Nghĩ về nâng cao dân trí!

06:17 CH @ Thứ Năm - 14 Tháng Sáu, 2012

Có những sự việc xảy ra gần đây khiến nhiều người không khỏi nghĩ về dân trí và nâng cao dân trí.

Đầu tiên là “thần dược cứu… nhân vật” (Tuổi Trẻ 15-5-2007). Nhiều hệ lụy đã xảy ra sau khi nhiều người dùng loại “thần dược” này, và người ta bắt đầu đề cập tới việc quản lý đông dược, người ta kêu ca Bộ y tế và Cục quản lý dược đã không có biện pháp tịch thu, tiêu hủy những loại thần dược, mà chỉ cho ra đời một thông báo lạnh lùng!

Thế nhưng, bình tĩnh để nhìn nhận, Bộ y tế và Cục quản lý dược sẽ làm được gì khi mà vẫn có những người bất chấp sức khỏe nhân dân để bán “thần dược” một cách công khai và rộng rãi, người dân vẫn chấp nhận? Tại người dân không hiểu về thần dược hay tại họ không có tiền mua tân dược? Chắc chắn “thần dược” sẽ không thể tràn lan nếu những người buôn bán “thần dược” hiểu rằng: sức khỏe của người dân là vô cùng quan trọng, không nên buôn bán những loại thần dược không rõ nguồn gốc, tác dụng; nếu người dân hiểu rằng: sử dụng thuốc cần phải có chỉ định của bác sĩ, cần phải được hướng dẫn, cần phải qua chẩn trị; nếu có chính sách chữa bệnh hiệu quả, thông thoáng cho người nghèo, quản lý được giá thuốc để người nghèo có thể chi trả… Thế nhưng bao năm nay, người dân, đặc biệt là dân nghèo, làm gì có điều kiện để hiểu được những điều ấy, làm gì có ai đến để nói rõ cho họ những điều ấy! Giá thuốc vẫn ở… trên trời, người dân vẫn phải mua thuốc với sự cam chịu vì giá thuốc chẳng bao giờ minh bạch trong khi khỏi bệnh lại là điều họ sẵn sàng trả giá…

Kế đến là vụ nước tương chứa chất gây ung thư 3-MCDP. Lãnh đạo Sở Y tế TP.HCM khuyên người tiêu dùng hãy… “thông thái” để lựa chọn nước tương. Nhưng quả thật, người tiêu dùng khó mà… thông thái khi thông tin về những công ty, cơ sở sản xuất nước tương chứa 3-MCDP quá mức cho phép không được công bố rộng rãi và đầy đủ. Ém nhẹm thông tin suốt 6 năm trời, không dứt khoát trong việc cung cấp thông tin, dây dưa trong việc xử phạt, chậm trễ và bất minh trong việc thu hồi những sản phẩm không đạt yêu cầu vệ sinh an toàn thực phẩm… vậy người dân dựa vào đâu để… thông thái? Người dân dự định sẽ kiện Sở Y tế TP.HCM trước tiên, họ đã tẩy chay những loại nước tương không an toàn, các siêu thị đã loại những chai nước tương không đảm bảo khỏi kệ hàng…

Chính sách giáo Dục Việt Nam

Ngân sách nhà nước dành cho giáo dục chiếm khoảng 10% ngân sách nhà nước (trong đó 70-80% dùng để trả lương cho giáo viên). Ngân sách dành cho giáo dục và đào tạo của khu vực tư nhân ước tính là trên 40% tổng chi phí trực tiếp. Trường lớp còn thô sơ, trang thiết bị nghèo nàn lạc hậu, giáo trình thiếu cập nhật, trình độ giáo viên chưa cao. Hiện vẫn còn hàng triệu trẻ em không đến trường.


Tất cả những động thái ấy phải chăng nhờ dân trí? Hơn nữa, cần phải đặt vấn đề rằng: nếu các cơ sở, công ty sản xuất nước tương có ý thức “phục vụ xã hội”, có chữ “tâm” bên cạnh chữ “tiền”, thì thử hỏi họ có cho ra lò những sản phẩm nước tương nguy hại cho sức khỏe của cộng đồng hay không? Chắc hẳn là không! Vậy ai sẽ dạy chữ “tâm” trong kinh doanh, ai nâng cao “doanh trí” để “dân trí” được nhờ, để người dân không phải dùng hàng giả, hàng dỏm? Cơ chế nào để giám sát việc sản xuất, kinh doanh?

Và cuối cùng là vụ cắt trộm cáp quang bán phế liệu. Cáp quang ở nước ta có vai trò vô cùng quan trọng trong việc truyền tải thông tin, kết nối các địa phương với nhau, và đảm bảo thông tin giữa Việt Nam và thế giới. Thế nhưng, người dân, đặc biệt là dân đi biển, đã bao giờ được nói cho nghe về tầm quan trọng của cáp quang chưa? Hẳn nhiên là chưa bao giờ được nghe nói rộng rãi. Vì sao vậy? Vì đó là bí mật quốc gia hay vì tắc trách? Đến khi việc cắt cáp quang đã xảy ra, đến khi VN có nguy cơ bị cô lập với thế giới, đến khi ấy, Bộ Bưu chính – Viễn thông mới có kiến nghị triển khai bảo vệ cáp quang biển, đến khi ấy Thủ tướng mới yêu cầu bảo vệ cáp quang biển, đến khi ấy lãnh đạo VTI mới kêu gọi ý thức người dân. Nhưng, xin hiểu rằng: người dân sẽ không có ý thức bảo vệ cáp quang biển nếu tầm quan trọng của nó không được tuyên truyền rộng rãi, cũng như những biện pháp chế tài nghiêm khắc nếu xâm phạm cáp quang không được minh định và áp dụng một cách triệt để. Lỗi của những người cắt trộm cáp quang biển đã rõ, nhưng cái lỗi ấy xuất phát từ đâu lại là điều ai để ý sẽ hiểu. Dân trí thấp nên không hiểu về tầm quan trọng của cáp quang, hiển nhiên! Nhưng ai nói cho dân hiểu để dân không cắt trộm cáp quang, để nâng cao dân trí trong lĩnh vực này?

Thì rồi sẽ có những cuộc thanh tra đông dược, sẽ có những biện pháp đối với các công ty, cơ sở sản xuất nước tương không an toàn, sẽ có những biện pháp xử lý đối với những người đã cắt cáp quang biển… Nhưng, nếu chỉ dừng lại ở đó, dừng lại ở khía cạnh quản lý hành chính, chúng ta sẽ không bao giờ giải quyết được tận gốc vấn đề. Bởi lẽ những biện pháp ấy không phải là nội dung chủ yếu của nâng cao dân trí, trong khi dân trí mới là yếu tố nền tảng của một xã hội ổn định, phát triển, công bằng, dân chủ và văn minh.

Tôi vẫn nhớ lời của ông Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Văn Yểu nói khi kết thúc cuộc đối thoại trực tuyến về bầu cử quốc hội khóa XII rằng: “Cử tri của ta rất tinh”. Phải, đó là một sự nhìn nhận xác đáng về người dân, về dân trí. Tuy nhiên, nâng cao dân trí, chắc chắn không phải là công việc của chỉ một Bộ GD-ĐT, lại càng không phải chỉ là chuyện phổ cập giáo dục phổ thông, mà còn phải là công khai, minh bạch mọi thông tin trong những lĩnh vực liên quan chặt chẽ đến dân sinh, phải có những cuộc tuyên truyền sâu rộng kiến thức về mọi lĩnh vực, từ giáo dục, y tế… cho đến kinh doanh, môi trường… Chỉ khi nào người dân được cung cấp đầy đủ thông tin, thì khi ấy, dân trí mới được nâng cao thực sự. Xem ra lại phải cần đến việc nâng cao “quan trí” trước tiên, rồi đến “doanh trí”. Hai điều đó là nền tảng thúc đẩy “dân trí”.

Cập nhật lúc:

Nội dung liên quan

  • “Khai dân trí” phải đi liền với “chấn dân khí”

    05/12/2017Cát Khuê ghiTrước hiện trạng truyền thông mạng đang nhiễu loạn với các thông tin lá cải tràn ngập, soi mói đời tư, gián tiếp và trực tiếp xúc phạm đến con người (loạt bài “Truyền thông: những chuyện không tử tế” Tuổi Trẻ), TS Bùi Văn Nam Sơn chia sẻ thêm với Tuổi Trẻ...
  • Dân trí và Dân khí

    22/03/2016Trần Đình HượuTrong giới lãnh đạo và giới hiểu biết ở ta hiện nay thường nói đến “dân trí”, coi đó là một giải pháp cơ bản để giải quyết tình hình. Cách nhìn nhận thực tế và hình dung cách giải quyết tuy khác nhau, nhưng đều xuất phát từ một cơ sở thực tế. Quy trách nhiệm cho “dân trí” và coi chìa khoá để giải quyết khó khăn là “khai dân trí” cũng là chỗ được nhất trí rộng rãi...
  • Dân trí và sức phát triển của một dân tộc

    09/10/2015Nguyễn Tất ThịnhTôi cứ suy nghĩ mãi về lời một người bạn nước ngoài khi anh ta nói với tôi rằng : Ai cũng biết sau Thế chiến thứ hai, Nước Đức ở Phương Tây và nước Nhật ở Phương Đông chỉ còn có hai thứ : đó là những đống đổ nát tro tàn, và còn lại những con người với nền văn hóa vĩ đại của họ...
  • Đôi điều góp thêm về dân trí nước nhà

    14/07/2014TS Trần Hồng LưuGần đây, khi đọc tờ ANTG thứ bảy, số 730, ra ngày 16/2/2008, của tác giả Hồng Hạc, về "Phát huy dân trí như thế nào?", tôi rất tâm đắc và muốn góp thêm một số ý tưởng nhằm cụ thể hóa hơn diện mạo dân trí nước ta và một vài giải pháp để chấn chỉnh diện mạo đó...
  • Dân trí và quan trí

    14/07/2010Bá KiênLâu nay, chúng ta vẫn hô hào phải nâng cao dân trí, thậm chí đã có nhiều chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước được đưa ra nhằm mục đích nâng cao dân trí. Tuy nhiên, ít ai bàn đến việc phải nâng cao quan trí. Nhân chuyện Quốc hội sôi nổi bàn luận trách nhiệm của bộ trưởng này, đề cập việc bỏ phiếu tín nhiệm, có người đặt vấn đề đã đến lúc phải nâng cao cả quan trí...
  • Dân chủ và dân trí

    03/03/2010Lê Quý HiềnNgày nay, hai từ "dân chủ" đang được nhắc đến nhiều trong xã hội. Không ít người nghĩ dân chủ là sự thoải mái đóng góp ý kiến, bàn bạc của bất kỳ người dân nào. Trí tuệ của tập thể, của cộng đồng là cần thiết song nói như Lênin: "Chân lý không phải bao giờ cũng thuộc về số đông". Không thể có dân chủ đứng một mình mà đi kèm theo nó phải là dân trí để thành một đôi chân bước trên đường dài, vượt qua những khó khăn, cản trở phía trước.
  • “Người ta hèn là do dân trí thấp”

    07/01/2010Đoan Trang (thực hiện)Xuất thân từ một thanh niên nghèo ở Hà Tĩnh, lận đận kiếm sống bao năm, nhưng anh lại dốc hết tâm sức vào một việc rất có vẻ “vác tù và hàng tổng” - đưa sách về nông thôn - với niềm tin mãnh liệt: Dân tộc mình muốn 50 năm nữa tiến bộ thì bây giờ phải biết đọc sách.
  • "Giáo trí”- cuộc cách mạng đầu tiên để nâng cao dân trí

    02/05/2006“Muốn phát triển kinh tế xã hội phải nâng cao dân trí. Việc đầu tiên để nâng cao dân trí là nâng cao “giáo trí”. “Giáo trí”, “dân trí” được nâng cao, đây chính là nền tảng để nâng cao “quan trí”. Quan trí được nâng lên xứng tầm là cơ sở để giải quyết mọi vấn đề về kinh tế xã hội...
  • Dân trí và Dân khí

    03/10/2005GS. Trần Đình HượuHiện nay chứng ta thường nói đến việc nâng cao " dân trí", là một trong những giải pháp cơ bản đế giải quyết những tệ nạn trong xã hội , tình trạng nghèo nàn lạc hậu, khoảng cách ngày càng xa với các nước... Về mặt chiến lược lâu dài thì dân trí là một trong những khâu quan trọng nhất. Còn trước mắt biện pháp tình thế là gì? Dân trí hay dân khí?
  • Lỗi của dân trí?

    11/11/2003Thư HoàiXả rác, phóng uế bừa bãi nơi công cộng, đi lại lộn xộn trên đường phố, đeo bám quấy nhiễu du khách, mở nhạc to hết cỡ làm náo động cả xóm trong đêm... Lý giải những thói xấu đó nhiều người cho là tại dân trí còn thấp, cần nhắc nhở giáo dục. Nhưng ở đây, có thật là do dân trí thấp?
  • Lỗi của dân trí hay của nền giáo dục?

    19/04/2003Xả rác, phóng uế bừa bãi nơi công cộng, đi lại lộn xộn trên đường phố, đeo bám quấy nhiễu du khách, mở nhạc to hết cỡ làm náo động cả xóm trong đêm... Lý giải những thói xấu đó nhiều người cho là tại dân trí còn thấp, cần nhắc nhở giáo dục. Nhưng ở đây, có thật là do dân trí thấp hay do nền giáo dục?
  • xem toàn bộ

Nội dung khác