Những tháng ngày Harvard

10:24 CH @ Thứ Ba - 02 Tháng Giêng, 2018
1. Hồi Tony còn học ở bển, lớp hay chia thành các nhóm để debate (tranh luận). Có lần trong môn Leadership (kỹ năng lãnh đạo), Tony ở một team nọ. Bên kia nói xong bên này nói lại, nhưng thay vì phản biện, bên kia ngay lập tức phất cờ trắng, nói thua.

.
Tony sau này ngồi cà phê với 1 anh trong team đó, đem thắc mắc ra hỏi, ảnh nói tại tao thấy trong team mày có 2 người châu Á phát âm tiếng Anh không phải bản xứ, nên tụi tao kết thúc sớm, kẻo biến thành màn cãi nhau trên giảng đường. Anh nói, từ nhỏ, ba mẹ thầy cô khuyên là khi sang châu Á, hoặc làm việc với người châu Á (không phải sinh ra ở phương Tây), hạn chế chỉ trích, phê bình họ. Còn nếu chẳng may mình bị họ phê bình thì xin lỗi ngay và im lặng.
.
Đặc tính nổi bật của dân Á châu là rất khoái chỉ trích người khác, nhưng khi chính mình bị phê bình thì như đỉa phải vôi, lộn gan lên đầu. Ai chê họ 1 lần là họ nhớ miết, nhắc miết, thậm chí trả đũa trả thù chứ không phải chơi. Lỡ chê trước mặt người khác thì thôi rồi, họ sẽ “sống để dạ, chết mang theo”, vì cái tôi họ lớn, sĩ diện họ lớn. Họ lo sợ nhất trong giao tiếp chính là “lose face” (mất mặt) nên phải tuyệt đối khéo léo. Rất đông người châu Á không chấp nhận sự khác biệt dù họ nói tôn trọng, nhưng thấy ai khác mình là lập tức khó chịu. Họ dạy nhau, giao tiếp khôn ngoan là “tốt khoe xấu che”, tức cái gì tốt thì loan báo rộng rãi, cái gì xấu thì giấu kín bưng. Sai lầm, cái xấu không được nói ra công khai, phải “đóng cửa bảo nhau”. Nhưng hàng xóm lại có sở thích hóng hớt và bàn chuyện cá nhân, bàn chuyện “người” hơn là chuyện “việc”. Một bên kiên quyết đóng cửa để xử lý nội bộ, 1 bên hóng nghe cho bằng được, thì chuyện gì sẽ xảy ra, chắc mày cũng đoán được.
.
Sĩ diện là nguồn gốc của nói dối, của lấp liếm, tụi tao cũng phải nói dối để “keep face” cho tụi mày. Chê tụi mày mặc quần lỗi mốt hay tư thế cầm rượu vang không sang, hay ồn ào nơi công cộng thì tụi mày sẽ “let you know my hand” – cho mày biết tay- ngay. Quê thì khó huề. Nên tụi tao gặp tụi mày là khen thôi là khen, như khen trẻ con ấy, để được việc. Khen thì làm gì cũng được, kêu chết cũng vừa tủm tỉm vừa cười vừa chết.
.
Cái Tony mới nhớ có lần Tony nấu cơm đãi tụi nó ở nhà trọ. Đồ ăn phải nói dở như hạch, Tony nuốt còn khó mà cả chục đứa nói “wonderful”, “excellent” thậm chí đứa khó tính nhất cũng gật gù bảo “nát bét” (not bad), giơ ngón tay cái lên khen kiểu mày là số 1. Tony vui nên ngồi cười, sướng 7 ngày 7 đêm, dù sau đó rửa chén tới 2h sáng. Giờ coi hình cũ, thấy ngồi cười miết như khùng.
.
.
2. Lúc mới qua bển, Tony cũng hay chỉ trích. Thấy khác những gì mình nhận thức xưa nay là lên giọng, toàn you are totally wrong (mày hoàn toàn sai). Cái tụi nó sợ hãi nói “i am so sorry”, “it is my fault”, “is there anything I can do to make you happy””, – tao có thể làm gì để mày có thể bỏ qua cho tao? Xong nó lén lén biến mất, lần sau gặp mình, tụi nó cũng cười tươi nhưng trò chuyện qua loa chứ không nhiệt tình nữa. Mình thì chồm chồm lao tới, xoáy vô hỏi thăm chuyện cá nhân, hỏi bồ bịch vợ con, hỏi thu nhập, hỏi xe hỏi nhà, hỏi cha hỏi mẹ, quần áo tóc tai, xu hướng tình dục, ý kiến của mày về con A thằng B thế nào, mày có biết người nổi tiếng XYZ không…, mấy cái tò mò tọc mạch nhưng lúc đó mình nghĩ là quan tâm. Nhưng tụi nó cứ nhìn đồng hồ rồi nhìn lên trời xuống đất, rồi nói bữa nào gặp lại nha. Cái Tony hết nguồn thông tin để “quan tâm” và loan báo cho bạn bè quan tâm, cũng tiếc.
.
3. Tony có quen một bác nhà văn nọ. Có lần, bác viết 1 bài báo xem xét bỏ Tết cổ truyền. Lập luận của bác đây là tết của người Trung Quốc, theo nông lịch, tức lịch mặt trăng. Ý tưởng này thật ra không mới, vì cách đây hơn 150 năm, ông Fukuzawa Yukichi đã hiến kế cho Minh Trị Thiên Hoàng về cách thức đưa nước Nhật thoát Á, thoát cách nghĩ cảm tính và quan hệ bùng nhùng để bắt kịp các nước phương Tây, ông đã đề cập cái này. Thoát Á Luận (lý luận thoát Á) đã giúp Nhật Bản vươn lên thành nước châu Á duy nhất trong các cường quốc G7 cho đến nay. Hiện các nước vốn chịu ảnh hưởng của văn hoá Trung Hoa (là các quốc gia dùng đũa) như Hàn Quốc, Nhật Bản cũng đã bỏ Tết âm lịch. Theo xu hướng kinh tế phát triển, tự nhiên Tết hết vui, rồi người ta không quan tâm nữa. Hàn Quốc xem 3 ngày đầu năm âm lịch là holiday, nghỉ 3 ngày đi du lịch, còn Nhật thì chuyển qua tuần lễ vàng từ Noel đến Tết dương lịch.
.
Khi bài báo đăng lên, 1 làn sóng phản đối dữ dội, may là hồi đó chưa có mạng xã hội. Với các quan niệm cá nhân, chúng ta có thể phản biện, tranh luận, hoặc ghi nhận, nhưng đừng ném đá. Tranh luận là nguồn gốc của phát triển tư duy, nhận thức. Tuy nhiên, tranh luận phải có phưong pháp, nên xoáy vào vấn đề cần mổ xẻ. Không có ai sai ai đúng, chỉ có cái gì đúng, cái gì sai. Đừng bao giờ chỉ trích dữ dội đối phương cho đã miệng. Người bị chỉ trích cũng đừng có “tự ái” (nhưng thường hiểu nhầm là tự trọng), dùng mọi tiểu xảo tiểu tiết để phản đòn, hoặc suy nghĩ tiêu cực yếu thế như thôi “nghỉ chơi”, “nghỉ làm”, “rút vốn”, “ly dị”…Cũng đừng tiểu nông mà “quân tử trả thù 10 năm chưa muộn”, quân tử gì lạ vậy Tèo?
.
4. Còn nhớ hồi năm nhất ĐH, Tony có tham gia 1 lần nhậu, tranh luận đề tài Nên ăn sáng trước hay đánh răng trước. Ban đầu nói chuyện rất vui, sau hồi cay cú. Hai bên canh me ai nói sai chữ nào là bắt bí liền. Lôi mấy câu nói của người nổi tiếng như Khổng Tử, Mạnh Tử, Aristotle, Descartes…gì đó để chứng minh người kia sai (Thật ra, mấy ông đó chỉ là các triết gia cổ, quan niệm cá nhân của họ cả ngàn năm trước đã cũ như những phế tích còn sót lại. Những quan điểm này chưa chắc đúng thời đó huống hồ gì với thời nay. Rồi ai biết có tam sao thất bản hem, ổng có nói vậy hem, mấy thế hệ sau suy diễn cũng có). Đỉnh cao “tranh luận” là 2 bên “tranh nói”. Kỹ thuật hỏi dồn – 1 thủ thuật trong tranh luận- được áp dụng triệt để cho người kia mất bình tĩnh, nói sai để bắt bẻ. Cũng may là Tony cũng đã kịp thời dĩ hòa vi quý bằng những câu chuyện hài hước. Bắt tay làm lành, nghiêng ngả lấy xe ra về vừa nói tụi mình thống nhất với nhau là Mỹ không nên quánh I rắc nha. Chủ đề ban đầu là “quánh răng”, cãi sao đó biến thành quánh I-răng, rồi lôi I rắc vô, đẩy lên cao trào sao đó có cả NATO, Nga, Nhật… vô nữa.
.
Giờ đám bạn xưa gặp nhau, nhắc lại mắc cười gần chết. Cũng có bạn thói quen sống không quên quá khứ-một thói quen lạc hậu Á châu- nói lịch sử không được phép lãng quên, không chịu làm lành. Năm lớp 1 mày đổ mực lên áo tao, tao hận mãi mãi thiên thu nha mậy. Tony năn nỉ thôi các bạn ơi, hồi đó tụi mình nhận thức non nớt quá, tranh luận trước sau gì cũng biến thành cãi lộn. Hồi đó quánh nhau thì ai chẳng cố gắng hết sức để gây người kia thương tích, cũng phải nói người kia thế này thế khác, lúc đó giận mất khôn. Giờ phải hào sảng quên đi. Các cuộc tranh luận trên truyền hình hay trên mạng bây giờ thực ra là buổi cãi vã cho vui giữa các bạn tuy lớn tuổi nhưng đầu óc vẫn dễ -thương- tuổi- học -trò, 10 năm nữa họ xem lại họ sẽ gãi đầu cười ngượng nghịu cho xem. Ai cũng có một thời bé dại để lớn lên về mặt nhận thức. Nói vậy mà cũng có 1 số bạn hem chịu. Hem chịu thì tự mình khổ tâm thôi. Lịch sử là cái hem có thay đổi được.
Cái duy nhất chúng ta có thể làm là viết những dòng tốt đẹp cho ngày hôm nay. Vì, với ngày mai, hôm nay sẽ là lịch sử.
Harvard, 2009
Nguồn:
Cập nhật lúc:

Nội dung liên quan

  • Sinh viên. Ôi! Sinh viên

    25/05/2017Lê HoàngTa dừng chân bên dãy nhà lầu
    Miệng hô to "Ký túc xá ở đâu?"
    Và cứ thế húc đầu vào thế giới...
  • Tỷ phú Bill Gates nhắn gửi đến các sinh viên vừa tốt nghiệp năm 2017

    21/05/2017Lệ ThuTỷ phú người Mỹ Bill Gates vừa đăng tải một loạt 14 “tweet” đưa ra những lời khuyên cho các bạn sinh viên vừa rời giảng đường đại học. Ông cũng hé lộ điều hối tiếc nhất ở tuổi 20 của mình...
  • Bộ sách Lời khuyên sinh viên Việt Nam của John Vũ

    26/04/2017Giáo sư John Vũ – Nguyên Phong vô cùng tâm huyết với nền giáo dục và phát triển tri thức của thế hệ trẻ Việt Nam – nguồn nhân lực chủ chốt về việc chọn lựa nghề nghiệp và hướng đến những ngành tiềm năng. Ông dành thời gian biên soạn tập sách Chắp cánh cho tuổi trẻ Việt Nam”...
  • Nhìn lại việc giáo dục nhân cách cho sinh viên

    08/09/2016GS. Tương LaiNếu trong một thời gian dài, lòng trung thành được nói đến nhiều hơn sự trung thực thì đã đến lúc cần xếp lại vị trí ưu tiên cho cái cần được chăm lo bồi dưỡng, “cái đang thiếu”! Mà nếu thiếu cái gì đó, thì “cái còn lại còn gì là đáng giá” kể cả lòng trung thành!
  • Bài phát biểu tuyệt vời của Tổng thống Mỹ Obama trước sinh viên, trí thức Việt Nam

    27/05/2016Bài phát biểu của một người nước ngoài, một người Mỹ, đặc biệt là của Tổng thống Mỹ. Xin mời hãy đọc và đọc lại nhiều lần!
  • Nhóm nghiên cứu của trường Harvard tiết lộ những khả năng “siêu nhân” gây sốc của các vị sư Tây Tạng

    24/04/2016Arjun WaliaCó vô vàn những giai thoại lịch sử của những người có “những năng lực con người rộng mở”, như Viện Khoa học về Nhận thức gọi họ, Vì bài báo này chỉ tập trung vào các vị sư Phật giáo, một ví dụ khác từ những câu chuyện dân gian được việt bởi Swami Rama trong cuốn Sống với Các vị Bậc Thầy trên dãy Himalaya...
  • Phẩm chất sinh viên

    13/05/2015TS Vũ Thanh Tư AnhMột con thuyền cứ mãi lênh đênh trên biển cả nếu nó không biết đâu là bến bờ cần đến. Cũng như vậy, một nền giáo dục sẽ không có định hướng hoặc đi chệch hướng nếu như những mục tiêu của nó không đúng đắn, rõ ràng, và nhất quán...
  • Bill Gates: 11 lời khuyên cho học sinh, sinh viên

    01/12/2014Dương Minh (biên soạn), Nxb Thế giớiThành công của Bill Gates xuất phát từ 1 số nguyên tắc làm việc, làm người. Những nguyên tắc này là những điều một người có chí theo đuổi thành công nên học tập. Sách tổng kết 11 kinh nghiệm thành công của Bill, giúp bạn đọc tự soi mình...
  • Sinh viên - bạn cần gì?

    12/11/2014Vũ Đức Trí ThếBài viết gửi các bạn sinh viên của người trẻ 25 tuổi luôn trăn trở này sau khi được đăng Facebook đã gây một hiệu ứng lan truyền nhanh chóng và mạnh mẽ...
  • Hồng Kông: Đối thoại giữa chính quyền và sinh viên bế tắc

    25/10/2014Phúc MinhCuộc đối thoại đầu tiên giữa chính quyền Hồng Kông và đại diện sinh viên biểu tình diễn ra trong hai tiếng đồng hồ ngày 21-10 (từ 18-20 giờ) và được truyền hình trực tiếp đã kết thúc mà không có tiến triển đáng kể...
  • Tranh luận sau báo cáo của Harvard về giáo dục Việt Nam

    29/10/2009Neal Koblitz (Khoa Toán, Đại học Washington, Seattle, USAKhi Intel thông báo các yêu cầu của mình, sinh viên và các trường đại học đã có những đáp ứng có tính xây dựng. Chúng tôi còn cả một chặng đường, nhưng những tiến bộ gần đây là đáng kể.
  • Harvard bàn về khủng hoảng giáo dục đại học VN

    21/09/2009Đại AnTuần Việt Nam xin giới thiệu nội dung cơ bản của bản báo cáo trong khuôn khổ Asia Programs của Trường lãnh đạo Kennedy thuộc ĐH Harvard, do hai tác giả Thomas J. Vallely và Ben Wilkinson thực hiện với tựa đề: Giáo dục đại học - cao đẳng Việt Nam: Khủng hoảng và đối phó.
  • First News phát hành bộ sách: Cẩm nang kinh doanh Harvard

    12/06/2006H.QNgày 6/6/2006 Công ty văn hóa Sáng tạo Trí Việt - First News đã làm lễ công bố bản quyền và phát hành bộ sách "Cẩm nang quản lý - kinh doanh Harvard" tại Khách sạn Continental, TP.HCM. Cẩm nang kinh doanh Harvard là bộ sách đúc kết những kiến thức tiên tiến, những giải pháp quản lý, kinh doanh hiệu quả và thực tiễn cùng những kinh nghiệm quý báu về mọi mặt trong quản lý, kinh doanh...
  • xem toàn bộ

Nội dung khác