà là CNXH thì Bismark ở Phổ, Bonaparte ở Pháp cũng là những người CNXH mất, vì họ đã tiến hành quốc hữu hóa một số ngành kinh tế quốc dân!

Hiểu như thế, thì việc chính quyền một số nước nhăn nhó quốc hữu hóa dăm bảy cái ngân hàng tư nhân đang bên bờ vực thẳm, thì chẳng có gì đáng ầm ĩ.

Ts Nguyễn Quang A viết: "Nền kinh tế thị trường với sở hữu tư nhân chủ đạo là đặc trưng cơ bản nhất của chủ nghĩa tư bản." Viết như thế không sai, nhưng rất thiếu sót. Chủ nghĩa tư bản mới bắt đầu hình thành cách đây vài trăm năm; còn trước đó, suốt mấy ngàn năm, đã có những phương thức sản xuất khác, trong đó nền kinh tế thị trường với sở hữu tư nhân cũng là chủ đạo, nhưng lại không phải là chủ nghĩa tư bản.

Nét đặc trưng căn bản nhất của chủ nghĩa tư bản, đó là sự thống trị của quan hệ lao động làm thuê giữa một bên là giai cấp tư bản và một bên là giai cấp lao động. Chừng nào còn tồn tại quan hệ này, chừng đó vẫn là chủ nghĩa tư bản. Ngược lại, hễ không có quan hệ lao động làm thuê, thì đó không phải chủ nghĩa tư bản, mà là cái gì đó khác, ví dụ như chủ nghĩa chiếm nô, phong kiến, hay thậm chí chủ nghĩa xã hội thị trường.

Ý chủ đạo của bài viết này của Ts Nguyễn Quang A có lẽ được thể hiện rõ nhất ở hai câu sau: ”Không có nền kinh tế thị trường không có sự quản lý hay can thiệp của nhà nước. Việc "quốc hữu hoá" chỉ là quốc hữu hoá tạm thời, là một trong nhiều biện pháp can thiệp của nhà nước trong khuôn khổ nền kinh tế thị trường hiện đại.” Trong các bài viết của Ts Nguyễn Quang A trước đây thì dường như chưa thấy tỏ ra là ông có quan điểm dứt khoát như thế.

Thực ra, cái ý này dạo nọ đã được một nhà kinh tế học nổi tiếng phân tích rất chi tiết trong bài “Tính thị trường và tính phi thị trường” (http://www.thesaigontimes.vn/Home/diendan/ykien/10246 ).

Một bài viết tuy ngắn, nhưng rất đáng đọc.
  Ý kiến của bạn về bài viết:
Bài mới:  
Ra ngõ gặp công trình
27/07/2010 09:36' AM
Quan hệ Việt Nam - ASEAN
20/07/2010 09:10' AM
Dân trí và quan trí
14/07/2010 12:18' PM
Bài khác:
Thế hệ @
19/02/2009
Liên kết web
Olga Bergholtz

Kỷ niệm 100 năm sinh Olga Bergholtz (1910-1975) nữ nhà thơ, nhà văn Liên Xô. Bà nổi tiếng nhất với những tác phẩm sáng tác trong thời kỳ Leningrad bị bao vây. Bà đã vượt qua được những nỗi niềm tinh tế, vô tư lự của thế giới trong trẻo, vẫn mang nỗi đau riêng và cảm nhận riêng về thời cuộc, để viết về cuộc đời xung quanh, về tình yêu. Hơn thế, nhờ có nỗi đau cá nhân, bà có cảm nhận sâu sắc hơn về những nỗi đau và niềm hân hoan của nhiều người khác, của nhân dân, của dân tộc. Bà có câu thơ bất hủ "Không ai bị lãng quên và không điều gì bị quên lãng".

...

Tôi xin nói, các bạn ơi với cuộc sống riêng tôi,
Không thể có những tháng năm trên đời vô ích,
Không thể có những thông tin vô nghĩa, không mục đích,
Không thể có những con đường đi qua, nghĩa là, hóa không cần!
Không thể có những thế giới lạ xa, không thể không tiếp nhận,
Không thể có những tặng vật, bị hàm hồ cho đi một cách phân vân!
Cũng không thể có một tình yêu vô ích,
Kể cả những tình yêu bị dối lừa, đớn đau, bi kịch,
Thì chút ánh sáng trong veo, dẫu chỉ sáng chập chờn
Cũng suốt đời ở mãi cùng tôi!

Và có lẽ, chẳng bao giờ là quá muộn đâu,
Khi ta dám làm lại từ đầu trọn vẹn đời mình sống,
Dám bắt đầu lại từ đầu - một đường đi từ khởi thủy,
Và ứng xử làm sao, để nếu có quay nhìn quá khứ
Thì đừng phải ân hận xóa bỏ đi điều gì,
Dù là một tiếng kêu, hay chỉ một lời than!

(1962, Bằng Việt dịch)

Trang chủGiới thiệuLiên hệ