Chỉ vài chục dòng ngắn ngủi trong gia phả 3 đời gia đình họ Phương mà như lược lại lịch sử xã hội Trung Quốc suốt một thế kỷ, quả là bút pháp tài tình. Từ chỗ coi đạo làm trọng, rồi cuốn theo một lý tưởng cách mạng, cuối cùng là giật mình khi cơn lốc thời mở cửa hội nhập, cả 3 đời dòng họ Phương đều tựa như được sắp xếp bởi những ước vọng lỡ dở… Câu chuyện khiến người đọc cứ muốn viết tiếp trong trí tưởng tượng của mình để trả lời câu hỏi: Liệu bản di chúc của đời tiếp theo, họ sẽ viết gì nhỉ?
Mấy hôm vừa rồi gặp anh bạn học cũ đã xa nhau nhiều năm. Anh đề nghị tôi viết về dòng họ Phương của anh. Anh bảo, pho lịch sử dòng họ ở Lâu Thành là tài liệu của một thiên chuyện dài tuyệt vời. Anh còn hứa sẽ cung cấp tài liệu.
Quả nhiên sau đó, anh đưa tới một bọc tài liệu, gồm nhiều thư, nhật ký, thơ từ, thư tố giác, bản thảo phê đấu, đơn xin vào Đảng và di chúc… Tôi thích thú nhất là ba bản di chúc của cụ, ông và bố anh. Thậm chí tôi cảm thấy sắp xếp ba bản di chúc lại với nhau đã là một truyện ngắn rất hay. Nguyên văn khá dài, tôi chỉ xin trích một phần cốt lõi nhất giới thiệu cùng bạn đọc.
Bản thứ nhất của cụ anh viết bằng bút lông:
… Mọi cái đều thứ phẩm, chỉ có học là cao sang. Gia đình họ Phương mình là “danh môn họ tộc” ở Lâu Thành đời nọ nối đời kia theo đuổi việc học hành. Mong con cháu dùi mài đèn sách ddể có tài năng thực sự đứng vững giữa cuộc đời. Ta tuy không để lại vàng bạc, nhà cửa, ruộng đất, song một kho đồ cổ, tranh vẽ cùng mười vạn cuốn sách là tâm huyết cả một đời ta, chớ để lọt vào tay kẻ khác, phải ghi lòng tạc dạ điều này… Bậc tiên hiền đã nói: Không phải dòng họ của ta thì phải thải loại. Con cái có ý muốn du học nhất thiết phải hủy bỏ. Bố mẹ còn sống, con cái nhất thiết không được đi xa, phải ở nhà phụng dưỡng bố mẹ già. Có 3 điều bất hiếu, thì không có con trai là điều bất hiếu lớn nhất. Mong con trai nhỏ sớm gây dựng gia đình để kế tục hương hỏa họ Phương.
(Tra kỹ ngày viết là tháng 5 âm lịch năm 1933)
Bản thứ hai là di chúc của ông anh viết bút bi:
Bố tự biết ngày đi gặp cụ Các Mác chẳng còn bao lâu. Điều đáng tiếc duy nhất là 20 năm qua, nhiều lần viết đơn xin vào Đảng mà chưa được mãn nguyện. Người ta không thể chọn thành phần xuất thân cho mình, song có thể chọn con đường mình đi. Vệ Đông và Nhất Bình ơi, việc quan trọng cấp bách nhất của hai con là nhận rõ phương hướng giữ vững lập trường. Bố không để lại vàng bạc, bố để lại mấy câu thơ các con phải nhớ kỹ.
Vĩnh viễn trung thành với Mao Chủ tịch Gặp công việc gì cũng phải nghĩ nhiều đến những lời người dạy Cuộc đời giao cả cho Đảng sắp xếp Đảng bảo làm sao phải làm như vậy…
Kính chúc lãnh tụ vĩ đại Mao Chủ tịch vạn thọ vô cương Cầu mong phó thống soái Lâm Bưu vĩnh viễn khỏe mạnh. (Ngày 31 tháng 8 năm 1971)
Bản di chúc thứ ba là của bố anh, in bằng máy tính, có chữ ký và con dấu của phòng công chứng:
… Thời đại đã thay đổi, quan niệm giá trị đã thay đổi. Bố sinh ra không gặp thời, cuộc đời coi như đã xong. Các con phải thích ứng với tình thế, nắm chắc thời cơ lớn cải cách mở cửa, gióng dựng sự nghiệp, chấn hưng gia đình họ Phương mình.
Sau khi bố qua đời, phải sử dụng có hiệu quả ngôi nhà này. Nhà mặt phố có thể cho thuê, tiền cho thuê hai anh em chia đều.
Đời cháu trai, cháu gái phải cho học tới đại học, đứa nào có thể ra nước ngoài du học thì cố gắng cho đi. Sau này kinh tế giàu có, phải tìm cách làm tiếp gia phả. Phải tìm cách liên lạc với chú ba của các con đang cư trú ở Mỹ. Việc tang làm đơn giản, song đất xây mộ phải mua chỗ đất tốt.
(Ngày 18 tháng 9 năm 1995)
Tôi nghĩ, sau này nếu có người tiếp tục viết di chúc, có lẽ đọc lên càng thú vị hơn.
Nguồn:
Nhà Quản lý Số lượt đọc:
1657
-
Cập nhật lần cuối:
24/05/2008 09:08:02 AM
Ý kiến của bạn: |  |
Thông tin liên quan: Di chúc02/08/2008 03:55' PM Có một ông xẩm mù cao tuổi, ngón đàn của ông thật tuyệt diệu, nổi tiếng xa gần. Ông mang theo một đứa bé mù, đi hát rong kiếm sống, lang bạt khắp nơi... Ước mơ xuân17/06/2008 09:22' PM Đảng lái, Nhà nước đẩy, thị trường kéo và xã hội dân sự canh chừng có thể sẽ là một công thức giúp nước Việt Nam nghèo biến thành một quốc giá mới trẻ trung và năng động hơn... Nhớ về Bác, giữa bộn bề cuộc sống hôm nay16/05/2008 11:37' AM Ngày 01/02/1961, tại Đại hội Đảng bộ Hà Nội, Bác Hồ nhắc nhở về chuyện không được quan liêu, mệnh lệnh với nhân dân. Bác nghiêm khắc cấm chuyện: “ Tự tiện ra mệnh lệnh lung tung (như bán bánh ngọt không cho người mua mang bánh về nhà, bắt người ta ăn tại chỗ)"... Trường Đời12/05/2008 09:16' PM Trong lý lịch trích ngang của tôi khi tạo blog trên Yahoo có ghi nơi đã theo học là Trường Đời. Trường này chắc hẳn rất nhiều người biết, nhưng cũng nên giới thiệu một tí về nó để mọi người biết thêm những ưu khuyết của trường hầu đánh giá được trình độ của những ai tốt nghiệp trường này... "Chung rượu đào" của Bác Hồ30/04/2008 12:42' PM Kể từ lúc khúc hùng ca " như có Bác Hồ trong ngày vui đại thắng" cất lên trong ngày vui hoàn thành trọn vẹn sự nghiệp giải phóng dân tộc, cho đến nay cũng đã 33 năm, một phần ba thế kỷ... Hoài bão đích thực và một nhân hiệu của Barack Obama14/11/2008 10:54' AM Có một hoài bão đích thực và một nhân hiệu liên quan là một tài sản vô cùng quan trọng trong thời đại ngày nay, thời đại của internet, của thực tế và của cá nhân. Đó là những điều cốt yếu tác động đến thành công cá nhân. Nó có vị trí chiến lược bên cạnh những người thành công nhất thế giới, như Barack Obama.... Bi kịch con người29/10/2008 09:07' PM Cuộc đời là một tấn thảm kịch ! ... Bằng một trái tim lạc quan hào hùng có lẽ bạn muốn chối bỏ thực tại đầy yếm thế đó chăng? Bạn hãy thử hình dung cuộc đời ngắn ngủi của con người bị kẹt giữa bao cuộc tranh sát tương tàn: biết bao kẻ ăn mày đói rách, biết bao kẻ lang thang cơ nhỡ không chốn nương thân đi giữa cuộc đời nhung lụa, và bất hạnh đến từ đâu? Con người là trung tâm: sự khác biệt giữa hai quan điểm tiêu biểu22/10/2008 09:18' PM Quan niệm coi con người là trung tâm đã trở thành cách nhìn, cách nghĩ có sức hấp dẫn, thu hút sự quan tâm của đông đảo các nhà lý luận và các nhà hoạt động chính trị - xã hội. Cùng với quá trình đổi mới, nhiều nhà khoa học xã hội và nhân văn nước ta đã tiếp cận được với không khí học thuật chung của thế giới; mà một trong những đặc điểm của khoa học xã hội và nhân văn thế giới từ thập kỷ 90 là cung cấp cơ sở khoa học, giúp cho các quyết sách tránh thái độ bằng mọi giá nhằm đến tăng trưởng kinh tế, định hướng cho các kế hoạch xã hội đừng quên mục tiêu phát triển con người... Triết học không còn là đặc sản của những "thiên tài"…01/10/2008 10:52' AM (TT&VH) - Bùi Văn Nam Sơn sinh năm 1947 tại Vĩnh Trinh, Duy Xuyên, Quảng Nam, từng học khoa Triết, Đại học J. W. Goethe, Frankfurt/M, CHLB Đức. Trong khoảng 5 năm trở lại đây, khoảng 15 tác phẩm do ông dịch, chú giải, hoặc giới thiệu, chú thích, hiệu đính… được giới học thuật và bạn đánh giá rất cao. Sau ba quyển Phê phán của I. Kant và Hiện tượng học Tinh thần của Hegel, nay ông vừa cho ra mắt bản dịch và chú giải quyển Khoa học Lôgíc của Hegel (NXB Tri thức, 2008). TT&VH có một cuộc trò chuyện đặc biệt với ông. Một vài suy nghĩ về vai trò triết học Hegel và “ý niệm tuyệt đối” của ông16/09/2008 08:09' AM Triết học Hêgen là một thứ "chủ nghĩa duy tâm thông minh", có những "hạt nhân hợp lý" và rất có giá trị, trở thành một trong những tiền đề trực tiếp của chủ nghĩa Mác, được các học giả và các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin đánh giá rất cao... Gặp “ông chủ” Viet-studies13/09/2008 09:43' AM Các “fan” bất ngờ gặp ở Press Café trong cơn mưa lạ Sài Gòn. Hiểu vì sao trên trang web được coi như bộ lọc tri thức lớn nhất, có dòng báo cáo: “Cho đến ngày 16.8 trang này không được cập nhật thường xuyên – người làm trang về quê”. Vị khách cao gầy, áo pun giản dị, kêu “1 ly cà phê đá lớn” – giáo sư tại Mỹ nổi tiếng nhưng khiêm nhường - Trần Hữu Dũng... Nghĩ về người tri thức12/09/2008 09:05' AM Từ đòi hỏi phát triển của xã hội hiện đại mà hiểu sâu hơn cái logic của tư duy truyền thống khi đặt kẻ “ sĩ” đứng đầu trong thang bậc phận vị xã hội khi các cụ ta từng hiểu rõ “ phi thương bất phú, phi công bất hoạt, phi nông bất ổn, phi trí bất hưng”. Khi tiến trình phát triển và hội nhập của đất nước đi vào chiều sâu, vấn đề tri thức và trí thức càng nổi rõ... Bài khác: Nhớ về Bác, giữa bộn bề cuộc sống hôm nay16/05/2008 11:37' AM Ngày 01/02/1961, tại Đại hội Đảng bộ Hà Nội, Bác Hồ nhắc nhở về chuyện không được quan liêu, mệnh lệnh với nhân dân. Bác nghiêm khắc cấm chuyện: “ Tự tiện ra mệnh lệnh lung tung (như bán bánh ngọt không cho người mua mang bánh về nhà, bắt người ta ăn tại chỗ)"... Nhận thức lại toàn cầu hóa và chỉ số toàn cầu hóa của Việt Nam trong 72 nước năm 200714/05/2008 08:51' PM Về cơ bản,TCH là một hiện tượng đi theo logic của tiến bộ xã hội. Nhưng giống như mọi nấc thang tiến bộ khác, không có bước tiến bộ nào thuần tuý bằng phẳng, giản đơn. Để tiến bộ, đôi khi sự phá triển lại phải đi theo những lối quanh co, thậm chí, những bước thụt lùi với những cái giá phải trả có thể sẽ rất đắt nếu như các chính phủ thiếu tầm nhìn xa và không kịp thời đưa ra được những quyết sách thông minh. Với nội dung chính như vậy, bài viết bàn tới 6 vấn đề: 1/ Thời điểm xuất hiện TCH, 2/ Bộ mặt của TCH, 3/ TCH và tình trạngđói nghèo, 4/ Vấn đềTCH văn hoá, 5/ TCH ở châu Á 6/ Chỉ số toàn cầu hoá... Trường Đời12/05/2008 09:16' PM Trong lý lịch trích ngang của tôi khi tạo blog trên Yahoo có ghi nơi đã theo học là Trường Đời. Trường này chắc hẳn rất nhiều người biết, nhưng cũng nên giới thiệu một tí về nó để mọi người biết thêm những ưu khuyết của trường hầu đánh giá được trình độ của những ai tốt nghiệp trường này... Alfred North Whitehead - Nhà siêu hình học của thế kỷ XX10/05/2008 09:40' AM Alfred North Whitehead - nhà triết học, logic học, toán học, phương pháp luận khoa học và lý luận giáo dục người Anh. A.N.Whitehead được thừa nhận là nhà siêu hình học của thế kỷ XX, bởi điều mà ông quan tâm trong khoa học tự nhiên hiện đại là hàng loạt vấn đề của chính triết học và siêu hình học... Karl Marx - người dốc sức làm sáng thêm cuộc đời05/05/2008 07:00' PM Tinh thần và trí tuệ của nhà chính trị, triết gia, nhà kinh tế học vĩ đại của nước Đức và nhân loại, người sáng lập ra chủ nghĩa cộng sản khoa học... vẫn còn sống mãi cho đến hôm nay... "Chung rượu đào" của Bác Hồ30/04/2008 12:42' PM Kể từ lúc khúc hùng ca " như có Bác Hồ trong ngày vui đại thắng" cất lên trong ngày vui hoàn thành trọn vẹn sự nghiệp giải phóng dân tộc, cho đến nay cũng đã 33 năm, một phần ba thế kỷ... Tôi học từ cuộc đời27/04/2008 10:04' AM Những đề tài thời sự nóng hổi đều được đề cập dưới ngòi bút sắc sảo gai góc của ông, thể hiện tinh thần trách nhiệm và tâm huyết của một trí thức. Quyết liệt và rạch ròi khúc chiết trong từng câu chữ, ông soi rọi các vấn đề xã hội bằng tư duy phản biện của một nhà khoa học và vốn kiến thức của một nhà kinh doanh... |