Góc nhìn

08:30 CH @ Thứ Sáu - 24 Tháng Hai, 2006

Cuộc đời như một kính vạn hoa, chỉ cần dịch chuyển vị trí để có góc nhìn khác, sự việc có thể thay đổi một cách bất ngờ.

Khi mới ra đời tại Việt Nam loại thẻ debit được giới ngân hàng giới thiệu cho người tiêu dùng dưới tên “thẻ ghi nợ”. “Ghi nợ” là nhìn ở góc độ ngân hàng vì người sử dụng có tiền trong tài khoản, dùng thẻ để chi tiêu, tiền đó ngân hàng xem là khoản họ nợ người sử dụng. Còn với người ngoài, sao lại bắt họ chấp nhận cái tên nghe mất cảm tình như vậy. Gần đây có nơi đổi thành “thẻ thanh toán” hay để nguyên tiếng Anh “thẻ debit”. Sao không mạnh dạn chuyển sang góc nhìn của người tiêu dùng và gọi là “thẻ chi tiêu”?

Những mẩu chuyện tương tự trong cuộc sống nhiều vô kể. Và nhìn chung, thói quen của người phương Đông nói chung và người Việt Nam nói riêng là chọn cho mình góc nhìn chủ quan, quan sát sự vật trong lăng kính riêng chứ ít khi chịu đứng dưới góc độ khác.

Điều này thể hiện rõ nhất trong ngôn ngữ vì chúng ta thường nói “bọn trẻ chơi ngoài vườn” hay “thuyền bè dưới sông”... “Ngoài” hay “dưới” là so với vị trí của người nói chứ đâu phải của người hay vật được đề cập. Trong khi đó với ngôn ngữ khác, dù người nói đứng ở đâu họ vẫn miêu tả sự việc từ góc độ của bản thân sự việc đó. Ai từng học tiếng Anh hay tiếng Pháp, chẳng hạn, chắc đã chú ý thấy điều này.

Vì sự cứng nhắc này, nhiều lúc chúng ta dễ rơi vào sự bực mình hay tranh cãi không đáng có. Thấy một biển báo “Coi chừng, xe ra vào thường xuyên”, ít ai không cảm thấy bực mình. Xe từ trong trụ sở cơ quan hay công ty chạy ra thì phải ngó trước, trông sau, chứ không thể chạy ào ra và bắt người đi đường phải “coi chừng”! Thế nhưng, người viết biển báo vẫn thấy đúng, vẫn thấy cần thiết vì họ đang đứng ở trong nhìn ra.
Thói quen chủ quan này dễ dẫn tới nhiều hệ lụy trong mọi mặt của cuộc sống, từ kinh tế đến giáo dục, từ chuyện nhỏ đến chuyện lớn - nếu nói một cách văn vẻ là lề thói “độc quyền chân lý” ăn khá sâu trong cách hành xử của chúng ta.

Giới trẻ chúng ta có thể học rất giỏi, kiến thức sâu nhưng khi bước ra với thế giới bên ngoài thường có cảm giác thua kém, ít dám bày tỏ ý kiến riêng của mình. Thử đưa một học sinh Việt Nam vào một lớp học ở nước ngoài, học sinh này sẽ “choáng váng” vì thấy bạn cùng lớp tranh luận hăng say với thầy giáo. Choáng váng là vì môi trường giáo dục Việt Nam nhiều năm rồi cứ chấp nhận lời giảng của thầy cô là khuôn vàng thước ngọc, còn thầy cô cứ xem sách giáo khoa là pháp lệnh.

Có những khái niệm khi du nhập vào nước ta cũng bị hiểu lệch đi, chẳng hạn khái niệm “lấy học sinh làm trung tâm” - đâu phải cứ chuyển một số sinh hoạt trong lớp học cho học sinh như phát biểu nhiều hơn, lên thuyết trình, tự chuẩn bị bài... là xong. Quan trọng nhất là người thầy phải nhìn qui trình tiếp thu kiến thức từ góc độ của học sinh để giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách hữu hiệu nhất. Cho nên dù sách giáo khoa là chuẩn mực nhưng con đường để đến với nó như thế nào là tùy từng học sinh, chứ không nên áp đặt theo kiểu “độc quyền chân lý”.

Ở một bình diện khác, chắc đã có lần chúng ta phải nghe những câu đại loại “chuyện này anh Ba, chú Tư đã có ý kiến chỉ đạo rồi”. Cái tài của nhà lãnh đạo là tổ chức để người giỏi làm việc cho mục tiêu đã đề ra. Thế nên cuộc đời mới phân chia ra làm giới quản lý và giới chuyên môn. Không thể hình dung có người tinh thông mọi ngành nghề để có thể đi phát ý kiến chỉ đạo cho từng lĩnh vực cụ thể nếu không biết lắng nghe ý kiến từ mọi góc nhìn khác. Sự chủ quan, luôn cho mình là đúng rồi áp đặt suy nghĩ đó vào mọi chuyện là một nguy cơ dẫn đến xơ cứng trong suy nghĩ của xã hội.

Khó thay đổi góc nhìn một sớm một chiều vì dù sao nhìn sự vật dưới góc độ chủ quan là một nét đặc trưng văn hóa của con người - và biết đâu góc nhìn của ta đúng. Thế nên để giảm bớt tác động kìm hãm của nó, không cần phải cậy nhờ thời gian làm rõ đúng sai, cách tốt nhất là khuyến khích tranh luận, đưa ra nhiều góc nhìn và tập cho mình khả năng biết lắng nghe ý kiến trái tai, không qui chụp. Đôi lúc những biện pháp hình thức như bỏ ôtô, đi xe gắn máy một thời gian cũng giúp ích rất nhiều cho người có thiện ý đa dạng hóa góc nhìn.

Nguồn:Tuổi Trẻ
LinkedInPinterestCập nhật lúc:

Nội dung liên quan

  • Thói hư tật xấu của người Việt: Dễ thỏa mãn, tầm nhìn hẹp, không giữ tín, ...

    16/04/2014Vương Trí NhànÓc ti ti như óc dơi, mắt ti ti như mắt muỗi, ngoài buồng the, bếp núc, vẫn không biết gì là nước non, trừ sọ bò đầu heo, vẫn không biết gì là rồng rắn. Huống chi vết xấu ở gia đình, thói hư ở xã hội, gắn sâu buộc chặt trải mấy nghìn năm, đoàn thanh niên cho đến phường tân tiến, đua tranh danh giá, chẳng cu-li thượng đẳng thời nô lệ quá ưu, miệng chưa ráo sữa đã lóc lẻm những thẻ bạc bài ngà
  • Nhìn và Thấy

    08/02/2006Phan Đình DiệuĐời là một cuộc thám hiểm bất tận, mà hành trang cho cuộc thám hiểm đó ở mỗi con người luôn luôn phải là một đôi mắt mới. Hãy để cho mỗi người tự chăm lo cho đôi mắt mình luôn được đổi mới, và được tự nhìn thế giới bằng chính đôi mắt luôn đổi mới đó...
  • Giá trị và tầm nhìn

    04/02/2006Hoàng Quỳnh LiênGiá trị tạo ra nền tảng của hình thức quản lý trong một doanh nghiệp. Giá trị cung cấp bằng chứng về thói quen, và do đó, có ảnh hưởng đáng kể tới các quyết định marketing...
  • Nhân tài nhìn từ hai phía

    09/01/2006Nhà báo Phan Quang...khi đi tìm minh chúa để phò, những người có tài không chỉ vì muốn thi thố tài năng, mà còn muốn được vinh hiển, có quyền cao chức trọng. Nghĩa khí không loại trừ nhu cầu vật chất. Đãi ngộ vật chất rất quan trọng song chưa hẳn là điều kiện tiên quyết trong việc sử dụng nhân tài
  • Chúng ta không nhìn, mà tưởng tượng thế giới

    26/07/2005Thuận An (theo ABC)Những hình ảnh mà bạn nhìn thấy mấy phần thực, mấy phần hư? Các nhà khoa học khi quan sát não chồn sương - với cấu trúc gần giống não người - đã phát hiện 80% những gì con người biết về thế giới là do hình dung.
  • Thay đổi cách nhìn và thái độ sống

    06/07/2005FISH! - Thay đổi cách nhìn và thái độ sống là một câu chuyện bắt đầu từ Mary Jane - người được giao phụ trách một nơi làm việc có thái độ trì trệ nhiều năm liền, nơi có những con người, và môi trường làm việc tệ hại không thể thay đổi được, một môi trường được mệnh danh là “bãi rác sinh lực độc hại”. Cảm giác bất lực, chán nản đã hoàn toàn xấm chiếm Mary Jane trong những ngày đầu. Thật bất ngờ, trong một lần ghé thăm khu chợ cá Pike Place đầy thú vị, những ý tưởng bổ ích từ khu chợ cá đặc biệt này đã giúp cô làm được những điều tuyệt vời…
  • Tầm nhìn chiến lược sâu rộng của Bill Gates

    12/03/2004Dù là chưa biết rồi sẽ sử dụng máy tính này thế nào, nhưng họ bắt đầu
    hiểu rằng nó sẽ là bước đầu dẫn tới sự thay đổi thế giới máy điện toán
    cũng như thay đổi cuộc sống và cách làm việc của hàng triệu triệu con
    người. Năm 1975, được dẫn dắt bởi niềm tin rằng máy tính cá nhân sẽ là
    công cụ quý báu trên mọi bàn làm việc của các văn phòng cũng như tại mỗi
    gia đình, hai chàng trai đó đã sáng lập ra công ty Microsoft...
  • Cần có tầm nhìn xa trong giáo dục

    11/11/2003Nhân dịp khai giảng năm học mới, Giáo sư Nguyễn Cảnh Toàn có bài viết nhìn lại năm học cũ, nêu lên những mặt tích cực đã đạt được và những vấn đề cần giải quyết trong năm học mới...
  • Chất lượng giáo dục còn thấp: Nhìn lại mình để sửa, thay vì săm soi lỗi ở nơi khác

    11/11/2003Theo công bố của Bộ GD-ĐT, chỉ có 13,3% số thí sinh thi vào đại học đạt được tổng cộng 15 điểm trở lên cho 3 môn thi, và trên cả nước nếu xét theo tiêu chí này thì TP Hồ Chí Minh đứng vị trí thứ 17. Chính vì vậy đã rộ lên nhiều ý kiến về chất lượng giáo dục của thành phố...
  • xem toàn bộ

Nội dung khác