Robot bao giờ biết tâm tư?

06:43 CH @ Chủ Nhật - 25 Tháng Giêng, 2015

20 năm nữa robot sẽ có cảm xúc và ý thức

Đó là tuyên bố của Rodney Bronks, Giám đốc Viện nghiên cứu trí thông minh nhân tạo thuộc Viện MIT nổi tiếng, trong cuốn sách mới xuất bản của ông mang tên Thể xác và máy móc. Robots sẽ biến đổi chúng ta ra sao (Flesh and Machines. How robots will change us) - một cuốn sách được tờ The New York Times ngày 14/4/2002 mô tả là hết sức hấp dẫn bởi những khái niệm mới lạ về ý thức và vô thức và bởi sự liên hệ các khái niệm ấy với sự phát triển của robot trong tương lai.

Sự kiện này một lần nữa làm sống dậy câu hỏi lớn gây tranh cãi suốt mấy thập kỷ qua: “Trí thông minh nhân tạo, gọi tắt là AI (Artificial Intelligence), có thể trở thành hiện thực hay không?".

Nhiều nhà khoa học giỏi nhất trả lời “có” nhưng cũng không thiếu những nhà khoa học tài ba nhất trả lời “không". Bài viết này mong góp nhặt thêm một vài thông tin mới nhất ở cả hai phía ngõ hầu bổ sung thêm tư liệu cho việc tìm câu trả lời.

Thuyết tiến hoá robot

Robot thông minh như con người sẽ xuất hiện vào khoảng 2040 - 2050: ngay từ những năm 1950. Alan Turing, người được coi là một trong các cha đẻ của computer, đã khẳng định: “Computer có thể suy nghĩ. Một hệ thống tính toán có thể bao gồm mọi thành phần quan trọng giống như hệ thống tư duy hoặc hiểu biết của con người. Tôi tin rằng đến cuối thế kỷ này nếu có ai đó bàn đến những chiếc máy biết suy nghĩ thì cũng chẳng có gì là mâu thuẫn”.

Khi chiếc computer Deep Blue đánh cờ thắng vua cờ Gany Kasparov thì niềm tin của Turing dường như đã biến thành sự thật.

Cách đây hai năm vào thời điểm bản lề bước sang thế kỷ XXI, trong số đặc biệt với chủ đề Khoa học có thể làm gì vào năm 2050? Tạp chí Scientific American lại nêu lên câu hỏi liệu robot có thể thông minh (như con người) được không? Trong bài trả lời nhan đề sự trỗi dậy của robot, Hans Moravec, chuyên gia hàng đầu của Viện robot thuộc Đại học Camegie Meuon ở Mỹ, tiên đoán: Vào năm 2050, những “bộ óc" robot dựa trên những computer có khả năng thực hiện 100 ngàn tỷ phép tính trong một giây sẽ bắt đầu cạnh tranh với trí thông minh của con người.

Nhận định của Moravec trước hết dựa trên cơ sở công suất - khả năng tính toán của computer đã tăng lên không ngừng trong những thập kỷ qua. Trong những năm 1970 và 1980, computer dùng cho robot có khả năng thực hiện một triệu phép tính trong một giây (1 MIPS). Trong những năm 1990 là 10 MIPS, rồi 100 MIPS, và gần đây là 1.000 MIPS. Cứ sau mỗi năm trong thập kỷ 90, cùng bỏ ra một số tiền như nhau bạn sẽ mua được một computer có để công suất gấp đôi trong thập kỷ 80 bạn phải đợi 18 tháng và trước đó là hai năm. Nếu tốc độ tăng trưởng này được duy trì thì đến năm 2050 công suất sẽ đạt được cỡ 100 ngàn tỷ phép tính trong một giây, và tiên đoán của Moravec sẽ trở thành hiện thực. Mặt khác, tiên đoán của Moravec cũng dựa trên cơ sở tiến bộ vượt bậc của công nghệ điện tử, tin học và điều khiển học, bởi vì những khoa học này cho phép chế tạo ra những “cơ cấu cảm giác” giúp cho robot giao tiếp được với môi trường xung quanh và với con người.


Nao robot, trường Đại học Hertforshire (Anh)

Xuất phát từ sự tiến bộ của công nghệ kết hợp với việc mô phỏng lịch sử tiến hóa của sinh vật các nhà robot học đã vạch ra một lịch trình "tiến hoá" của robot như ở bảng bên.

Moravec nói: “Tôi tin rằng vào khoảng năm 2040 chúng ta sẽ đạt được mục tiêu nguyên thuỷ của robot và của chủ đề trung tâm của các chuyện khoa học viễn tưởng: những chiếc máy di chuyển tự do với bình độ thông minh như con người”.

Bộ phận cảm ứng là cơ sở của ý thúc Nếu Moravec chú trọng nhiều đến bộ não thì Rodney Bronks lại đặc biệt nhấn mạnh đến vai trò của cơ cấu cảm giác - khả năng phản ứng nhanh của robot đối với bên ngoài nhờ các máy cảm ứng. Theo Brooks, thiết kế của Deep Blue về cơ bản không khác những computer chơi có từ thập kỷ 1960, nhưng chất lượng hơn hẳn của nó được quyết định bởi khả năng phản xạ nhanh gấp bội. Trên quan điểm robotics (robot học), Brooks coi khả năng nhìn là quan trọng nhất viết chương trình để robot chơi cờ và giải những bài toán đại số dễ hơn việc làm thế nào để cho robot biết phân biệt bằng mắt một tách cà phê với một cái bàn, hoặc biết đi lại xung quanh các chướng ngại, cái mà một em bé 4 tuổi có thể làm một cách dễ dàng. Tờ The New York Times nhận xét rất thứ vị rằng Brooks còn đòi hỏi robot trong tương lai phải có phản xạ tìm được lối đi tốt nhất ngay cả trong một không gian trống rỗng, cái mà một nhà tư thiền Phật giáo phải bỏ cả cuộc đời tu luyện cũng chưa chắc hoàn thành. Đối với Brooks không có lằn ranh dứt khoát giữa ý thức và vô thức và ý thức có thể chỉ là sự tổng hợp của các phản ứng vô thức kết hợp lại với nhau mà thôi. Điều đó có nghĩa là không có sự đột biến sản sinh ra ý thức đẻ tạo nên loài người sự tiến hóa diễn ra một cách liên tục từ vi khuẩn đến tinh tinh rồi đến người ý thức của loài người là kết qủa tích tụ qua hàng tỷ năm của phản xạ vô thức từ những động vật sơ đắng nhất đến loài người thời tiền sử mà thành. Khoa học robot có thể bắt chước sự tiến hóa này để một ngày nào đó sẽ tạo ra ý thức của robot giống như con người. Đến lúc ấy, Brooks nói, robot cũng có "quyền con người” và trong tương lai không xa chúng ta sẽ sớm được chứng kiến sự xuất hiện ở mức bùng nổ các robot giống con người (humanoid robots).

Quả thật không phải đợi lâu để chứng kiến "humanoid robots". Chúng đã bắt đầu xuất hiện. Từ ngày 26/3/2002 đến 10/4/2002 vừa qua tại Nhật Bản, nước được coi là cường quốc số 1 thế giới hiện nay về chế tạo robot, đã liên tiếp diễn ra các cuộc triển lãm robot giống người trong đó lớn nhất là triển lãm Robodex 2002 tại Yoknhama ở phía Nam Tokyo. "Robodex" có nghĩa là robot cùng tồn tạii với con người.

Ngay ngày đầu tiên đã có 100.000 người vào xem, một kỷ lục hiếm có. Tại đây robot SDR-4X biểu diễn múa, hát, nói với giọng đáng yêu như giọng trẻ em. Robot ASIMO có thể đi lại không vấp váp trên mặt bằng, lội nước bì bõm, lên xuống cầu thang trong nhà. Robot SAYA có thể thể hiện cảm xúc trên khuôn mặt nhờ phối hợp cử động của các điểm trên mặt Robot HRP-2P có thể nâng và di chuyển đồ vật Robot của hãng Murata MFG có the đi xe đạp. Robot PARO, một robot hộ lý được ghi vào kỷ lục Guiness vì công lao giúp việc đắc lực cácc bác sĩ trong bệnh viện, chăm sóc bệnh nhân không hề biết e sợ chuyện dơ bẩn lây nhiễm. Robot công nghiệp điều khiển máy móc công nghiệp. Robot tri thức kiểm tra máy liên lạc viễn thông (intercom). Đó là chưa kể những loại robot khác như robot khủng long, robot chó giữ nhà…


Robot bắt chước người
(Tin khoa học tháng 6/2010)


Các nhà khoa học thuộc trường Đại học Hertforshire (Anh) đã phát triển một robot có khả năng bắt chước cảm xúc của con người. Nao, tên con robot, có thể biểu cảm sự giận dữ, nỗi sợ hãi, hạnh phúc, lòng biết ơn...

Tuy nhiên, các nhà khoa học chỉ mới lập trình những kỹ năng cảm xúc của robot tương đương với đứa trẻ một tuổi. Robot được gắn rất nhiều thiết bị cảm biến cho phép nó tương tác với người thật để bắt chước theo.

Nguồn:
Cập nhật lúc:

Nội dung liên quan

  • Từ Bionic man đến mạng siêu trí tuệ toàn cầu

    22/07/2006Vũ Anh TuấnK.Oa-uých là giáo sư điều khiển học nổi tiếng của Anh. Ông đã trở thành người đầu tiên trên thế giới có hệ thần kinh được kết nối vào và trao đổi thông tin trực tiếp với máy tính-Bionic man...
  • Số hóa kiến thức nhân loại

    03/07/2006Mạnh KimTừ xưa, con người đã muốn thu thập thông tin để xây dựng một thư viện chung trong đó chứa đựng mọi tri thức loài người. Người ta từng xây dựng một thư viện khổng lồ ở Alexandria vào năm 300 TCN (với khoảng nửa triệu đầu sách, chiếm từ 30% đến 70% tổng số sách bấy giờ). Thế nhưng, cùng với sự bùng nổ thông tin, việc lưu trữ tất cả đầu sách vào một nơi là điều không thể. Việc xây dựng một thư viện như thế chỉ là một giấc mơ hoang đường, cho đến thế kỷ 21...
  • Sống chung với “bầy thú điện tử”

    22/02/2006Chu HảoNếu có ai trong số các “đại gia” Việt Nam (ở mọi thành phần kinh tế quốc dân) sớm gia nhập vào “Bầy thú điện tử” này thì càng tốt...
  • Máy tính sẽ thay thế bộ não con người?

    18/02/2006Gary Anthes (Minh Anh lược dịch)Trong tương lai, trí thông minh của con người và máy tính sẽ hòa lẫn vào nhau và người ta sẽ không thể nào phân biệt giữa chúng...
  • Con người đi tìm chính bản thân mình

    15/12/2005Hà Huy KhoáiPhải chăng, để hiểu được chính bản thân mình, con người cần đến các máy tính biết tư duy. Tuy nhiên, chúng ta có thể lại phải đương đầu với một nghịch lí mới: máy tính cuối cùng sẽ làm sáng tỏ được cơ chế hoạt động của bộ não người, nhưng khả năng của bộ não người lại không đủ để hiểu được cơ chế đó!
  • Sáng tạo – Nhân bản và Thần thánh

    21/11/2005Sự sáng tạo của con người hệ tại ở sức mạnh cho ra đời các sự vật trước đây chưa từng hiện hữu. Điều đó được chứng minh rõ ràng nhất trong nhiều nghệ thuật khác nhau của con người – trong việc làm ra nhà cửa, đồ gốm, tàu thuyền, tranh tượng, điêu khắc hay những bài thơ. Sáng tạo trong nghĩa rộng nhất, ám chỉ đến sức mạnh khởi tạo trong mọi địa hạt hoạt động của con người, từ qui hoạch thành phố đến tư duy triết học. Từ “sáng tạo” ngày nay đã trở nên phổ biến đến độ chúng ta quên rằng thoạt tiên nó có ý nghĩa tôn giáo. Sức mạnh tạo ra những sự vật từ nguyên thủy được gán cho một mình Thượng Đế thôi. ...
  • ICT hay IT? Vấn đề nhận thức

    04/11/2005TS. Nguyễn Sĩ DũngỞ nước ta, công nghệ thông tin đang thực sự là một thứ mốt thời thượng. Sự nghiệp "tin học hóa" được triển khai rầm rộ không thua kém gì phong trào bình dân học vụ trước đây. Tuy nhiên, phong trào bình dân học vụ có vẻ thiết thực hơn: nó nhắm vào những nhu cầu có thực và những mục tiêu được xác định rõ ràng. Với "phong trào công nghệ thông tin", những điều ở cấp "bình dân học vụ” như vậy không phải bao giờ cũng được làm rõ.
  • Tự động hóa: Phúc hay họa?

    10/08/2005Từ 25 thế kỷ trước, triết gia Aristotle đã ghi nhận rằng lao động của con người sẽ trở nên không cần thiết nếu có được những công cụ sản xuất hoàn toàn tự động. “Nếu mọi công cụ đều có thể làm công việc của chúng khi nhận được lệnh, hoặc bằng cách nhận ra điều cần làm trước sẵn sàng… nếu con thoi tự dệt vải và ...
  • Máy tính có giúp não người tư duy tốt hơn không?

    13/07/2005Bùi Quang Minh ([email protected])Loài người đã sáng tạo ra và không ngừng hoàn thiện máy vi tính để cho nó có thể hỗ trợ con người đắc lực nhất. Bằng mọi thành tựu khoa học công nghệ tiên tiến, giới tin học còn tìm cách làm cho máy tính hoàn hảo hơn bởi những loại phần mềm khác nhau, thậm chí cả mô phỏng lại lao động trí óc của con người. Vậy tất cả những điều tuyệt vời đó có giúp cho bộ não của con người hoạt động tốt lên không? Hay là làm cho nó tồi đi?
  • xem toàn bộ

Nội dung khác