Bài viết của hai chuyên gia giáo dục và tâm lý học dưới đây có thể sẽ gây ra những phản ứng đa chiều trong dư luận. Dù ở cực nào, đồng tình hay phản đối thì cũng cho thấy vấn đề rất đáng quan tâm. Chúng tôi mong nhận được những ý kiến tranh luận để có thể tiệm cận được gần nhất với vấn đề mà gần đây không ít nhà văn hoá, xã hội học đã báo động: trẻ em ở thành thị có đời sống tình cảm nghèo hơn trẻ ở nông thôn
Giáo dục lòng nhân ái, văn hoá ứng xử ở trẻ là vấn đề xã hội ngày nay cần quan tâm đặc biệt. Cùng với quá trình đô thị hoá của nền kinh tế thị trường thì mặt trái của nó cũng đã ảnh hưởng không nhỏ đến nhân cách của trẻ, dẫn đến lối sống thực dụng, thiếu kỹ năng ứng xử. Nhất là với thế hệ 10X, sinh từ năm 2000 trở đi.
Theo kết quả điều tra xã hội học của một số giảng viên tâm lý học ở trường Sĩ quan lục quân 2 với 200 trẻ ở thành phố Biên Hoà (Đồng Nai) về mức độ quan tâm đến gia đình lân cận thì có đến 62% trẻ trả lời không biết và 70% trẻ cho rằng ít quan tâm. Quả là một con số đáng lo ngại khi mà sống ở thời buổi kinh tế thị trường như hiện nay, nhiều bậc phụ huynh chỉ biết mãi lo kiếm thật nhiều tiền, bởi “nhiều tiền thì con cái học giỏi”. Đi làm cả ngày tối về đóng cửa theo kiểu “đèn nhà ai nấy tỏ” mà chẳng cần quan tâm đến những người hàng xóm xung quanh. Chính cách sống này của các ông bố, bà mẹ là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến trẻ em thành phố ít quan tâm đến những người hàng xóm, láng giềng.
Đúng là “trống đánh xuôi kèn thổi ngược”. Ở trường các em được thầy cô dạy phải ngoan ngoãn, sống hoà thuận, yêu thương ông bà, cha mẹ, anh chị em; gần gũi, thân tình với thôn xóm, láng giềng, quan tâm giúp đỡ mọi người… Nhưng nếu hỏi một đứa trẻ ở thành thị tên người nhà bên cạnh là gì thì chắc chắn mươi mười các cháu lắc đầu không biết. Ngược lại ở nông thôn, khi hỏi một người ở “đầu làng, cuối xóm”, thậm chí ở xã bên cạnh là ai thì các cháu vẫn có thể nói vanh vách.
Thật đáng lo cho các em ở thành thị khi gia đình ít quan tâm đến vấn đề này. Các ông bố, bà mẹ chỉ biết đi làm, sau đó về nhà và “nhốt kín” trẻ trong nhà khi trẻ đi học về. Nếu chẳng may có vấn đề gì xảy ra, các cháu chỉ có thể gọi điện cho bố mẹ mà không thể nhờ vả vào ai khác được. Còn ở nông thôn các em có thể tự mình sang nhà hàng xóm chơi với lũ bạn, bố mẹ chưa về vẫn đảm nhiệm việc nhà đến nơi, đến chốn. Điều này cho thấy trẻ thành thị đang mất dần cái quý giá của nhân cách, đó là tình cảm hàng xóm, láng giềng tối lửa tắt đèn có nhau.
Sự vô cảm hay thờ ơ của trẻ có thể sẽ dẫn đến sự phát triển nhân cách khi trưởng thành, để lại dấu ấn đặc biệt. Ban đầu là sự không quan tâm của cha mẹ với láng giềng, dần dần hình thành thói quen đó ở chính trẻ. Thói quen này sẽ in đậm trong nếp sống, nếp nghĩ, hành vi, dẫn đến xem chuyện đó rất bình thường. Trẻ sẽ dần quen với suy nghĩ “đèn nhà ai nấy tỏ”, không mải mai muốn giúp đỡ, tương trợ những người xung quanh khi họ cần.
Môi trường hẹp mà trẻ đang sống (có bố mẹ, anh chị em, bạn bè, hàng xóm) là điều kiện ảnh hưởng trực tiếp đến nhân cách trong những năm đầu đời của trẻ. Môi trường đó tốt hay xấu sẽ tác động đến cách nghĩ, cách nói cũng như cung cách giao tiếp, ứng xử… Nếu các bậc cha mẹ mải lo kiếm tiền, không giáo dục lòng nhân ái thì hậu quả là con cái sẽ sống lạnh nhạt, vô cảm, thờ ơ với hàng xóm, thiếu đoàn kết yêu thương lẫn nhau. Hình thành cái tôi cá nhân, vị kỷ với người xung quanh. “Đừng bao giờ để các cháu không biết đến vô tâm, vô cảm là gì và sống quay lưng lại với hàng xóm, láng giềng” – đó chính là bài học đầu tiên để trẻ bước vào đời, để trở thành một công dân có ích cho xã hội. Số lượt đọc:
360
-
Cập nhật lần cuối:
27/06/2009 11:31:39 PM
Trao đổi/Nhận xét | Tổng số:
2 |
Từ hiện tượng đến quy luật... Rõ ràng, đây là vấn đề ở con trẻ, nhưng là câu chuyện của người lớn, từ những phụ huynh trong gia đình, đến những nhà quản lý, quy hoạch đô thị!!! Nguyên nhân là do học không đi đôi với hành Ở trường các cháu được thầy cô giảng đạo đức thao thao bất tuyệt...
Ý kiến của bạn về bài viết: |  |
Thông tin liên quan: Câu hỏi độc ác từ những đứa trẻ16/03/2010 10:31' AM Rồi đến một ngày, chúng sẽ đứng trước xã hội một cách ngạo mạn, hống hách và ác độc cất tiếng đòi hỏi và đe dọa xã hội bằng bạo lực. Và nếu không được xã hội thỏa mãn những dục vọng của mình, chúng sẽ tàn phá xã hội một cách không thương tiếc... Tắt lửa tối đèn có ai?09/02/2010 07:41' AM Nhiều người bảo, Tết bây giờ nhạt hơn trước. Dẫu ăn ngon, mặc đẹp hơn. Cái sự háo hức, vui như Tết cũng nhạt hẳn. Có thật mọi thứ đều nhạt đi? Tình người là “ muối đời” mặn nhất. Muối mà còn nhạt thì biết lấy gì bỏ vào cho mặn? Hay là đã qua thời, thiếu đủ mọi thứ, người ta phải tựa vào nhau, xích lại gần nhau? Chuyện 23 năm11/08/2009 01:54' PM “Con chỉ cần học cho giỏi, mọi việc khác bố mẹ sẽ lo cho!” Nhiều bậc cha mẹ không biết rằng chính câu nói cửa miệng này có nguy cơ làm hỏng một con người. "Trẻ con bây giờ mở miệng là khoe ô tô..."?10/06/2009 03:28' PM Trẻ con hiện nay mở miệng khoe "nhà tao có ô tô, nhà mày không có" nghe thì rất đau lòng. Trở lại ngày xưa, tụi trẻ con chúng tôi cũng khoe nhau: "Nhà tao hôm nay ăn cơm có thịt", thì miếng thịt hồi đấy cũng tương đương như cái ô tô bây giờ. Nhưng đúng là có nhiều câu của trẻ nghe rất đau lòng. Ông bố trẻ, hoạ sĩ Trần Nhật Thăng nhìn nhận. Dạy con hồn nhiên trong thế giới cạnh tranh29/05/2009 09:47' AM Cho dù trong lĩnh vực thể thao, học hành hay chỉ là quần áo đi chơi, ngày nay trẻ em bị thúc ép rất mạnh trong một bầu không khí tranh đua. Vấn đề là làm sao cha mẹ có thể dạy con cái cuộc sống hằng ngày không phải là “một cuộc đua xe khổng lồ”. ... “Thật đáng buồn cho cách dạy của chúng ta...”06/04/2009 03:55' PM Bài “Các em thật giỏi quá” để lại trong tôi một ấn tượng mạnh hơn bất cứ lời bình nào về nền giáo dục của nước Mỹ. Dạy sai có thể khiến cả một dân tộc sai lầm24/02/2009 10:42' PM “Hiện nay từ đào tạo mẫu giáo đến đào tạo tiến sĩ phương pháp dạy đều giống nhau. Cách làm này sẽ thủ tiêu sức sống cá nhân. Cứ học dồn, cứ nghĩ rằng làm trước là xong mà không thấy chất lượng cuộc sống của mỗi giai đoạn một khác... Bản thân tôi cả một đời dạy học. Với tôi, “trẻ em là cứu tinh của dân tộc”. Giáo sư Hồ Ngọc Đại trăn trở. Trẻ em đã được nuôi dưỡng như thế nào?17/06/2008 09:14' AM Trẻ em chúng ta ngày nay được nuôi dạy về vật chất và tinh thần đầy đủ tiện nghi hơn lớp trẻ ngày xưa rất nhiều. Chúng ăn uống có nhiều dinh dưỡng và ngày ngày tiếp thu những chương trình giảng dạy cách tân nơi nhà trường, tiếp cận những phương tiện giải trí hiện đại mà trẻ em ngày xưa có nằm mơ cũng không thấy... Việc nuôi dưỡng trẻ em30/11/2006 04:34' PM Giúp chúng hiểu biết và kiểm soát những hoạt động của lứa tuổi vị thành niên còn ngu dốt của chúng, cho đến khi lý trí thế chỗ nó và giải thoát chúng khỏi rắc rối đó, chính là điều bọn trẻ muốn, và các bậc bố mẹ hướng tới… [Đứa trẻ] không hiểu chính nó để hướng dẫn ý chí của nó… Nó hiểu cho nó thì nó cũng phải quyết định cho nó; nó phải ra lệnh cho ý chí nó và điều chỉnh những hành động của nó, nhưng khi nó đến giai đoạn mà cha nó trở thành một người tự do, thì đứa con đó cũng trở thành một người tự do ... Thiên đường của trái tim07/10/2005 06:11' PM Là một nhà giáo dục, nhà tư tưởng và nhà văn, Komensky đã để lại những tác phẩm có giá trị tư tưởng lớn. Các chuyên gia sư phạm coi Komensky là người đặt nền móng cho lý luận dạy học tiên tiến hiện đại. Những nhận định của ông về xã hội, về con người và cuộc đời… vẫn giữ nguyên tính thời sự và đầy sức thuyết phục. Những ước mơ của ông về một thế giới công bằng của những con người biết hành động theo lẽ phải và ánh sáng của trí tuệ, những khát vọng của ông về một thiên đường “nơi mà cái thiện sẽ ngự trị trong trái tim của mọi người” mãi mãi sẽ còn là mục tiêu hướng tới của các thế hệ... Văn hóa đọc cho thiếu nhi - cần không?09/07/2005 03:18' PM Trong độ tuổi tiểu học, nhu cầu đọc của trẻ em là rất lớn. Văn hóa đọc, vì thế ảnh hưởng sâu đậm tới quá trình “nhận biết thế giới” và hình thành nhân cách của trẻ. Giá trị sống09/07/2005 08:53' AM Vài thập kỷ nay trong giáo dục đạo đức cho tuổi trẻ trên thế giới người ta dùng hai khái niệm mới là giáo dục kỹ năng sống (KNS-life skills) và giá trị sống (GTS - living values). Tại sao người Mỹ thích dạy con học tại nhà?04/12/2003 03:51' PM Ngày càng có nhiều gia đình Mỹ dạy con học ở nhà do chán ngán hệ thống giáo dục công và chi phí trường tư quá cao... Trẻ em - thế hệ dùng Internet nhiều nhất hiện nay 03/11/2003 03:51' PM Nếu bạn truy cập vào một trang web và gặp khó khăn nào đó, chuyên gia tư vấn tốt nhất có lẽ là lũ trẻ ở nhà. Hai thống kê gần đây của Ủy ban giáo dục Mỹ đã cho thấy, có khoảng 90% trẻ từ 5 đến 17 tuổi dùng máy tính, 60% trong số đó biết tới Internet... Đại học đi về đâu?19/03/2010 09:24' AM Đại học bất cứ ở đâu đều chịu ảnh hưởng của những biến chuyển ấy và dù muốn dù không đều sẽ bị lôi cuốn theo chiều hướng ấy. Đại học Việt Nam e cũng sẽ thế mà thôi. Tuy nhiên, đại học, văn hóa của một nước, không dễ gì để đánh mất bản sắc quốc gia của mình. Văn hóa Việt Nam, nếu nói theo Khổng thì là trung dung, nếu nói theo Phật thì là trung đạo. Tôi hy vọng tinh thần đó sẽ hướng chúng ta trả lời câu hỏi chung đặt ra cho mọi đại học: đại học là gì ? Từ câu trả lời đó, ta sẽ biết đi về đâu vào thế kỷ mới. Có giáo dục mà vẫn đáng ghét16/03/2010 11:25' AM Có những tài liệu in đã lâu, nhưng tính thời sự và đúng đắn của chúng vẫn còn thích hợp với ngày hôm nay. Nếu chúng ta đọc được, và đưa ra cho mọi người cùng đọc (thay vì giữ riêng làm tài liệu), thì đó là một cách tiết kiệm chất xám, của người đi trước, cho người đi sau... Câu hỏi độc ác từ những đứa trẻ16/03/2010 10:31' AM Rồi đến một ngày, chúng sẽ đứng trước xã hội một cách ngạo mạn, hống hách và ác độc cất tiếng đòi hỏi và đe dọa xã hội bằng bạo lực. Và nếu không được xã hội thỏa mãn những dục vọng của mình, chúng sẽ tàn phá xã hội một cách không thương tiếc... Triết lý giáo dục trong những cuốn sách kinh điển11/03/2010 07:20' AM Nền giáo dục Việt Nam nơi đào tạo ra rất nhiều đứa trẻ được nuông chiều nhưng không thực sự được tôn trọng, tự tin vì rất nhiều thứ khác ngoài nền tảng kiến thức và bản lĩnh cá nhân, chắc chắn cần có các thay đổi. Lời gợi ý đúng đắn rất có thể sẽ đến từ những cuốn sách như thế này. 'Bản nháp', 'lỗi kỹ thuật': Trách nhiệm xã hội của Bộ GD-ĐT09/03/2010 08:07' AM Dù là thực sự hay bao biện với "lỗi kỹ thuật" gửi "bản nháp" có điều cấm trường ngoài công lập đào tạo ngành luật, báo chí, sư phạm để đưa lên mạng lấy ý kiến dư luận, những người có trách nhiệm quản lý giáo dục đại học có lẽ phải giở lại "Vở bài tập Đạo đức lớp 1" để thực hành "bài tập số 4" (Em hãy cùng các bạn đóng vai về chủ đề "Cảm ơn, xin lỗi"). Nguồn cơn "lệnh suýt cấm" Xuân 10 tuổi và xuân 79 tuổi26/02/2010 11:00' AM Ngày xuân vui vẻ, mong bạn thêm vui vì được đọc hai bài văn, một bài của một ông già bẩy mươi chín tuổi nhưng vẫn hy vọng "có thể trở thành một nhà văn", và một bài của bạn tôi, em Hoàng Mai Thi, 10 tuổi tính cả tuổi mụ. Nhà giáo thời đại và cái nhìn vĩnh cửu05/02/2010 10:24' AM Khắp địa cầu, quốc gia nào cũng lấy giáo dục, tức đào tạo con người, là quốc sách hàng đầu. Bởi vì con người là tài sản quý giá nhất của mọi quốc gia. Mà con người chỉ có thể trở nên giá trị nhờ giáo dục... Thư gửi các nhà khoa học trẻ Việt Nam30/01/2010 07:35' AM GS Pierre Darriulat từng trong số những nhà khoa học hàng đầu ở trung tâm Nghiên cứu hạt nhân châu Âu CERN, nơi đang có máy gia tốc hạt lớn nhất thế giới LHC. Luôn bức xúc với tình trạng chảy máu chất xám mà bản thân ông đang chứng kiến ngay với những học trò do mình đào tạo ra, trước cơ hội xây dựng những đại học chất lượng quốc tế sắp đến, ông viết bài này đưa ra cách nhìn khách quan về giáo dục đại học Việt Nam và mong mỏi sự chung sức của giới khoa học trẻ để chấn hưng nền đại học nước nhà. Bài khác: Chữ "lễ" hay chữ “đồng thuận"?24/06/2009 04:47' PM "Đồng thuận là một cách sống của con người hiện đại, dân chủ và tự do, có giáo dục và có trách nhiệm, cả trong đời sống xã hội cũng như trong cái tế bào của xã hội - gia đình" - nhà giáo - nhà văn Phạm Toàn. Giáo dục VN Loay hoay tìm cách phát minh lại... cái bánh xe23/06/2009 09:29' AM Thật bi hài, khi người ta bỏ ra hàng chục triệu USD để tổ chức hoa hậu, trong khi đó chưa ai dám bỏ ra 20 triệu USD để xây dựng một trường đại học tầm cấp quốc tế theo đúng nghĩa chuẩn của nó. Phải dám so mình với thế giới bên ngoài19/06/2009 09:50' AM "Không muốn góp thêm lời phàn nàn, không mơ ước sự kỳ diệu của Gióng" PGS.TS Phạm Duy Nghĩa "góp vài thiển nghĩ tản mạn vì những trường đại học xứng đáng cho thế hệ con cháu chúng ta". Sự học lấy bằng17/06/2009 10:02' AM Người làm quan ở nước ta, xưa thì được tuyển mộ qua đường khoa cử (giỏi thơ ca và thuộc sách thánh hiền thì được đỗ đạt, làm quan), nay về cơ bản phải kinh qua ba kênh đào tạo chính: đào tạo về chuyên môn, đào tạo về chính trị và đào tạo về quản lý nhà nước... "Trẻ con bây giờ mở miệng là khoe ô tô..."?10/06/2009 03:28' PM Trẻ con hiện nay mở miệng khoe "nhà tao có ô tô, nhà mày không có" nghe thì rất đau lòng. Trở lại ngày xưa, tụi trẻ con chúng tôi cũng khoe nhau: "Nhà tao hôm nay ăn cơm có thịt", thì miếng thịt hồi đấy cũng tương đương như cái ô tô bây giờ. Nhưng đúng là có nhiều câu của trẻ nghe rất đau lòng. Ông bố trẻ, hoạ sĩ Trần Nhật Thăng nhìn nhận. Thấy gì từ một số mô hình giáo dục tiên tiến?04/06/2009 05:00' PM Trong khi người Mỹ coi những tranh cãi trong giáo dục như một mớ bòng bong, người nước khác lại thấy đó là biểu hiện của sức sống và sự lành mạnh. Như vậy, quan điểm của bạn phụ thuộc vào địa điểm mà cái nhìn của bạn. Tranh cãi về học phí sẽ không đi tới đâu!02/06/2009 04:18' PM “Tất cả những chuyện tranh cãi như về học phí là không đi đến đâu. Không thu phí thì không phát triển sự nghiệp giáo dục được vì không có tiền, nhưng mà tiền thu rồi có còn hay không, được dùng vào việc gì không ai biết được.” – Chuyên gia tư vấn Nguyễn Trần Bạt. Dạy con hồn nhiên trong thế giới cạnh tranh29/05/2009 09:47' AM Cho dù trong lĩnh vực thể thao, học hành hay chỉ là quần áo đi chơi, ngày nay trẻ em bị thúc ép rất mạnh trong một bầu không khí tranh đua. Vấn đề là làm sao cha mẹ có thể dạy con cái cuộc sống hằng ngày không phải là “một cuộc đua xe khổng lồ”. |