Những suy nghĩ khi đọc tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc” của chủ tịch Hồ Chí Minh

Nguyễn Trần BạtViết ngày 30/8/2007
09:53' SA - Thứ ba, 19/05/2015

Hỏi: Những phân tích của ông đã giải mã được là tại sao HCM lại viết "Sửa đổi lối làm việc". Nhiều người đọc nhưng không hiểu được động cơ của HCM khi viết quyển sách.

Trả lời: Tôi có hai đứa con trai. Khi chúng đi chơi, tôi cho mỗi đứa một ít tiền và tôi luôn theo dõi xem thằng anh hay thằng em chi tiền. Tôi luôn luôn lo sợ rằng thằng anh sử dụng uy thế của mình để bắt thằng em chi tiền và do đó dự trữ của thằng em cho những lúc rủi ro ít hơn thằng anh. Đấy là tâm trạng của Hồ Chí Minh khi viết quyển sách này, ông luôn luôn lo lắng không biết đứa con lớn có bắt nạt đứa con bé không, nếu mình trang bị cho nó quyền lực. Nỗi lo ấy không chỉ là tầm nhìn mà đó là nỗi lo của thánh nhân đối với việc hình dung ra thân phận lâu dài của con người. Tôi cho rằng nếu học tập quyển sách "Sửa đổi lối làm việc" của Hồ Chí Minh theo tinh thần mà chúng ta đã phân tích thì chắc chắn là đất nước này sau một năm sẽ thay đổi.

Chúng ta đều biết rằng, để xây dựng nhà nước người ta có rất nhiều công cụ khoa học, tất cả các công cụ đó về bản chất đều hướng tới việc hạn chế và kiểm soát quyền lực nhà nước. Hồ Chí Minh không nói nhiều đến kiến thức hay lý luận về vấn đề kiểm soát quyền lực nhà nước, nhưng ông có những nỗi lo còn lớn hơn cả kiến thức và lý luận. Bắt đầu từ tình yêu nhân dân mà Hồ Chí Minh hình dung ra sự tha hoá của quyền lực, và bắt đầu từ sự lo lắng cho thân phận của con người mà Hồ Chí Minh thức tỉnh về sự cần thiết phải kiểm soát quyền lực.Tác phẩm này có giá trị như một sự thông báo với xã hội chúng ta rằng luôn luôn cần có các cách thức để kiểm soát quyền lực, nếu không thì đối tượng phải chịu tất cả các thất thiệt do việc lạm dụng quyền lực là nhân dân.

Vì không thể lý tưởng hoá con người một cách hoàn toàn được nên con người luôn luôn đi tìm những cách thức, công cụ để hạn chế việc lạm dụng quyền lực công, đấy là công việc phổ biến trên toàn thế giới. Việc rèn luyện, tu dưỡng về đạo đức mà Hồ Chí Minh nói trong cuốn sách chính là một đóng góp của ông vào kho tàng các biện pháp để kiểm soát quyền lực. Vậy đóng góp ấy có giá trị không? Cùng với sự phát triển và đa dạng hoá của đời sống thì kiểm soát bằng đạo đức chiếm tỷ lệ không cao trong kiểm soát quyền lực công, nhưng giá trị của nó thì vĩnh viễn. Lúc nào, ở đâu và vào thời đại nào con người cũng phải rèn luyện đạo đức để không lạm dụng quyền lực. Trong thời đại của chúng ta, song song với việc học tập tư tưởng và đạo đức Hồ Chí Minh trong việc sử dụng quyền lực công, xã hội vẫn phải xây dựng các thể chế để kiểm soát quyền lực. Xây dựng thể chế để kiểm soát một cách hiệu quả và chặt chẽ việc sử dụng quyền lực nhà nước là nhiệm vụ của những người còn sống. Nhưng trong khi xây dựng thể chế, chúng ta phải luôn nhớ rằng nếu không có đạo đức thì thể chế được xây dựng chỉ có thể hạn chế được cái xấu mà không tạo ra được cái tốt. Ứng dụng các bài học đạo đức từ tác phẩm "Sửa đổi lối làm việc" chính là một cách thức để làm cho thể chế hoạt động có hiệu quả. Chúng ta không thể đối lập hay tách rời giữa đạo đức và thể chế, bởi vì xây dựng thể chế là công việc của nhà cầm quyền, còn rèn luyện đạo đức là để nhân dân thừa nhận nhà cầm quyền. Nếu nhân dân không tin tưởng vào đạo đức của nhà cầm quyền thì nhà cầm quyền sẽ không có cơ hội và điều kiện để xây dựng thể chế.

Không chỉ có thế, việc học tập tư tưởng và đạo đức Hồ Chí Minh, tinh thần Hồ Chí Minh, tâm hồn Hồ Chí Minh còn có giá trị ở chỗ nó hướng dẫn mỗi người tìm kiếm tự do cho chính mình. Mỗi con người, dù là người có quyền hay không có quyền mà không có đạo đức thì sẽ bị kiểm soát bằng thể chế, mà kiểm soát bằng bất kỳ cái gì đều là mất tự do. Cho nên, càng rèn luyện, tu dưỡng để có sự trong sáng và ngay thẳng trong tâm hồn thì chúng ta càng tự do. Tự do gắn liền với đạo đức và không bao giờ xa rời đạo đức.

Hỏi: Hiện nay vẫn có những quan điểm tranh cãi xung quanh vấn đề cái gì thôi thúc người thanh niên Nguyễn Tất Thành năm 1911 rời đất nước? Có ba phương án: một là do tinh yêu thương đối với đồng loại, hai là do sự căm thù với thực dân đang giày xéo đất nước và thứ ba do sự tự ái của một kẻ mất nước. Đấy là những phỏng đoán của những người tôn sùng Hồ Chí Minh. Còn những người tầm thường khác thì giải thích theo những cách rất tầm thường. Vậy ông lý giải như thế nào về vấn đề này?

Trả lời: Tôi sẽ không bàn đến chuyện rất nhiều người tầm thường cố gắng giải thích một cách tầm thường về Hồ Chí Minh. Bởi vì đã là những con người tầm thường thì giải thích mọi cái đều tầm thường, nếu không thì chúng ta không hiểu được họ. Tổ chức ra một mục tiêu như tìm lại độc lập dân tộc và trở thành nguyên thủ của một quốc gia khó hơn nhiều so với việc tìm cách để thành đạt cho cá nhân mình rồi gỡ tội cho cha. So với việc tạo ra đất nước và tạo ra nền độc lập dân tộc thì những việc kia dễ hơn nhiều. Hồ Chí Minh đã tiếp cận và xây dựng quan hệ với những đối tượng cực kỳ khó ở trên thế giới và để giải quyết những vấn đề của mình, ông có hàng trăm, hàng nghìn cách. Khi còn là thanh niên, ông đã sang Pháp và làm quen với Romain Rolland, Henri Barbusse và Paul Vaillant Couturier, những nhà văn đồng thời cũng là nhà chính trị nổi tiếng của nước Pháp. Ông cũng làm quen với những vĩ nhân, những nhà văn hoá vĩ đại của nhân loại như Picasso, như Charlie Chaplin. Đấy là chưa kể đến những nhà chính trị của nhân loại. Để làm quen với những con người như vậy không hề dễ gì với một chàng trai đến từ một xứ lạc hậu, lại một mình trên đất khách quê người. Hồ Chí Minh là thiên tài trong việc tổ chức các quan hệ của mình với các danh nhân. Cho nên, có những cách giải thích về Hồ Chí Minh một cách tầm thường là vì đó là giải thích của những người tầm thường. Cái đó không đáng lên án. Chắc chắn là Hồ Chí Minh đi tìm con đường để thoả mãn khát vọng chính trị cơ bản của mình và khát vọng đó bộc lộ dần thông qua những tác phẩm, cũng như các hành động và các thành tựu của Hồ Chí Minh, đó là giải phóng nhân dân. Điều đó không cần phải tranh luận.

Tất cả cái vĩ đại của Hồ Chí Minh là ông có rất nhiều hành động để được giải thích một cách khác nhau. Hiện tượng các tầng lớp xã hội khác nhau giải thích về các hành động của Hồ Chí Minh một cách rất khác nhau là một hiện tượng tất yếu. Một người không gây ra được sự chú ý rộng rãi trong các tầng lớp nhân dân thì liệu người đó có thể tạo ra ảnh hưởng chính trị không? Cho nên sự giải thích khác nhau về các cung bậc khác nhau hay các mức độ khác nhau của các giá trị Hồ Chí Minh nghe thì có vẻ lộn xộn và mâu thuẫn nhưng đó chính là sức mạnh chính trị của Hồ Chí Minh, bởi vì ông tập hợp được sự chú ý của các tầng lớp xã hội khác nhau. Tức là trong cái phổ chất lượng hành vi của Hồ Chí Minh có chứa đựng các yếu tố văn hoá gây ra sự chú ý khác nhau của các tầng lớp xã hội khác nhau và đấy là sự tài hoa của nhà chính trị. Sự tài hoa của một nhà chính trị thông thường có thể đủ để gây ra sự chú ý nhưng chưa chắc đã đủ để tạo ra sự chú ý liên tục như Hồ Chí Minh. Ông gây ra sự chú ý và theo dõi liên tục của tất cả các tầng lớp xã hội bởi vì trong ông chứa đựng những phẩm chất buộc con người phải chú ý và những phẩm chất ấy rất gần gũi với con người. Cho nên chính những sự phân tích có vẻ mâu thuẫn và phong phú về Hồ Chí Minh đã phản ánh phẩm giá của Hồ Chí Minh, phản ánh trí tuệ và cách thức khôn ngoan của Hồ Chí Minh với tư cách là một nhà hoạt động chính trị và xã hội.

Những suy nghĩ khi đọc tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc” của chủ tịch Hồ Chí Minh
ChúngTa.com @ Facebook
Thống kê truy cập
Số lượt truy cập: .
Tổng số người truy cập: .
Số người đang trực tuyến: .
.
Sponsor links (Provided by VIEPortal.net - The web cloud services for enterprises)
Thiết kế web, Thiết kế website, Thiết kế website công ty, Dịch vụ thiết kế website, Dịch vụ thiết kế web tối ưu, Giải pháp portal cổng thông tin, Xây dựng website doanh nghiệp, Dịch vụ web bán hàng trực tuyến, Giải pháp thương mại điện tử, Phần mềm dịch vụ web, Phần mềm quản trị tác nghiệp nội bộ công ty,