Cần thực tâm đưa văn hóa đọc lên tầm cao

08:50 SA @ Chủ Nhật - 20 Tháng Tư, 2014

Nhân sự kiện Thủ tướng Chính phủ quyết định ngày 21-4 hằng năm sẽ là ngày sách Việt Nam, nhà văn Mai Sơn - Trưởng Ban tu thư ĐH Hoa Sen, TP.HCM chia sẻ quan điểm về văn hóa đọc sách của người trẻ hôm nay.

Cần tìm mọi cách nâng cao văn hóa đọc của dân chúng, nhất là bạn đọc trẻ hay cần bằng mọi giá chạy theo nhu cầu thị hiếu của họ? Trả lời vế đầu là trách nhiệm của giới lãnh đạo, còn lơ là với vế đầu mà dốc sức giải đáp vế sau là thái độ của những kẻ hám lợi nhưng luôn nhân danh văn hóa đọc” - nhà văn Mai Sơn nói.

Người trẻ đang đọc kiểu “ăn liền”

. Phóng viên: Người trẻ hiện nay lướt web rất nhiều và nếu chỉ cần cập nhật thông tin thời sự qua kênh truyền thông trên mạng mà không cần đọc đến sách thì có đủ, có gọi là đã đọc không, thưa ông?

+ Nhà văn Mai Sơn: Khi thế giới ngày càng phẳng, không cần nỗ lực nhiều thì thông tin vẫn phá tung mọi trở ngại để xâm chiếm lãnh địa tinh thần của mọi người, ở mọi lúc, mọi nơi nhằm “san phẳng” và “cào bằng” tất cả chúng ta. Chính khả năng xử lý đống thông tin đó bằng tinh thần sáng tạo và tiềm lực tri thức mới là điều làm nên sự khác biệt. Và để có khả năng đó, không còn cách nào khác là tìm đến những nguồn cung cấp những giá trị chân - thiện - mỹ. Sách là một nguồn như thế, luôn chờ đợi những con người biết chọn lựa khôn ngoan.


Theo nhà văn Mai Sơn, việc đọc sách nên đi vào thực chất chứ đừng chỉ mang tính hô hào hình thức. Trong ảnh: Bạn đọc trẻ chọn mua sách tại Hội sách TP.HCM lần 8. Ảnh: TRÀ GIANG

. Hội sách TP.HCM lần 8 vừa qua, thể loại tản mạn viết về tình yêu của các tác giả trẻ chiếm phần nhiều trong danh sách sách bán chạy nhất của sự kiện này. Ông nghĩ sao?

+ Tôi không thể liều lĩnh trả lời câu hỏi này nếu chưa đọc cái gọi là “thể loại tản mạn về tình yêu” nhưng tôi nghĩ dẫu sao đó cũng là tín hiệu vui bởi đọc là một hoạt động tích cực của tinh thần, vẫn tốt hơn là không đọc gì. Nhưng đọc chỉ để giải trí lúc rảnh rỗi thì thật đáng tiếc. Bạn không nhận được gì thêm từ việc đọc những cuốn sách thuần giải trí. Chúng không ám ảnh, không thách thức trí tuệ, không kích thích trí tưởng tượng, không gây băn khoăn xao xuyến, không làm cho chân trời cuộc sống mở rộng thêm. Gấp cuốn sách lại là hết. Bạn bị đánh lừa là đã động não nhưng kỳ thực là bạn đang để cho trí óc héo mòn dần vì bạn không phải nỗ lực gì cả suốt thời gian đọc chúng.

. Vậy ông có đánh giá gì hiện trạng đọc như trên của sinh viên và những người trẻ hiện nay?

+ Nên vui mừng về phương diện “hình thức” của hiện trạng này. Nhân vật trung tâm của các hoạt động liên quan đến sách là sinh viên, là bạn đọc trẻ. Họ đến nhà sách thường xuyên; dành một phần túi tiền hạn hẹp của mình để mua sách. Họ bàn luận về sách ở mọi nơi. Nhưng về phương diện “nội dung” thì còn nhiều điều đáng lo ngại. Thói quen ăn vặt hằng ngày của các bạn trẻ đã được “nâng cấp” thành thói quen thu nhặt kiến thức tủn mủn trên các phương tiện thông tin, thậm chí qua các “chuyên gia” giả mạo, những cuốn sách tán nhảm về mọi đề tài mà nhiều người lầm tưởng là uyên bác, thâm sâu. Thay vì một mình một cuốn sách giá trị hoặc đến với các lớp hướng dẫn tử tế, các bạn trẻ thích “ăn liền” những kiến thức đến từ bất cứ nguồn nào.

Coi chừng chỉ có lợi cho nhóm đầu cơ sách

. Theo ông, cần có giải pháp nào mang tính toàn diện để nâng cao văn hóa đọc?

+ Một giải pháp mang tính toàn diện cho cả xã hội ư? Trả lời được câu hỏi này một cách thành thực tức là thành thực nghĩ rằng mình có tư tưởng và tầm nhìn của bộ trưởng Văn hóa hoặc Giáo dục. Nhưng nếu bạn tin tôi trả lời được thì tôi không ngại. Theo tôi, gói giải pháp đó là:

- Các nhà lãnh đạo phải thực tâm mong muốn đưa văn hóa đọc của đất nước lên một mức cao hơn, để người Việt Nam không bị thế giới khinh rẻ về phương diện văn hóa - giáo dục - tinh thần.

- Kế đến, đời sống vật chất của người dân phải được nâng cao lên đáng kể trong ngắn hạn, để họ yên tâm nghĩ đến việc thưởng thức những giá trị tinh thần của cuộc sống mà một phần lớn trong đó đến từ sách vở. Nói nôm na là có thực mới vực được đạo.

- Cần theo đuổi sự phát triển xã hội - con người chứ không chỉ đặt nặng sự tăng trưởng kinh tế đơn thuần được nhìn thấy qua các con số nhảy múa. Xã hội phải bớt thực dụng hơn, bớt đề cao những kẻ giàu có, đặc biệt là những kẻ giàu có một cách bất minh.

- Cải cách giáo dục theo hướng khai phóng, tức là gieo vào tâm hồn và đầu óc các học sinh niềm vui tò mò, khám phá, biện bác và cởi mở trước mọi ngã đường tương lai.

- Hãy đi vào những biện pháp thực chất và quên đi những biện pháp hô hào hình thức vì chúng chỉ có lợi cho các nhóm lợi ích cơ hội về kinh doanh sách vở chứ chẳng bao giờ có tác động đến dân chúng.

. Xin cảm ơn ông.

Cập nhật lúc:

Nội dung liên quan

  • Vì sao người Việt không mê đọc sách?

    19/04/2019Vương Trí NhànĐối tượng chúng tôi muốn nói tới trong bài này, không phải là một vài người Việt đặc tuyển, mà là người Việt nhìn bao quát, người Việt nói chung; Hành động “đọc” không đơn giản là việc ngồi vào bàn, mà là cả văn hóa đọc với cơ cấu phức tạp của nó...
  • 10 lý do thúc đẩy chúng ta đọc sách

    21/04/2018Lê Quỳnh Mai1) Bồi đắp sự thông minh.
    2) Tạo ra sự tưởng tượng phong phú.
    3) Tăng sự hiểu biết...
  • Đọc sách cho vui hay để thay đổi?

    12/03/2018Trần Nhã ThụyTác giả “Từ đọc sách đến khai minh của người Nhật” đã không giấu thảng thốt: “Những cuốn sách có tính chất khai sáng xuất bản tại VN bây giờ có số lượng 1.000-2.000 bản so với hàng triệu bản của Nhật Bản thời Minh Trị cho thấy tinh thần Việt Nam vẫn chưa thức tỉnh”...
  • Giới trẻ đọc sách như thế nào?

    05/11/2015Vũ Thu VânHọ không xa lạ với Internet, nhưng thường chỉ tiếp cận với mục chơi là chính. Thư viện của các trường đại học ngày càng vắng hơn, thậm chí có những sinh viên chưa từng vào thư viện. Và có lẽ không đến 1% số sinh viên biết Thư viện Quốc gia ở đâu. Có một thực tế là nơi đây cũng chung số phận như thư viện ở các trường đại học...
  • Đọc sách

    17/10/2014Trần Đồng MinhThời nay, hằng ngày hằng giờ sách xuất hiện rất nhiều, rất đẹp. Lắm cuốn sách in trang trọng bắt mắt. Trong thế giới kỹ thuật và doanh thương sôi động, thực dụng này, vẫn còn nhiều người ham mê, chịu khó đọc sách, học từ sách...
  • Đọc sách để thay đổi số phận

    01/08/2014Ngân Hà thực hiện, chân dung nhiếp ảnh - Trần Việt Đức, chân dung hội hoạ - Hoàng TườngVới một “lý lịch” khá dày dặn trong việc trải nghiệm nhiều ngành nghề khác nhau, Lê Nguyễn Trường Giang, một trong những thành viên sáng lập tổ hợp Tecapro Park dễ dàng tạo được ấn tượng với đối tác bằng những đối thoại thông minh. Sinh năm 1975, Giang còn khá trẻ, nhưng phải gọi anh là một “ông cụ non” vì Giang mê triết học, thích đọc sách
  • 'Bây giờ người ta không khuyến khích đọc sách nữa'

    16/04/2014Thanh Xuân (thực hiện)Người Việt nổi tiếng ham học nhưng không ham... đọc. Nhưng chắc hẳn nhiều người vẫn không khỏi "giật mình" về con số thống kê vừa được công bố mới đây...
  • Đàn ông đọc sách

    11/04/2014Trần Khôi ViệtỞ những đàn ông đã trót biết chữ, thì việc đọc sách là một thói quen, cũ kỹ hơn cả truyền thống và ở mức nào đấy nó gần như một bản năng gốc. Họ chẳng cần đợi có hội chợ sách hay triển lãm sách mới vội vàng hấp tấp ngồi đọc...
  • Từ đọc sách đến khai minh của người Nhật

    10/04/2014TS. Nguyễn Xuân XanhTrình độ văn minh của một đất nước có thể được đo lường bằng tri thức và đức hạnh của cả dân tộc đó. (Fukuzawa Yukichi)
  • Ai đọc sách nghiêm túc?

    19/05/2013Thanh HuyềnChưa bao giờ văn hóa đọc lại gióng nhiều hồi chuông báo động đến vậy. Đâu đâu cũng thấy xuất hiện tràn lan các tiểu thuyết diễm tình, những tác phẩm dành cho giới trẻ với ngôn từ gây sốc, sex không loại trừ cả chuyện dành cho thiếu nhi… Những tác phẩm kinh điển được cho là sống mãi với thời gian như: “Cuốn theo chiều gió”, “Ruồi trâu”… lại chỉ có thể sống “thoi thóp” trong tủ sách. Giờ đây, thật hiếm những người đọc sách nghiêm túc, càng hiếm hơn những thanh niên cầm trên tay những cuốn sách quý mà một thời từng được cho rằng làm thay đổi tư tưởng của cả một thế hệ!
  • Quan đọc sách

    27/09/2007Bích AnQuan cũng đọc sách? Nhiều người chắc sẽ tròn mắt ngạc nhiên trước câu hỏi tế nhị kiểu này, chỉ riêng cô gái bán sách ở nhà máy lạnh TP Cần Thơ tủm tỉm cười...
  • Đọc sách thời hội nhập

    20/12/2006Ngọc Diệp (thực hiện)Giản Tư Trung (chủ tịch hội đồng quản trị Trường Doanh nhân và giám đốc PACE) bằng kinh nghiệm của mình sẽ chia sẻ với bạn đọc về một “chuỗi sách” về toàn cầu hóa. Nghệ thuật đọc sách cũng là câu chuyện anh muốn gửi gắm trong cuộc trò chuyện của mình...
  • xem toàn bộ

Nội dung khác