Bình luận về kết quả bầu cử tổng thống Mỹ 2008

Phần 1: Địa vị của nền kinh tế Hoa Kỳ và các chính sách kinh tế của tân Tổng thống Obama

Hỏi: Trong cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ ngày 4/11 vừa qua, ứng cử viên thuộc đảng Dân chủ Barack Obama đã chiến thắng. Ông có bình luận gì về chiến thắng này?

Trả lời: Việc ông Barack Obama thắng cử trong cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ năm 2008 là một vấn đề mà thế giới sẽ còn tốn rất nhiều giấy bút để nghiên cứu, vì suy cho cùng, nguồn gốc của hiện tượng thắng cử của ông Obama là những vấn đề cơ bản của nước Mỹ. Đây là lúc nước Mỹ bộc lộ những vấn đề rất căn bản của nó. Tôi đọc gần như tất cả những bài báo có thể đọc được ở trên các mạng truyền thông về vấn đề này và thấy rằng thế giới có rất nhiều cách giải thích hiện tượng trúng cử của ông Obama, nhưng trong đó cũng có không ít những lệch lạc trong quá trình mô tả cuộc tranh cử này, mô tả sự thắng cử này cũng như mô tả nước Mỹ.

Các bạn biết rằng nước Mỹ là một vấn đề của thế giới, nó ảnh hưởng một cách trực tiếp, một cách sống còn trước hết đến nền kinh tế thế giới và sau đó là ảnh hưởng đến các khuynh hướng chính trị của thế giới. Đấy là một thực tế khách quan, bất chấp việc chúng ta thích hay không thích nước Mỹ, thích hay không thích tổng thống mới của nước Mỹ thì chúng ta cũng buộc phải nghiên cứu chuyện này.

Trước hết, chúng ta nghiên cứu hiện tượng Thượng Nghị sĩ Obama thắng cử. Nhìn một cách đơn giản thì chỉ thấy ông ấy thắng cử, nhưng nhìn vào những diễn biến, những tiêu chí hay những khía cạnh khác nhau của cuộc bầu cử thì tôi thấy rất kỳ lạ và rất thú vị về nước Mỹ. Có lẽ đây là lần đầu tiên có một cuộc tranh cử với một số lượng người tham gia bầu cử đông đúc và nhộn nhịp như thế này. Điều ấy thể hiện số lượng người Mỹ quan tâm đến bầu cử, quan tâm đến sinh hoạt chính trị này tăng đột ngột. Nhiều tờ báo nói rằng nó ngang với thời kỳ 1960, tức là lúc Chiến tranh Lạnh đang ở đỉnh cao, khi mà Khrushchev đưa tên lửa vào Cuba, lúc bấy giờ thế giới hoảng loạn trước triển vọng của một cuộc chiến tranh hạt nhân. Người Mỹ quan tâm đến chính trị vào thời điểm ấy như thế nào thì bây giờ cũng quan tâm đến vấn đề chính trị của nước Mỹ như vậy, nhưng vấn đề đối nội được quan tâm hơn vấn đề đối ngoại. Đấy là đặc điểm thứ nhất của quá trình bầu cử.

Đặc điểm thứ hai của quá trình bầu cử là cũng giống như hầu hết những cuộc bầu cử trước đó, xét về phiếu phổ thông thì hai ứng cử viên chênh nhau không đáng kể, nhưng tỷ lệ phiếu đại cử tri thì lại có sự chênh lệch rất lớn. Chưa bao giờ trong lịch sử bầu cử tổng thống của nước Mỹ lại có một tỷ lệ kỳ lạ như thế. Như thế có nghĩa là tính cấp tiến của đời sống chính trị của Mỹ hay của tầng lớp trung lưu Hoa Kỳ thể hiện một cách cực kỳ rõ rệt so với dân chúng nói chung, tức là các nhà chính trị Hoa Kỳ năng động hơn dân chúng, nhạy cảm hơn dân chúng. Đấy là một trong những chỉ tiêu mà chúng ta, với tư cách là một nước đang phát triển, buộc phải theo dõi. Đấy là một hướng dẫn chính trị cực kỳ quan trọng đối với xã hội và chiếm một tỷ lệ cực kỳ quan trọng trong việc Thượng Nghị sĩ Obama trở thành tổng thống Hoa Kỳ.

Đặc điểm thứ ba là sự thống lĩnh của các vấn đề đối nội, vấn đề kinh tế. Có một thời kỳ rất dài, các nhà chính trị cỡ tổng thống của Hoa Kỳ vẫn xem các vấn đề đối ngoại là vấn đề cơ bản, tức là địa vị của nước Mỹ trên thế giới quan trọng hơn là vấn đề của người Mỹ. Cuộc bầu cử này ngược hẳn với cuộc bầu cử cách đây gần một năm của người Nga. Trong cuộc bầu cử này, những vấn đề đối nội, những vấn đề thuộc về đời sống của con người ở Mỹ trở thành vấn đề chính trị hàng đầu. Nhưng trong cuộc bầu cử của nước Nga thì địa vị của nước Nga ở trên thế giới trở thành tiêu chí chính trị quan trọng nhất quyết định ai trúng cử.

Đặc điểm thứ tư là sự đồng thuận, sự ủng hộ quốc tế đối với các ứng cử viên. Biểu hiện về thái độ của tất cả các nước được chia ra các nhóm như sau: Nhóm đồng minh truyền thống của Hoa Kỳ ủng hộ ông Obama một cách cực kỳ rõ rệt. Nhóm những nước là đối thủ cũ của Hoa Kỳ thì phân hoá và cũng có thái độ tương đối rõ rệt đối với từng ứng cử viên. Và xã hội ở các nước là cựu địch thủ của nước Mỹ hay những nước đang có vấn đề với nước Mỹ cũng phân hoá trong thái độ đối với các ứng cử viên. Sự khác nhau giữa các nhà chính trị và người dân ở các nước có truyền thống không thân thiện với Mỹ thể hiện rất thú vị. Quan điểm của dân chúng và thế hệ trẻ là ủng hộ ông Obama, kể cả ở Trung Quốc cũng như ở Nga. Còn các nhà cầm quyền thì thận trọng hơn và không bộc lộ một cách rõ rệt. Trong nhóm các nước đối đầu với nước Mỹ có những nước đối đầu trực tiếp và đang có vấn đề nóng với nước Mỹ như Iran, các nước thuộc vùng Trung Đông, các nước châu Phi có vấn đề với Hoa Kỳ thì thái độ của dân chúng cũng như của nhà cầm quyền là có thiện cảm hơn đối với ông Obama. Phải nói rằng họ đã mệt mỏi trong việc phải đối mặt với tính cứng rắn của những người Cộng hoà. Họ đi tìm một cách tiếp cận mềm hơn và do đó, hy vọng giảm nhịp điệu va chạm của xung đột xuống. Còn dân chúng ở đó thì về cơ bản ủng hộ ông Obama. Còn nhóm thứ ba là những nước không có quan hệ, không có mối liên hệ trực tiếp đến vấn đề chính trị của Hoa Kỳ hay đến quan hệ với chính phủ Hoa Kỳ một cách thật gay gắt thì thế hệ trẻ nói chung là ủng hộ ông Obama. Quan phân tích những khía cạnh như vậy thì chúng ta thấy rằng, ông Obama không có lý do gì không thắng cử.

Còn một đặc điểm cuối cùng, một ẩn số cuối cùng nhưng vô cùng quan trọng là người Mỹ có vượt lên trên tâm lý chủng tộc, di chứng của tâm lý phân biệt chủng tộc kéo dài từ khi có nước Mỹ cho đến bây giờ. Đấy là đặc điểm thứ năm khi phân tích cuộc bầu cử này. Phân tích kỹ năm đặc điểm này thì chúng ta sẽ có một bức tranh rất toàn diện về việc trúng cử của ông Obama và những vấn đề mà ông ấy phải đối đầu từ tháng 1/2009 khi chính thức lên cầm quyền.

Quay trở lại với việc thắng cử của Thượng nghị sĩ Obama, tôi muốn phân tích khẩu hiệu tranh cử của hai ứng cử viên. Khẩu hiệu của Thượng Nghị sĩ John McCain "Tổ quốc trên hết" (Country first) là khẩu hiệu không hợp thời. Trong một thế giới đã thức tỉnh về thân phận con người từ lâu rồi thì không phải tổ quốc là trên hết mà con người mới là trên hết. Với khẩu hiệu như vậy, chính ông Mc Cain đã góp phần làm cho mình thua ít nhất là 25 - 30%. Khi nước đã ngập đến tầng một rồi thì người ta không nói đến tổ quốc mà người ta nói đến chuyện trong nhà người ta, chuyện thân phận, chuyện cuộc sống của người ta.

Tuy nhiên, nói như thế không có nghĩa là ông Obama có cương lĩnh tranh cử hay hơn. Ông Obama chỉ không sai chứ cương lĩnh tranh cử của ông ấy cũng không hay hơn, một cương lĩnh rất chung chung là "Chúng ta cần sự thay đổi" (Change - We can believe in). Sự xuất hiện song song của hai cương lĩnh tranh cử này và sự thắng cử của cương lĩnh của ông Obama phản ánh một thực trạng rất thú vị của xã hội Mỹ là cái gì cũng được, miễn là phải thay đổi, tức là không cần phải đưa ra bất kỳ lời hứa gì cụ thể.

Hai cương lĩnh này một cái đề cao việc nước Mỹ phải giữ địa vị như thế nào trên thế giới và còn cái kia đề cao việc người Mỹ phải sống như thế nào trong giai đoạn sắp tới, và kết quả là người Mỹ sống như thế nào trong giai đoạn sắp tới là cương lĩnh thắng cử. Thậm chí, chưa biết là sẽ sống như thế nào nhưng chỉ cần thay đổi thì đã thắng cử rồi, và thắng cử một cách đè bẹp với một tỷ lệ rất ngoạn mục, thắng cử bằng sự nhạy cảm của đội ngũ trung lưu, tức là những nhà chính trị Hoa Kỳ.

Phải nói rằng ưu thế chính trị của tổng thống sắp tới của Hoa Kỳ đối với dư luận nước Mỹ lớn đến mức là nó được hướng dẫn một cách chắc chắn bằng một tỷ số áp đảo của tầng lớp trung lưu. Việc thắng cử này thể hiện sự bế tắc của nước Mỹ về lý luận phát triển, tức là cả hai cương lĩnh tranh cử ấy đều không có nội dung cụ thể. Đây không phải là sự tranh cãi những nội dung cụ thể mà tranh cãi giữa hai khuynh hướng, khuynh hướng xem quyền lợi quốc gia, xem quyền lợi cộng đồng, xem danh dự của nước Mỹ là số một, và cương lĩnh ấy thất bại trước cương lĩnh là chúng ta cần phải thay đổi. Chúng ta cần phải thay đổi thì cũng chỉ là lời hứa chứ chưa có chất lượng gì rõ ràng cả, nhưng nó thể hiện sự không chấp nhận tiếp tục duy trì những quan điểm chính trị bảo thủ hoặc truyền thống nữa mà cần phải để ý đến con người thật, cần phải giải quyết những vấn đề thật, vấn đề con người chứ không còn là vấn đề quốc gia nữa. Và tôi cho rằng nếu ông Obama dùng một cương lĩnh khác đối xứng với cương lĩnh "Country First" là "People first" để tranh cử thì ông ấy sẽ còn thắng đậm hơn nữa.

Hỏi: Người ta nói trong hành xử đối với thế giới cũng như đối với vấn đề nội bộ của nước Mỹ, dù là ông McCain hay ông Obama thì suy cho cùng cũng vì lợi ích của nước Mỹ. Đặt trong tình thế nhất định, trong bối cảnh nhất định thì dù ông đấy là ai, khuynh hướng như thế nào thì cũng chỉ có một cái khung lựa chọn rất hạn chế. Theo ông có đúng thế không?

Trả lời: Thứ nhất chúng ta phải thức tỉnh rằng dù bất kỳ ai, dù bất kỳ nước nào, không chỉ Mỹ thì họ cũng phải nghĩ đến lợi ích của nước họ. Vì thế, với tư cách là người Việt, chúng ta không thể xây dựng thái độ cũng như ý chí quốc tế của chúng ta dựa trên thiện chí của bất kỳ nước nào. Chúng ta phải xây dựng thái độ cũng như cách thức hành xử của mình dựa trên ý thức rằng ai cũng nghĩ đến lợi ích của họ trước. Và chúng ta chỉ tin cậy những đất nước, những quốc gia, những chính phủ, những nhà chính trị nào ý thức đầy đủ về quyền lợi của nước họ. Mọi sự nhầm lẫn đều sẽ được sửa đổi sau đó, nếu chúng ta xây dựng chính sách đối ngoại trên sự nhầm lẫn của người khác là chính chúng ta nhầm lẫn. Không được phép xây dựng chính sách đối ngoại trên thiện chí của người khác đối với mình, mà phải xây dựng trên ý thức của họ về quyền lợi của họ. Đấy là nguyên lý.

Tuy nhiên, không phải tất cả các nhà chính trị đều ý thức quyền lợi của dân tộc họ một cách giống nhau. Như tôi đã phân tích, khuynh hướng của ông Obama là nước Mỹ phải mạnh thì địa vị quốc tế của Mỹ mới có thật. Còn khuynh hướng của ông McCain là địa vị quốc tế của Mỹ tác động tích cực đến sức mạnh của nước Mỹ. Tất nhiên quan điểm của ông McCain không phải là hoàn toàn vô lý, nhưng phải nói rằng nó ít có lý hơn quan điểm của ông Obama.

Cho nên, người ta mới nói rằng ông Obama sẽ quay về với các chính sách bảo hộ, hiện tượng này đã từng xuất hiện trong thời Reagan mà người ta gọi là chủ nghĩa biệt lập chân chính, tức là nước Mỹ trước hết phải lo việc của mình. Vào thời điểm ấy, có người phỏng vấn tôi và tôi đã nói rằng cái chủ nghĩa bảo hộ là vì quyền lợi của họ, còn tôi ủng hộ chủ nghĩa quốc tế của họ là vì lợi ích của tôi. Vì lợi ích của Việt Nam, nếu tôi được bầu, tôi sẽ bầu cho ông McCain, còn nếu vì lợi ích của nước Mỹ thì tôi sẽ bầu cho ông Obama. Cho nên tôi mới nói là các nhà chính trị khác nhau quan niệm lợi ích quốc gia của họ một cách khác nhau.

Tôi nghĩ rằng thay vì nước Mỹ lãnh đạo thế giới bằng sức mạnh cứng, sức mạnh của quân sự, sức mạnh của sự có mặt của nước Mỹ ở nhiều chỗ trên thế giới thì với quyền điều hành của Tổng thống Obama, nước Mỹ sẽ xây dựng quan hệ quốc tế dựa trên sự tự làm mạnh mình. Và do đó, sự chú ý của ông ấy đến các nước bé là không có nhiều như thời ông Bush, hay là theo quan niệm của ông McCain. Cho nên, Việt Nam rất khó có một địa vị gì thật sự đặc biệt trong sự chú ý chính trị của ông Obama, nếu chúng ta không biết cách để tạo ra nó. Làm thế nào để tạo ra nó thì tôi không nói được, bởi vì nó phụ thuộc hoàn toàn vào tài năng của các nhà chính trị của chúng ta, mà tôi không biết rằng vào nhiệm kỳ tới thì các nhà chính trị thật của chúng ta là ai.

Trang:  1/2	1   2   »

Số lượt đọc:  1429  -  Cập nhật lần cuối:  13/11/2008 11:32:00 PM

  Về trang trước    Bản in    Gửi email    Về đầu trang

Trao đổi/Nhận xét

Tổng số:  2

Đồng ý với tác giả bài viết

P.Đại Dương  - Email:  duong.pham194@gmail.com   (27/11/2008 06:44:36 AM)

Bài viết của ông Nguyễn Trần Bạt có thể nói là rất sắc sảo vì lý luận thuyết phục.

Không nước nào,không dân nào trên thế giới này lại không nghĩ đến quyền lợi của mình. Vậy thì tại sao có
người cứ lên án Mỹ trong khi chính nước mình cũng làm như vậy nhỉ? Vấn đề là thể chế dân chủ không
cho phép Mỹ làm qúa đà cũng như các nước dân chủ sẽ ngăn cản Mỹ, nếu Mỹ lạm dụng quyền lực.

Tôi xin được khen ông Bạt có nhận định trung thực,dám gạt bỏ mọi thành kiến về nước Mỹ. Lẽ tất nhiên, chẳng nước nào tốt hoàn toàn nhưng chính vì thể chế dân chủ là nền tảng để nước đó hoàn thiện mình và phát triển ngày càng tốt hơn.

Kết quả bầu cử tổng thống Mĩ.

Nguyễn Văn Quang   (17/11/2008 08:05:40 PM)

Tôi rất tán thành quan điểm của ông Nguyễn Trần Bạt- những nhận xét về những giá trị của nước Mĩ.

Thứ nhất là giá trị dân chủ của Mĩ. Khi mỗi nước mò mẫn tìm con đường xây dựng đất nước của mình dù muốn đối lập với Mĩ đi chăng nữa thì những giá trị cuối cùng cũng ko ngoài những gì mà các nước phát triển nói chung hay Mĩ nói riêng đã đi qua.

Đó thực sự là những giá trị đem lại cho con người, tôn trọng con người và lấy con người làm trung tâm. Nhưng tôi ko biết rằng, mình có thể sống đến lúc VN xây dựng được một đất nước thự sự như thế ko? Có lẽ đến đời con, đời cháu mình, hi vọng chúng sẽ được hưởng một nền dân chủ thực sự con người và chân chính.

Tôi cũng đồng ý với ông rằng, chúng ta đã ko ý thức được sự thuận lợi của tiến trình phát triển thế giới đem lại. Sự yếu kém, tham quyền cố vị, tham ô, hối lộ thực chất đang chà đạp sự phát triển của đất nước. Một số người lãnh đạo thiếu tài đức họ ko hiểu rằng, mình tham quyền, tham ô, làm ngơ trước những sai phạm là họ đang chà đạp đất nước, xã hội VN. Có thể họ có được những lợi ích riêng nhất định, nhưng sự thiệt hại cho cả một đất nước là vô cùng lớn. Tôi ko biết họ có ý thức được điều này?

Xin cám ơn ông về những chia sẻ.

  Ý kiến của bạn về bài viết:

  Về đầu trang