Những suy nghĩ khi đọc tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc” của chủ tịch Hồ Chí Minh

Nguyễn Trần BạtViết ngày 30/8/2007
09:53' SA - Thứ ba, 19/05/2015

Hỏi: Theo ông, trong con người Hồ Chí Minh lúc ấy tâm lý nào là tâm lý chủ đạo: tình yêu, lòng căm thù (ở đây là căm thù kẻ xâm lược) và lòng tự ái (ở đây là lòng tự ái của kẻ bị mất nước)?

Trả lời: Tôi cho là chỉ có cái thứ nhất, không có hai cái sau. Con người mà sử dụng cuộc đời mình để thoả mãn các tự ái thì sẽ không có sự nghiệp, cho dù đó là tự ái gì. Nếu động cơ của Hồ Chí Minh là tự ái thì người ta sẽ tìm cách xoa dịu ngay. Và trên thực tế không chỉ có nhà cầm quyền Pháp muốn xoa dịu Hồ Chí Minh mà ngay cả xã hội Pháp cũng chấp nhận ông, những nhà chính trị có chất lượng đồng chí ở Pháp cũng chấp nhận ông. Nói cho cùng ông cũng đã có một chút địa vị xã hội đủ để thoả mãn tự ái của một con người.

Cấp độ thứ hai cao hơn là lòng căm thù thì tôi không tin là Hồ Chí Minh có tâm lý ấy, bởi vì ông không có kẻ thù xâm phạm đến quyền lợi cá nhân của ông một cách trực tiếp, mà không có kẻ thù của cá nhân mình thì không thể có lòng căm thù được. Nhiều người nói rằng căm thù thực dân vì chúng bóc lột nhân dân của mình, nhưng tôi cho rằng sự gán ghép hai động cơ này với nhau là vô lý, là không biện chứng. Con người chỉ căm thù cái gì đó khi nó gây thất thiệt cho chính họ. Hồ Chí Minh không phải là người bị thất thiệt, Hồ Chí Minh không muốn cái gì khác nên không thất thiệt. Ông không có lòng căm thù, thậm chí có những bằng chứng, những cơ sở để có thể biến mất lòng căm thù nếu như từ đầu ông có một chút. Chúng ta đều thấy là rất nhiều người làm việc với người nước ngoài khi đã 70, 80 tuổi vẫn rất nhớ đến người đồng nghiệp cũ, sếp cũ hay thày cũ của mình. Con người sống với nhau trong những va chạm cá nhân và ở đó có cả sự bực bội lẫn sự bịn rịn, mà người phương Tây nói chung rất giỏi trong việc chủ động tạo ra sự bịn rịn. Hồ Chí Minh hoàn toàn có thể bịn rịn những người bạn phương Tây, những người bạn Pháp của mình. Làm sao có thể duy trì lòng căm thù người Pháp khi ông nhận được từ những người bạn Pháp tình cảm có thật? Hồ Chí Minh chưa bao giờ là nạn nhân của sự cố ý nào từ phía người Pháp, trừ trường hợp khi ông là nhà chính trị. Nếu căm thù người Pháp thì tại sao ông lại sang Pháp? Tôi không tin rằng cả tự ái cá nhân lẫn lòng căm thù tạo ra sự vĩ đại của Hồ Chủ tịch hay tạo ra động cơ chính trị của Hồ Chủ tịch. Nếu chỉ là độc lập dân tộc thôi thì những kẻ thực dân thừa khôn ngoan để tạo ra những cái vỏ hình thức của khái niệm này.

Hồ Chí Minh làm Cách mạng Tháng Tám là để tiếp cận quyền lực từ phía triều đình nhà Nguyễn, tức là khái niệm độc lập dân tộc như việc tồn tại một nhà nước của người Việt là vẫn có, mặc dù nó bị chia làm ba kỳ và được cai trị bằng chế độ thuộc địa và chế độ bảo hộ. Là một nhà chính trị, Hồ Chí Minh hiểu rất rõ rằng đấy là những trạng thái khác nhau, những cấp độ khác nhau của khái niệm được gọi là độc lập dân tộc. Nhưng Hồ Chí Minh tìm độc lập dân tộc trong sự thống nhất, trong sự nhất quán, trong sự trọn vẹn của đất nước, cho nên, ông không chấp nhận những trạng thái, những mức độ độc lập dân tộc trước ông. Ông định nghĩa độc lập dân tộc là sự trọn vẹn, là sự toàn vẹn, là sự thống nhất của nước Việt Nam, vì thế, ông đã theo đuổi cuộc chiến tranh miền Nam cho đến khi nó thành công. Có thể nói định nghĩa độc lập dân tộc của Hồ Chí Minh khác với các định nghĩa khác. Khi chấp nhận Việt Nam là quốc gia độc lập trong khuôn khổ của Liên hiệp Pháp là ông muốn tránh một cuộc chiến tranh lúc chính quyền cách mạng còn sơ khai. Vì lực lượng cách mạng còn yếu nên ông buộc phải chấp nhận hiệp định sơ bộ, nhưng trong tâm hồn ông không chấp nhận điều đó.

Tuy nhiên, độc lập dân tộc trong sự toàn vẹn, trong sự trọn vẹn của nó cũng không phải là mục tiêu khó nhất, bởi vì giai đoạn Hồ Chí Minh tiến hành cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc là giai đoạn mà phong trào đòi độc lập dân tộc trở thành một phong trào lớn của thế giới. Sau khi chiến tranh Thế giới Thứ Hai kết thúc thì các quốc gia trong phong trào này đều tìm được độc lập dân tộc. Người Ấn độ giành độc lập năm 1947, Người Trung Quốc năm 1949, người Malaysia năm 1957... Cho nên, mục tiêu độc lập dân tộc là một mục tiêu quan trọng nhưng không khó mà cái khó là giải phóng và tìm kiếm tự do cho nhân dân, khó đến mức mà 50 năm sau Hồ Chí Minh điều đó vẫn chưa đạt được. Ngay cả trong khái niệm độc lập dân tộc của Hồ Chí Minh chúng ta cũng có thể khẳng định là không có sự căm thù. Ở cá nhân Hồ Chí Minh lòng căm thù không phải là một động lực chính trị cơ bản. Động lực chính trị của ông là đi tìm độc lập dân tộc và tự do cho nhân dân, cái mà sau này ông viết trong Tuyên ngôn Độc lập.

Tóm lại, không phải lòng căm thù đế quốc Pháp, không phải là sự tự ái cá nhân mà tình yêu đối với nhân dân chính là động lực chính trị duy nhất và cơ bản nhất của Hồ Chí Minh.

Hỏi: Nhưng không phải ai cũng hiểu được điều đó. Cho đến nay nhiều người nước ngoài vẫn băn khoăn chưa rõ rằng Hồ Chí Minh là nhà độc tài hay là nhà dân chủ. Ý kiến của ông về khía cạnh này như thế nào?

Trả lời: Nếu Hồ Chí Minh là một nhà độc tài thì tất cả các lực lượng nằm dưới quyền của ông đều không có chữ "Nhân dân", Hiệu sách Nhân dân, Quân đội Nhân dân, Công an Nhân dân... Nhân dân là lý tưởng chính trị của Hồ Chí Minh. Nếu xét về mặt khát vọng chính trị thì Hồ Chí Minh là một người thuộc về nhân dân. Sự lâu bền của các giá trị chính trị của Hồ Chí Minh mà cho đến bây giờ vẫn còn có tác dụng đối với đời sống chính trị của chúng ta chính là do động cơ nhân dân của ông. Hồ Chí Minh đã hy sinh toàn bộ cuộc đời mình cho sự nghiệp chung. Vậy ông hy sinh để làm gi? Để tập hợp nhân dân. Không thể nghi ngờ động cơ nhân dân, động cơ con người của Hồ Chí Minh. Ngày xưa chúng ta vẫn thấy Hồ Chí Minh đi bộ, nhưng có bao giờ chúng ta thấy sự tuyên truyền nào về việc đó đâu. Còn bây giờ chi phí để tuyên truyền về việc một Thứ trưởng đi xe máy đến chỗ làm việc tốn kém ngang với mua một cái ôtô. Chúng ta đều biết rằng chi phí cho 1 phút quảng cáo là khoảng 3.000 đô la, mà để nói về chuyện ấy phải mất 10 phút, tức là tốn 30.000 đô la. Số tiền ấy có thể mua được ôtô. Hồ Chí Minh không quảng cáo đạo đức của mình, ông sống trong sự im lặng với những ưu điểm riêng của mình. Những sự hy sinh lợi ích cá nhân, hưởng thụ cá nhân là một hiện tượng có thật, một sự thật về Hồ Chí Minh. Nhưng sự hy sinh đó không phải là ngẫu hứng, Hồ Chí Minh biết rất rõ rằng, với nhân dân Việt Nam nếu người lãnh đạo không có đức hy sinh như vậy thì sẽ không có sự hấp dẫn chính trị. Trong các nhà lãnh đạo của dân tộc chúng ta có những người giản dị, có những người dân dã mà bản thân đó đã là sự hấp dẫn. Sự dân dã một cách bản năng chưa được gọt giũa và được mài sắc bằng sự hiểu biết cũng đủ để có thể tạo ra sức hấp dẫn và đấy chính là đặc điểm của người Việt. Là một nhà chính trị của Việt Nam thì phải biết rằng nếu không khiêm tốn và giản dị thì không thể trở thành người tập hợp tình cảm, sự ủng hộ và sự đồng thuận của xã hội được. Cái mà chúng ta học tập ở cuốn sách này là nếu không có những sự hy sinh đơn giản và sơ cấp như vậy trong đời sống sinh hoạt của một nhà chính trị thì người đó không trở thành kẻ hấp dẫn chính trị đối với xã hội của chúng ta.

Những suy nghĩ khi đọc tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc” của chủ tịch Hồ Chí Minh
ChúngTa.com @ Facebook
Thống kê truy cập
Số lượt truy cập: .
Tổng số người truy cập: .
Số người đang trực tuyến: .
.
Sponsor links (Provided by VIEPortal.net - The web cloud services for enterprises)
Thiết kế web, Thiết kế website, Thiết kế website công ty, Dịch vụ thiết kế website, Dịch vụ thiết kế web tối ưu, Giải pháp portal cổng thông tin, Xây dựng website doanh nghiệp, Dịch vụ web bán hàng trực tuyến, Giải pháp thương mại điện tử, Phần mềm dịch vụ web, Phần mềm quản trị tác nghiệp nội bộ công ty,