Địa vị của nền kinh tế Hoa Kỳ và các chính sách kinh tế của tân Tổng thống Obama

Hỏi: Thượng Nghị sĩ Obama đã thắng cử và trở thành tổng thứ 44 của Hoa Kỳ. Ông dự đoán như thế nào về khả năng của tân tổng thống Obama trong việc vực lại nền kinh tế Hoa Kỳ? Một số nhà phân tích cho rằng không có nhiều khoảng trống để ông Obama tạo ra sự thay đổi lớn, vì mọi quyết sách đối với nền kinh tế đã được quyết và bất kỳ sự thay đổi nào cũng đều phải chịu áp lực từ rất nhiều phía. Ông Obama muốn đưa ra bất kỳ sự thay đổi hay đột phá nào thì cũng phải thông qua Quốc hội, Nghị viện mà không phải ở đâu ông Obama cũng có thể nhận được sự ủng hộ. Vậy ông Obama có thể hiện thực hoá được thông điệp tạo thay đổi không, nhất là trong tình huống ông ấy không còn nhiều khoảng trống để hành động như hiện nay?

Trả lời: Nếu nói rằng không gian để ông Obama có thể thực thi các quan điểm của mình không còn nữa, hoặc rất hẹp vì tất cả các quyết sách đã quyết rồi thì đấy là một kết luận vội. Kế hoạch giải cứu nền kinh tế mà Tổng thống Bush và chính quyền hiện nay đang làm không phải là quyết sách lâu dài đối với nền kinh tế Hoa Kỳ. Đấy chỉ là biện pháp giải cứu những vấn đề tài chính trước mắt để tránh một sự sụp đổ, biện pháp ấy không thể giải quyết được vấn đề phát triển lâu dài của nền kinh tế Hoa Kỳ. Vấn đề của nền kinh tế Hoa Kỳ sâu sắc và ghê gớm hơn nhiều.

Về mặt bản chất, trong nền kinh tế Hoa Kỳ tiềm ẩn nhiều vấn đề và những vấn đề ấy có liên quan đến tư tưởng kinh tế đang được ứng dụng trong xã hội Hoa Kỳ, tư tưởng ấy cũng đồng thời được ứng dụng ở nhiều nơi trên thế giới. Vì thế, tôi không cho rằng, không gian hành động của ông Obama hẹp đến mức không còn nữa hay mọi quyết định quan trọng đã được quyết định rồi. Tôi nghĩ rằng, là một tổng thống thì ông Obama cũng sẽ không cam chịu như thế. Có thể vào nhiệm kỳ thứ hai hoặc năm cuối của nhiệm kỳ thứ hai thì hầu hết các tổng thống sau một chu kỳ mệt mỏi cũng quay trở về một số trạng thái bình thường nào đó, nhưng thường thì những tổng thống còn trẻ, vào những giai đoạn đầu tiên trong nhiệm kỳ họ sẽ hoạt động rất tích cực để nới rộng không gian chính trị của mình. Tôi tin rằng ông Obama sẽ là người chủ động nới rộng không gian chính trị của mình, bất chấp tất cả những giải pháp hay những chính sách cứu hộ nền kinh tế trước mắt đã có.

Tất cả các giải pháp về nền kinh tế Hoa Kỳ trước hết phải bắt đầu bằng việc tổ chức lại nền kinh tế tài chính của Hoa Kỳ, việc này không chỉ đơn thuần là xây dựng lại một số chính sách trước mắt. Các chính sách đối nội của Tổng thống Bush đã đi hết năng lực của nó, và cái giá mà chính phủ của Tổng thống Bush phải trả là tình trạng khủng hoảng nền tài chính hiện nay và những hiệu ứng tài chính đã bắt đầu thấm vào nền kinh tế của nó. Chính phủ của Tổng thống Bush đã đi hết không gian của nó, nhưng tôi cho rằng việc chê chính phủ của Tổng thống Bush một cách "dậu đổ bìm leo" là một việc không công bằng.

Nước Mỹ luôn phải đối mặt với những vấn đề hết sức khổng lồ, so với các chính phủ tiền nhiệm thì chính phủ của ông Bush là một chính phủ không may mắn, phải đối mặt với hiện tượng quá khốc liệt. Hệ quả của hiện tượng kinh tế hiện nay thực chất là kết quả bắt đầu từ hàng chục năm về trước, từ thời M. Thatcher và R. Reagan đã bắt đầu một tiến trình phát triển một nền kinh tế mà bây giờ chúng ta gọi nó là nền kinh tế bong bóng. Việt Nam cũng đang bắt đầu những năm đầu tiên của nền kinh tế bong bóng ấy và nếu không cẩn thận, chúng ta cũng sẽ rơi vào tình trạng như vậy. Người Trung Quốc cũng đã gặp phải tình trạng này và đã sửa chữa rất nhanh bằng chính sách của Thủ tướng Ôn Gia Bảo. Ông Ôn Gia Bảo là nhà chính trị đầu tiên nhận ra tác hại của nền kinh tế bong bóng và đã có những chính sách chuyển nền kinh tế bong bóng của nhiệm kỳ trước thành nền kinh tế mà tôi gọi là nền kinh tế tương đối hài hoà giữa cái thực và cái ảo của giai đoạn hiện nay.

Hỏi: Một nhiệm kỳ tổng thống chỉ có 4 năm, theo truyền thống, 2 năm đầu, bao giờ các tổng thống cũng ưu tiên cho vấn đề đối nội mà như dự đoán, năm 2009 vẫn là thời điểm trầm trọng nhất của khủng hoảng kinh tế và những giải pháp này là để áp dụng cho năm 2009 và có thể kéo dài đến 2010. Như vậy là gói giải pháp thì đã có rồi, có thể có điều chỉnh nếu có đột biến xảy ra, nhưng điều đấy là khó. Vậy vai trò của tổng thống Obama sẽ là như thế nào trong việc thực hiện gói giải pháp kinh tế để vực nền kinh tế khỏi khủng hoảng?

Trả lời: Nhiệm kỳ tổng thống là 4 năm nhưng không có người nào làm tổng thống Hoa Kỳ mà chỉ nghĩ đến 4 năm. Hầu hết các tổng thống đều cầm quyền 2 nhiệm kỳ, có những tổng thống chỉ cầm quyền 1 nhiệm kỳ nhưng tất cả các tổng thống đều xây dựng cương lĩnh chính trị, chương trình chính trị của mình cho 8 năm. Tôi nghĩ rằng, nhiệm kỳ đầu tiên của Tổng thống Obama chắc chắn là nhiệm kỳ chống khủng hoảng kinh tế.

Nếu nghiên cứu toàn bộ bản chất của cuộc khủng hoảng của nền tài chính Hoa Kỳ hay nền kinh tế Hoa Kỳ thì sẽ thấy căn bệnh ấy trầm trọng lắm, nó biến một nền kinh tế vốn dĩ rất tiên tiến trở thành một nền kinh tế bong bóng, một nền kinh tế rất thời thượng một cách từ từ. Và phải nói rằng, đấy chính là cái lỗi của một lý thuyết kinh tế mà người ta gọi là "Tân Tự do", hay nói cách khác là tự do thoải mái, tự do không có giới hạn về mặt phát triển. Nó làm biến dạng, đảo lộn sự phân bố lực lượng kinh tế, biến nước Mỹ trở thành một nền kinh tế, trong đó vay nợ để tiêu dùng là một trong những đặc điểm (tôi chưa nói nhược điểm) quan trọng nhất.

Nước Mỹ phát triển và có địa vị quốc tế bởi vì nó là nơi mà đầu tư cho phát triển khoa học và công nghệ trong đời sống dân sự là một tỷ lệ kiểu mẫu trong nhiều thập kỷ. Nhưng trong khoảng 2 thập kỷ gần đây thì sự gương mẫu ấy không còn, nhiều lắm là nước Mỹ chỉ duy trì được trong lĩnh vực an ninh và quốc phòng, còn trong đời sống thông thường thì nước Mỹ đang trong quá trình từ chối một nền kinh tế công nghiệp và trở thành nền kinh tế xuất khẩu các dịch vụ tài chính là cơ bản.

Tôi lấy ví dụ về hiện tượng bất động sản chẳng hạn. Thực ra nó là hậu quả của một khái niệm rất quan trọng đó là vay và tiêu. Trên tất cả các cơ sở hạ tầng của một nền kinh tế thì người vay bao giờ cũng có vật thế chấp và bất động sản trở thành một công cụ thế chấp để thực thi chính sách vay và tiêu. Cho nên, người ta bơm thị trường bất động sản lên để cung cấp bằng chứng về khả năng có thể vay được và tạo ra trạng thái tâm lý vẫn tiếp tục có thể vay được cho người Mỹ.

Gói giải pháp mà chính phủ của ông Bush đưa ra không phải để giải quyết nền kinh tế Hoa Kỳ mà mới chỉ để giải quyết vấn đề cứu hộ trạng thái khủng hoảng hiện nay của nền tài chính Hoa Kỳ. Nhiệm vụ của Tổng thống Obama sắp tới là phải tổ chức ra giải pháp để khôi phục lại nền kinh tế Hoa Kỳ chứ không phải cứu hộ trạng thái khủng hoảng của nền kinh tế Hoa Kỳ. Cái gói giải pháp hiện nay chưa có ý nghĩa để khôi phục lại nền kinh tế, tái thiết nền kinh tế, tổ chức lại nền kinh tế, nó chỉ là giải pháp chống sự sụp đổ của nền tài chính Hoa Kỳ mà thôi. Nếu để nền tài chính Hoa Kỳ sụp đổ thì uy tín của Hoa Kỳ đổ vỡ ngay lập tức, cho nên chính sự tiên phong trong việc chống lại sự sụp đổ của nền tài chính Hoa Kỳ nhận được sự hưởng ứng rất rộng lớn của các chính phủ trên thế giới, nhưng chưa nhận được sự hoan nghênh của công chúng trên thế giới, bởi vì nó chưa đạt đến mức có thể vẽ ra triển vọng quay trở lại các quỹ đạo tự nhiên của các nền kinh tế. Do đó, trên thế giới người ta mới lên án, phê phán rằng việc đó mới chỉ cứu các ông chủ. Tuy nhiên sự phê phán này cũng có mặt cực đoan của nó, bởi vì nếu không có các ông chủ thì không có các nền kinh tế, và cứu các ông chủ là cứu các động lực của các nền kinh tế, còn bản chất của nền kinh tế thì chưa.

Vì thế, ông Obama vẫn phải nghĩ ra một gói giải pháp nữa chứ không phải là buộc phải thực thi 100% chú ý chính trị của mình vào gói giải pháp hiện nay.

Hỏi: Có nhiều ý kiến cho rằng khi đã trở thành tổng thống, ông Obama phải hiện thực hoá các cam kết của mình và ông ấy phải nhìn các vấn đề với con mắt thực tế hơn. Chẳng hạn như vấn đề Iraq thì rõ ràng là ông Obama sẽ rút quân, nhưng thời gian sẽ dài hơn và khó khăn hơn nhiều so với cam kết 16 tháng mà ông ấy nói. Và còn rất nhiều vấn đề khác như giảm thuế cho những người thu nhập trung lưu, những người kinh doanh nhỏ và áp thuế đối với đối tượng giầu hơn thì ông ấy sẽ phải cân nhắc giữa chuyện thâm hụt ngân sách và chuyện khủng hoảng kinh tế. Vậy thì ông đánh giá thế nào về khả năng biến các lời hứa thành hiện thực của ông Obama?

Trả lời: Tôi nghĩ rằng bao giờ cũng có một khoảng cách giữa thực tế và lời hứa của các nhà chính trị. Những ai tin rằng có mối quan hệ 1 - 1 giữa lời hứa và thực tế chính trị thì những người đấy là những người đứng ngoài chính trị.

Người Mỹ không phải là những người đứng ngoài chính trị. Họ cũng không nghĩ rằng ông Obama thực hiện 100% lời hứa. Người dân Mỹ là những người rất có kiến thức về chính trị. Họ bầu cho khuynh hướng của ông Obama chứ không phải bầu cho lời hứa cụ thể của ông ấy. Bầu cử ở những quốc gia phát triển về chính trị là bầu cử cho khuynh hướng chứ không phải cho những lời hứa cụ thể. Nhưng không có những lời hứa cụ thể thì không có cái để diễn đạt khuynh hướng, cho nên, những lời hứa cụ thể là nguyên liệu để mô tả khuynh hướng chính trị của một nhà chính trị chứ không phải là mô tả các đơn hàng của nhà chính trị. Cho nên người Mỹ sẽ không thất vọng một cách dễ dàng.

Các bạn thử nghĩ mà xem, trong nhiệm kỳ thứ nhất ông Bush đã tranh cử một cách rất gay go với ông Al Gore, nhưng chưa có tổng thống Hoa Kỳ nào được bầu ở nhiệm kỳ hai với một tỷ số áp đảo như ông Bush. Nhưng đến năm thứ hai của nhiệm kỳ thứ hai ông Bush bắt đầu mất uy tín là vì cuộc chiến tranh Iraq. Trong cuộc chiến tranh ấy, nói cho cùng người Mỹ cũng không mất nhiều lắm. Sự phá hoại nền kinh tế nước Mỹ và uy tín nước Mỹ mà cuộc chiến tranh Iraq tạo ra bé hơn nhiều so với sự xuất hiện của các quỹ đầu tư ở nước Mỹ.

Khi trả lời phỏng vấn hãng thông tấn DPA của Đức, tôi nói rằng các nhà chính trị Hoa Kỳ mải mê đuổi theo bọn khủng bố mà quên mất những kẻ cướp đoạt lớn nhất của toàn bộ xã hội Hoa Kỳ nằm ở New York. Tôi không nghĩ người Mỹ bầu cho ông Obama là bầu cho các đơn hàng cụ thể, mà bầu cho khuynh hướng của ông ấy, và khuynh hướng ấy là khuynh hướng đúng. Cái khuynh hướng căn bản của ông Obama không phải là cái mà nhiều tờ báo vẫn nói.

Vấn đề mà mỗi ứng cử viên tổng thống phải xác định là giữa năng lực áp đặt và khống chế thế giới với tiềm năng của nước Mỹ thì cái gì là sức mạnh thật của nước Mỹ. Giữa việc xây dựng nước Mỹ trở thành một quốc gia mạnh với nước Mỹ có những hành động mạnh ở ngoại vi nước Mỹ thì đâu là quyền lực thật của nước Mỹ? Ông Obama cho rằng nước Mỹ mà không mạnh thật thì vị thế của nước Mỹ cũng không có thật. Còn ông McCain thì cho rằng sự có mặt của nước Mỹ ở những điểm nóng, ở những vấn đề nóng trên thế giới chính là sức mạnh của nước Mỹ. Trong hai khuynh hướng này, khuynh hướng của ông Obama đúng hơn. Nước Mỹ không mạnh thật thì nước Mỹ không có vị thế thật, tức là bước số một, công việc số một của một nhà chính trị Hoa Kỳ trong giai đoạn hiện nay là khôi phục lại sức mạnh thật sự của nước Mỹ, mà chủ yếu là sức mạnh kinh tế và sức mạnh khoa học và công nghệ. Tôi nghĩ rằng khuynh hướng ấy đúng, cho nên người Mỹ bầu cho khuynh hướng ấy. Ông Obama đã thắng một cách áp đảo bằng tỷ số của phiếu đại cử tri, đó là hình thức dân chủ đại diện. Còn tỷ số phổ thông đầu phiếu là hình thức dân chủ trực tiếp. Nền dân chủ trực tiếp không phải là một nền dân chủ đủ sáng suốt so với nền dân chủ đại diện trong những vấn đề sống còn của đời sống chính trị. Ông Obama thắng là do khuynh hướng của ông ấy chứ không phải là do các cam kết cụ thể.

Hỏi: Cùng với sự khủng hoảng của nền tài chính và sự suy thoái của nền kinh tế Mỹ thì người ta nói rằng vị thế, vai trò của nước Mỹ đang mất đi, chí ít là trong tương quan so sánh Trung Quốc đang nổi lên, nước Nga được gọi là chú gấu đã thức dậy sau một giấc ngủ đông quá dài. Vậy theo ông, Tổng thống Obama sẽ định vị vị thế của nước Mỹ trên thế giới như thế nào? Với tuyên bố hiện nay của ông Obama thì có vẻ là sẽ có một triều đại Obama đa phương hơn, thân thiện với thế giới hơn. Liệu xu hướng ấy có kéo dài không hay nó chỉ được thể hiện trong giai đoạn đầu?

Trả lời: Đây là một vấn đề rất thú vị. Thế giới giải thích nói chung là không đúng về vị thế của nước Mỹ. Chưa bao giờ tôi nhìn thấy vai trò, vị thế của Hoa Kỳ một cách rõ rệt như giai đoạn khủng hoảng tài chính vừa rồi. Trước đây, các nhà chính trị cả bên này lẫn bên kia cũng tuyên truyền, cũng nói quá lên, và di chứng của việc tuyên truyền trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh vẫn còn cho đến bây giờ. Thế hệ của những người được dạy, được tuyên truyền trong một nửa thế kỷ như thế vẫn còn tồn tại. Chính sự tồn tại ấy tạo ra trạng thái hiện nay của nền chính trị Nga, sau khi Đông Âu và Liên bang Xô Viết sụp đổ và tạo ra trạng thái dân tộc chủ nghĩa của Trung Hoa hiện nay.

Theo quan điểm của tôi, mọi giải thích về nước Mỹ theo kiểu như vậy đều không thực tế. Nước Mỹ chưa bao giờ bộc lộ vai trò là cường quốc số một, là người điều khiển đời sống kinh tế và chính trị quốc tế một cách rõ rệt như giai đoạn hiện nay. Ngay cả các nhà chính trị hàng đầu của nước Mỹ cũng không ý thức được một cách đầy đủ về vấn đề này. Mỗi một tổng thống có một cách lạm dụng khác nhau đối với vị thế của nước Mỹ, nhưng bản thân họ cũng không ý thức đầy đủ về vai trò hay sự quan trọng thực sự của nước Mỹ đối với toàn bộ tiến trình kinh tế và chính trị trên thế giới.

Cuộc khủng hoảng năm 1929 xảy ra là tiền đề để hình thành dần dần các lực lượng cực đoan của thế giới và tạo ra cuộc Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nhưng sự xung đột ấy cũng mới chỉ diễn ra trong quan hệ của những nước đặc biệt phát triển và nó cũng tạo ra những sự xung đột giữa các nhân tố mới của thế kỷ XX, đó là chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô với phương Tây. Cuộc khủng hoảng thứ nhất về kinh tế năm 1929 làm bộc lộ một thực tế là nước Mỹ từ lúc ấy về bản năng đã bắt đầu trở thành yếu tố chi phối thế giới. Cho nên, trong cuộc Chiến tranh Thế giới lần thứ hai, việc lôi kéo nước Mỹ tham gia chiến tranh là cả một sự vất vả khổng lồ của tất cả các nhà chính trị ở Tây Âu và Liên Xô. Để ngăn chặn người Mỹ tham gia vào cuộc chiến tranh, người Nhật đã đánh vào Trân Châu Cảng và nghĩ rằng, bằng một cú con con như vậy là có thể ngăn chặn người Mỹ tham gia vào cuộc chiến tranh. Nhưng ngược lại, đấy chính là động lực để người Mỹ tham gia vào cuộc chiến tranh ấy. Từ năm 1929 đến năm 2008 là 80 năm, chúng ta lại có một hiện tượng nữa để thấy vai trò của nước Mỹ. Tôi không tin là có bất kỳ quốc gia nào trên thế giới này có thể thay thế người Mỹ để trở thành nhân tố chi phối sự phát triển chính trị và kinh tế của thế giới trong thế kỷ XXI.

Người ta đồn rằng đến năm 2040, 2050 của thế kỷ này, các quốc gia khác sẽ thế này thế khác và thế giới sẽ trở thành đa cực. Nhưng tôi cho rằng, thế giới sẽ luôn luôn trở thành đa cực trên miệng của các nhà chính trị nhưng rất khó đa cực trên thực tế. Người Mỹ vẫn phải gánh một gánh nặng rất quan trọng là để trở thành một quốc gia có sức mạnh, có chất lượng đơn cực thì nước Mỹ phải thể hiện thái độ đa cực để đoàn kết thế giới và để giải quyết các xung đột của thế giới một cách đỡ tốn kém và yên ổn. Còn sự đa cực trên thực tế là chưa hình thành được ở thế kỷ XXI. Nếu không nhận thức được điều ấy thì rất khó để phân tích tình hình chính trị và kinh tế trên thế giới.

Còn Trung Quốc có trở thành một cực chính trị không? Nước Nga có quay lại để trở thành một cực chính trị không? Tôi không đưa ra bất kỳ sự tiên đoán tiêu cực nào về vai trò của nước Nga và Trung Quốc cả, nhưng linh cảm mách bảo tôi rằng trong thế kỷ này họ chưa làm được gì hơn. Thứ nhất, tính tiên tiến về chính trị của các quốc gia này là chưa xuất hiện. Đối với những quốc gia khổng lồ như nước Nga và Trung Quốc, để xác lập một nền chính trị tiên tiến theo tiêu chuẩn của thế giới, theo tiêu chuẩn của hội nhập chứ không phải theo định nghĩa khu trú và cá biệt của từng quốc gia một là rất khó. Cả hai quốc gia này đều không thống trị được thế giới, nó chỉ có thể can thiệp vào hệ thống tiêu chuẩn của thế giới về chính trị chứ không đủ tiềm lực để áp đặt cho thế giới tiêu chuẩn chính trị của nó. Về cơ bản, để xác lập tính tiên tiến về mặt chính trị thì Nga và Trung Quốc vẫn buộc phải trải qua một thời kỳ rất dài để xây dựng nền chính trị của mình theo tiêu chuẩn của nhân loại chứ không phải theo tiêu chuẩn của chính họ. Một vài thế kỷ nữa các quốc gia này cũng không làm được cái việc áp đặt tiêu chuẩn chính trị của mình cho thế giới. Cho nên, cái gọi là đa cực hoá đời sống quốc tế sẽ chỉ có trong thái độ của tất cả các quốc gia, trong lời nói của tất cả các nhà chính trị. Tổng thống Obama cũng sẽ nói tiếng nói đa cực, nhưng nước Mỹ vẫn là đơn cực, bất chấp tổng thống của nó nói một cách lịch sự hay thô lỗ. Nước Nga và Trung Quốc trong thế kỷ XXI chưa có được triển vọng trở thành một đối tượng có quyền áp đặt tiêu chuẩn chính trị của mình cho thế giới và nhiệm vụ của hai nước này là phải tự cải tạo mình theo tiêu chuẩn của thế giới.

Hỏi: Khi nước Mỹ có vấn đề về kinh tế thì người ta đặt câu hỏi là liệu tiêu chuẩn Mỹ có thực sự tốt hay không? Các luật chơi về kinh tế mà Mỹ đã đặt ra cho thế giới đã đúng hay chưa? Chính quyền Mỹ đã ra tay cứu các ngân hàng trong khi nước Mỹ là nước cổ vũ cho tự do thương mại. Những tiêu chuẩn và giá trị Mỹ đã bị tổn thương với cuộc khủng hoảng này, vậy làm thế nào để khắc phục được?

Trả lời: Đây là một câu hỏi đúc kết bởi kinh nghiệm của những quốc gia hoặc của những người vẫn quan niệm sai về nước Mỹ. Nước Mỹ không áp đặt gì cả, các nhà chính trị Mỹ thường tỏ một thái độ áp đặt nhưng nước Mỹ không tỏ ra áp đặt. Qua câu chuyện trúng cử của Thượng Nghị Sĩ Obama, chúng ta lại một lần nữa khẳng định rằng nền dân chủ Hoa Kỳ là một nền dân chủ có thật, nền dân chủ ấy vượt lên trên tất cả các sức mạnh, các định kiến, kể cả các định kiến chủng tộc. Đây là một bằng chứng về tính có thật của nền dân chủ Hoa Kỳ.

Chúng ta vẫn nhầm lẫn giữa sự muốn áp đặt các tiêu chuẩn Hoa Kỳ của các nhà chính trị Hoa Kỳ với sự muốn áp đặt của xã hội Mỹ đối với các xã hội khác. Một khi sự áp đặt của các nhà chính trị đối với thế giới mà gây ra những hậu quả không có lợi, xã hội Mỹ sẽ thay đổi, sẽ vứt bỏ không thương tiếc cả nhà chính trị lẫn thái độ của họ. Hiện tượng trúng cử của Thượng Nghị sĩ Obama thể hiện điều ấy. Tôi không nói đến ngôn từ, đến thái độ, đến cách thức của các nhà chính trị Hoa Kỳ đối với thế giới mà tôi muốn nói đến tương quan nước Mỹ với thế giới. Không có chuyện áp đặt ấy trong thực tế. Tuy nhiên, ngay cả khi các nhà chính trị Hoa Kỳ có ý muốn áp đặt thì ý muốn áp đặt ấy đem so với ý muốn áp đặt của những quốc gia có khả năng trở thành những cực chính trị khác trên thế giới còn bé hơn nhiều.

Trong đời sống chính trị, các nhà chính trị luôn luôn có ý chí muốn áp đặt, đấy là bản năng của đời sống chính trị. Không nên nhầm lẫn giữa bản năng của đời sống chính trị với bản năng của cả một dân tộc, cả một quốc gia. Nền dân chủ Hoa Kỳ là một nền dân chủ kiểu mẫu để nhân dân có thể thay đổi thái độ cũng như cách thức của đời sống chính trị. Tôi không tin rằng có câu chuyện áp đặt ấy. Đấy là cách mô tả do nhận thức sai lầm từ nhiều phía. Các quốc gia đối lập với quyền lợi Hoa Kỳ tìm cách giải thích như thế, các quốc gia cạnh tranh với ảnh hưởng của Hoa Kỳ cũng cố gắng giải thích như thế.

Hỏi: Vậy bỏ qua việc có áp đặt hay không mà chỉ đặt vấn đề về sự lan toả tự nhiên của sức mạnh Mỹ, giá trị Mỹ. Người ta nhìn Mỹ như biểu tượng của sự thành công và người ta noi theo nhưng người ta buộc phải đặt nghi vấn liệu có đáng để noi theo không?

Trả lời: Sự nghi vấn ấy là đương nhiên. Người Mỹ cũng nghi vấn đề giá trị Mỹ. Sự ngờ vực về những giá trị của mình chính là một mặt, một yếu tố để tạo ra sự minh mẫn của một dân tộc. Nếu người Mỹ không nghi vấn về các giá trị Mỹ thông thường thì người Mỹ mù quáng. Nghi vấn luôn luôn là một đại lượng có thật và là khả năng lành mạnh của tất cả các cộng đồng xã hội. Tôi không cho rằng thế giới nghi vấn giá trị Mỹ là một hiện tượng tiêu cực, và nó cũng không hề ảnh hưởng tiêu cực đến địa vị có thật của nước Mỹ đối với tiến trình phát triển của thế giới. Nghi vấn là động lực cơ bản của sự tìm tòi phát triển. Nếu ai đó nói rằng người Mỹ thất bại, người Mỹ mất uy tín, người ta nghi ngờ các giá trị Mỹ và người Mỹ mất dần ảnh hưởng thì đấy là kết luận hời hợt, bản năng, không có chất lượng khoa học.

  Về trang trước    Bản in    Gửi email    Về đầu trang

Trao đổi/Nhận xét

Tổng số:  1

  Ý kiến của bạn về bài viết:

  Về đầu trang