Mục lục
I. Lý do để cuốn sách này có mặt - Nhìn người mà ngẫm đến ta
- “Anh em khinh trước, làng nước khinh sau”
- Tự xét đoán để khỏi bị xét đoán
- Không có quan toà nào lớn hơn ta cả
- “Yên Quốc rồi mới yên gia”
- Làm việc thì dễ, làm người mới khó
II. Thước để ngắm mình
- Thành thật là nội dung thật của mọi hạnh phúc ở đời
- Phân biệt minh bạch trật tự, và phán xét là điều kiện tất yếu cho mỗi cá nhân và xã hội phát triển
- Sở trường là con đường phát huy cao nhất, là sở thích đạt tới hạnh phúc lớn nhất của cá nhân
- Ba phần của cơ thể đầu, tim, dạ dày tương ứng với ba cấp độ làm người
- Sức khoẻ, trí tuệ, điều độ, khoan dung, và công lý là bốn điều kiện sống tất yếu của mỗi cá nhân, cũng như xã hội
III. Đào luyện con người
- Đạo đức là thói quen về điều thiện
- Mặc cảm tự ti
- Phản tỉnh căn tính “nô bộc”
IV. Nhìn người mà ngẫm đến ta
V. Tự ngắm mình
- Ngồi xổm
- Đi đất
- Mặc quần áo ngủ ra đường
- Văn hay chữ tốt không bằng ngu dốt lắm tiền
- Dở ông dở thằng, làm thầy không nổi làm tớ cũng chẳng xong
- Ăn đói nằm co còn hơn ăn no vác nặng
- Ăn nhanh, đi chậm, đái đường, hôn bụi dậm
- Ăn xó mó niêu
- Ăn vặt, khôn vặt, dâm vặt, gian vặt
- Phép vua thua lệ làng
- Người khôn ăn nói nửa chừng, làm cho kẻ dại nửa mừng nửa lo
- Cả vú lấp miệng em - Còi to cho vượt
- Ngậm miệng ăn tiền
- Tâm khẩu bất đồng: Khiêm tốn vờ - kiêu hãnh lén - Khen vờ - chê giả
- Được ăn, được nói, được gói mang về
- Một trăm cái lý không bằng một tý cái tình
- Gia trưởng độc đoán
- Ích kỷ, đố kỵ. trâu buộc ghét trâu ăn
- Nịnh trên, đạp dưới, đá ngang
- Tính khí thất thường: mai nắng - trưa mưa - chiều nồm
- Đầu voi đuôi chuột
- Thể hiện nhiều, thực hiện kém
VI. Tổng quát
I. Lý do để cuốn sách này có mặt
Nhìn người mà ngẫm đến ta
Dân hai nhăm triệu ai người lớn
Nước bốn ngàn năm vẫn trẻ con
Tản Đà
Đầu thế kỷ XX, thi sĩ Tản Đà là một cây bút thông kim bác cổ, thạo cả Đông học và Tây học, trong tham chiếu tầm vóc của nhân loại, đã đưa ra nhận xét thẳng thắn trên.
Nghĩ cho sâu, thấy rằng, thi sĩ, học giả Tản Đà là một người rất yêu quê hương giống nòi. Ông là tác giả của bài thơ “Thề non nước”:
Nước non nặng một lời thề
Nước đi, đi mãi, không về cùng non
...
Dù cho sông cạn đá mòn
Còn non còn nước, hãy còn thề xưa.
...
Nghìn năm giao ước kết đôi
Non non nước nước không nguôi lời thề
Vậy mà ông phản tỉnh dân tộc một cách thẳng thắn như vậy, chúng ta không thể nào xem nhẹ.
Tầm vóc trí tuệ một dân tộc đã phát triển chín chắn được đo bằng cái gì? Nhìn sang Ấn Độ thế kỷ XX, thánh Gandhi còn dậy dân ấn phải có phẩm chất độc lập để sống trong độc lập. Lãnh tụ Tôn Trung Sơn huấn luyện nhân dân bằng “Chủ Nghĩa Tam Dân” để mở màn bước vào thời đại mới, hay Dân tộc Nhật Bản còn đang lo củng cố phong trào “Minh trị Duy tân”... Tầm vóc trí tuệ cao nhất của một dân tộc được đo bằng khả năng luận lý của họ! Chính vì vậy mà qua nhiều đại hội quan trọng, qua nhiều phương tiện thông tin, chính phủ cùng các cơ quan hữu quan của ta đã cảnh báo: “công tác lý luận ở ta còn yếu kém”.
Đã sang thiên niên kỷ thứ III, từ hạt nhân mà thi sĩ Tản Đà đã gieo hạt, có lẽ rất cần thiết để chúng ta nhìn nhận “cái hay - tật xấu” của người Việt bằng con mắt luận lý. Bởi nếu dân tộc, trước hết là đội ngũ trí thức không nhìn thấy thì dân gian sẽ nhìn thấy bằng cách ám thị và phiếm chỉ, rồi người bên ngoài cũng không thể đứng ngoài hoàn cảnh - đòi nhận xét chúng ta.
Mới đây có một câu chuyện tiếu lâm bàn về tầm vóc chưa thành quý ông của người Việt rằng. ở quán karaoke kia, có các em mắt xanh mỏ đỏ chuyên nghề “đưa người cửa trước, rước người cửa sau” tâm sự rằng:
“Có nhiều người đến với chúng em, ô tô có, xe máy có, xích lô có, thương gia có, học giả có, quan chức có. Mới đầu, ngoài cửa chúng em gọi họ là “các ông”, “các chú”, “các bác”. Khi vào đến bên trong rồi thì chúng em gọi tất cả bọn họ là “anh”. Nhưng khi xong xuôi, tiễn họ về thì chúng em coi tất cả bọn họ chỉ là “thằng”
Như vậy trong mắt các em, một bộ phận đàn ông, dù ông hay bác, dù học cao hay học thấp, dù giầu hay nghèo, dù chức to hay chức nhỏ, vẫn chưa thấy các “quý ông”, mà mới chỉ thấy các “quý thằng” đem ví ra đổi lấy thú vui da thịt.
Để hiểu thêm điều này, một lần, có một nhạc sĩ sau khi đi thư giãn “giọng hát vàng” cùng “bàn tay vàng” trong một quán karaoke về tâm sự cùng tôi: Con người nếu không cẩn thận, thì càng già lại càng thụt lùi thành đứa trẻ con nhiều tuổi. Thử ngẫm mà xem lúc trẻ lao vào học hành, trong đầu ôm bao nhiêu hoài bão cùng lý tưởng. Về già, khi có cả tiền, cả danh, cả quyền lại chỉ lo du hí những trò chơi của một thân xác co rút lại, thì có nghèo nàn về tâm hồn không? Ăn nhiều, uống lắm, suốt ngày có phải chỉ lo thêm cho chiếc dạ dày? “Hát mỏi tay” trên làn da của các em, có phải cách chỉ bố xung cho thận? Còn lại đời sống của tâm hồn hay trí tuệ thì nằm ở góc nào?
Nếu không có đời sống của tâm hồn, chỉ có đời sống cho bản năng, thì không chỉ 4.000 năm, mà có thể đến cả 4 triệu năm, chúng ta vẫn chưa thoát ra khỏi vòng thơ ấu Vì như các nhà triết học và sinh học đã chắc chắn thừa nhận: Bản năng không bao giờ thay đổi, chỉ có duy trì và bảo tồn. Duy nhất chỉ có lý trí mới phát triển và tiến bộ.
Lý luận là chặng phát triển cao nhất của trí tuệ. Vậy mà nhìn vào đời sống tri thức cũng như văn hoá của chúng ta hiện nay, thấy đâu đâu cũng nhan nhản các hội thơ về hưu, hội thơ xã, hội thơ chị em, hội thơ thanh xuân... Ngay Tết Nguyên tiêu Quý Mùi vừa qua, tại Văn Miếu Hà Nội, đã diễn ra “Ngày thơ Việt Nam”, hay còn gọi là “lễ hội thơ”. Nhiều tờ báo đã đăng tải ngày lễ buồn đến vạ vật của thơ, không có khán giả, chỉ có vài nhà thơ không phân biệt cấp quốc gia hay làng xã, ra ra vào vào, đọc mấy vần thơ tẻ nhạt. Báo “An ninh Thế giới” ra ngày 20/2/2003, viết bài “Nàng Thơ cũng nhạt, phản ánh rõ ngày hội không đủ sinh khí thở hiu hiu của các nhà thơ xứ ta. Tại sao, “Kễ thờ” diễn ra ở một nơi trang nghiêm nhất, thậm chí được kéo cả cờ thơ, nghĩa là được Nhà nước và nhân dân ưu đãi mọi lẽ mọi đàng, mà lại chỉ có niềm vui rặt rẹo đến vậy? Câu trả lời là:
- Thứ nhất: Lễ hội là sinh hoạt làng xã đến thế kỷ XXI sẽ không mấy thích hợp với các nhà thơ - được mệnh danh là ngành chữ nghĩa. Chữ nghĩa thì phải đem giáo hoá, đem sống giữa cuộc đời bằng những “giáo luật” sáng tác từ não, từ tim một cách nghiêm cẩn. Đằng này, các nhà thơ không chịu khó leo lên tháp ngà đó (đa số rất thiếu chuẩn bị về học vấn và văn hoá), đành lui xuống “chơi thơ” theo lối lễ hội làng. Than ôi, lễ hội làng thật, còn diễn trò nọ trò kia cho người đến xem, như người đời bảo “có tích mới dịch lên trò”. Đằng này các nhà thơ chẳng có thứ “tích” nào ngoài vài câu văn vần mang nặng cảm tính hoa - lá - cỏ vụn vặt, thì hòng gì diễn lên trò. Lại chỉ có lối khoe khéo khoe khôn xếp vần vặt vãnh thì làm sao có người đến xem cho nổi?
- Thứ hai: Triết gia Hegel cho rằng: Một cuộc họp mặt muốn thành công chí ít phải có một diễn văn hay. Diễn văn - nghĩa là tính tư tưởng, hoặc tính “Đề tài” phải nổi lên mạnh mẽ và cuốn hút. Nhưng làm sao nổi? Vào lúc này, độc giả thừa biết, các nhà thơ lổn nhổn được cả nước, cả dân tộc cưng chiều từ trung ương đến làng xã, không có đủ trình độ đúc kết mấy vần thơ cảm xúc thành “đề tài”. Vì thế mà tại “lễ thơ”, khi dân tộc đã giành cho các nhà thơ mọi điều kiện ưu đãi nhất, họ cũng không thể “có bột mà gột lên hồ”. Nền văn hoá của một dân tộc nếu mới chỉ lấy nền thơ chung làm đỉnh điểm thì chưa thể có nhận thức trưởng thành. Không chỉ với thơ, nhìn qua kịch bản “Màn ảnh du lịch” ở xứ ta thì thường thấy. Mở màn ống kính quay núi non hùng vĩ, sông duyên dáng, thành phố cổ kính; rồi sau đó là các cô gái trẻ đi bộ hoặc thong dong đạp xe cả nhóm... Điều đó nói lên cái gì?
Trong các chương trình giới thiệu của thế giới, mở màn người ta sẽ quay những quang cảnh thuộc “văn hoá vật thể” tức các công trình kiến trúc: quảng trường, nhà thờ, nhà hát... Sau đó sẽ quay về các văn hoá “phi vật thể” thuộc giá trị của lịch sử, tinh thần, hay danh nhân.
Vậy mà nếu chúng ta không biết phô mình, thì thành phố dù cổ kính rêu phong đến đâu, rút cục chẳng có gì trưởng thành để khoe, ngoài vài cô gái chưa có gì nhiều hơn “vốn tự nhiên”.
Khi thi sĩ Tản Đà nhìn ra:
Dân hai nhăm triệu ai người lớn
Nước bốn nghìn năm vẫn trẻ con
thì có cay nghiệt, quá quắt không?
Ngay Trung Quốc là một cường quốc về dân số và lịch sử, vậy mà trong cuốn “Chủ Nghĩa Tam Dân” của mình, lãnh tụ Tôn Trung Sơn cũng nói. ở Trung Quốc, mới chỉ có các cuộc chiến tranh liên miên giành đất, giành ngôi báu, và giành đàn bà, mà chưa có các cuộc chiến tranh giành tư tưởng và tôn giáo.
Đất đai, ghế ngồi, đàn bà mới chỉ là những quyền lợi cho bản năng, chưa thể là những lý do chứng tỏ sự trưởng thành của những con người chín muồi về tư tưởng.
Thiết nghĩ, cái nhìn của Tôn Trung Sơn rất gần gũi với dân tộc Việt Nam, và như vậy chúng ta không nên quá ngạc nhiên trước cái nhìn của thi sĩ Tản Đà. Và tôi viết cuốn sách này, mục đích của nó là mong ngụp lặn về chiều dọc - chiều sâu cỗi rễ của dân tộc, “gạn đục khơi trong” mong được cùng dân tộc có ngày gầy đây được khải hoàn ca trên quảng trường Tiến bộ - Lương tri - Nhân bản, sánh vai cùng những bước chân hàng đầu của toàn nhân loại.
Số lượt đọc:
13392
-
Cập nhật lần cuối:
07/04/2009 02:23:12 PM 
Trao đổi/Nhận xét | Tổng số:
4 |
Người trẻ cần quan tâm đến sĩ diện của chính mình Cảm ơn tác giả rất nhiều vì đã dám chỉ ra những thói hư tật xấu của chính chúng ta. Tôi hy vọng ngày càng nhận được nhiều những tài liệu quý như vậy để làm vốn sống và có thể phổ biến cho được nhiều người.
Đặc biệt các bạn trẻ hãy xem những kiến thức trong cuốn sách nhỏ này làm hành trang, bạn đồng hành để bước vào đời. Cần tiến hành sâu rộng hơn nữa Chúng ta đã quá quen với những từ ca ngợi chính mình. Đất nước ta tài nguyên phong phú, đất đai màu mỡ phì nhiêu. Dân tộc ta thông minh cần cù, chịu khó... Rõ ràng đó là những thứ chúng ta có nhưng chúng ta còn thiếu những gì, chúng ta yếu ở đâu thì rất ít khi nhắc tới.
Hi vọng những bài viết như thế này sẽ thức tỉnh chúng ta, giúp chúng ta tự sửa mình để ngày càng tốt hơn! Cám ơn tác giả Tôi thích những bài viết chân thực, gần gũi với cuộc sống như thế này. Nếu nhìn vào những công trình kiến trúc, khoa học, những tác phẩm văn hóa và nghệ thuật, thì hoàn toàn có lý mà chua xót nói rằng "dân tám mươi tư triệu ai người lớn?" Với hiện tại và tiềm năng hiện tại rất đau lòng để nhận ra rằng chẳng biết đến bao giờ dân tộc mới trưởng thành.
Hiện nay có một số người sống gấp gáp và vội vã hưởng thụ. Tôi ko nghĩ là họ càng sống vội như thế thì cuộc sống của họ sẽ dài hơn hay họ sẽ nhanh chóng trưởng thành. Tôi thấy rất cần những phút nhìn lại mình dù chỉ là một chút thôi. Để cảm nhận, để điều chỉnh thái độ và sự đúng đắn của hành vi.
Tôi cũng như tác giả mong rằng đến một ngày kia sẽ có những lớp người trưởng thành thực sự cùng với sự lao động cần mẫn và nghiêm túc, họ sẽ cho ra đời được những công trình kiến trúc, khoa học, và những tác phẩm văn hóa nghệ thuật tạo được dấu ấn với thế giới.
Rất cám ơn tác giả về bài viết có ý nghĩa này. Người Việt đang cần một cuộc cách mạng về thang giá trị Tôi thường xuyên theo dõi trang "chungta.com". Đọc hết bài này rồi, dừng lại trong tôi vẫn chỉ là cảm tưởng về một người có cái tâm với vấn đề thời đại của dân tộc-"Dân tộc tính".
Đã từ lâu, trên chungta.com, có chủ đề thói hư tật xấu của người Việt, nhưng hầu hết trong tất cả, chưa có được lấy một sự tổng kết đủ thấu đáo vấn đề. Hầu hết tất cả những bài đã có cũng chỉ xoay quanh được đầu bài là "Thói hư tật xấu người Việt" để làm đề tài với ham muốn hướng đến một sự thay đổi để nâng tầm dân tộc nên một nấc nữa.
Tôi cho là với cách đặt đầu bài và ham muốn như thế là chưa tương xứng. Vĩ rõ ràng với đầu bài như thế này, hầu như nhiều biểu hiện chi tiết liên can đến thói quen, đến văn hóa của người Việt cũng đã được điểm qua với sắc thái bình phẩm chủ quan rất nặng, và cũng chỉ loanh quanh những tiểu tiết đó mà thiếu đi được cái nhìn tổng quan. Vậy đã đến lúc chúng ta để cho "đầu bài" tiến hóa đến tầm ham muốn của nó hay chưa? Tôi cho là đã đến lúc rồi.
Với tôi, tôi sẽ đặt đầu bài là: "Thói quen, tính cách, thang giá trị của người Việt là gì?", chúng đã dẫn chúng ta đi những đâu, sẽ về đâu? Cần phải làm gì với chúng? Tôi cho rằng vấn đề dân tộc tính của chúng ta hiện nay là: "Người Việt cần một cuộc cách mạng về thang giá trị". Tôi lấy ví dụ, một trong những thói quen đang kìm hãm dân tộc chúng ta là thiếu "Triệt để", vậy thiếu "Triệt để" thì là như thế nào, nó ảnh hưởng như thế nào với mỗi chúng ta, tại sao lại vậy, cần phải làm gì với nó? Hay như trong giáo dục, chúng ta ai cũng hiểu giáo dục phổ thông là để truyền lại kiến thức của thế hệ đi trước, giáo dục đại học là sinh viên phải biết hết, giải quyết hết những vấn đề hiện tại thì rõ ràng là thành quả của mỗi học sinh là số các "chữ" biết được, thành quả mỗi sinh viên là các "chữ " làm được, nhưng chúng ta đang đo đạc nó, tôn vinh nó như thế nào? chưa ai chỉ ra cả... 
Ý kiến của bạn về bài viết: |  |
Thông tin liên quan: Change – Thay và đổi và…25/02/2010 02:20' PM Các triết gia, những người thường để râu lởm chởm không cạo vốn dĩ trong sinh hoạt cá nhân rất ít khi chuyển dịch và hầu như chẳng bao giờ biết tới việc thay quần thay áo cho đúng thời trang, thế nhưng lại là những người thâm hậu tinh tế khi bàn đến sự thay đổi (The change). Đừng hờ hững với đời như bọt bể29/01/2010 10:34' AM Tôi chưa được đến Kim Tự tháp nên chưa phải trả lời những câu hỏi của con Sphinx, người canh giữ chân trời cho các pharaoh cổ đại tiếp tục ngao du ở thế giới bên kia. Nhưng tôi tự thấy mình lúng túng, không thể qua khỏi cuộc sát hạch của một đôi nhân sư nhỏ hơn rất nhiều ngự bên cổng chính vườn Luxembourg ở Paris.... Nói về chữ cao18/12/2009 05:03' PM Có một cửa hiệu bán tương, trước cửa xây bốn bậc đá, ý muốn của chủ nhân ngôi nhà cho rằng làm như vậy vừa hùng tráng lại không thể bị ngập nước. Khai trương cửa hàng không lâu thì gặp trời mưa, có một em nhỏ xách bình tới mua xì dầu thì bị bậc đá trơn làm trượt chân té ngã, bình bị vỡ, xì dầu chảy ra không tính, hơn thế đầu em nhỏ bị đập vỡ. Từ đó trở đi việc buôn bán của cửa hiệu bán tương đã thụt sâu xuống vạn trượng. Đôi chút tự trào07/12/2009 01:26' PM Nghe một thanh niên Thụy Điển nói rằng anh ta “chỉ ước sao một buổi sáng tỉnh dậy bỗng thấy mình là người Việt Nam” quả cũng rất sướng tai, nhưng thiết tưởng cũng chẳng bổ ích là bao. Bổ ích hơn nhiều là biết nhận ra rằng bên cạnh những cái tuyệt vời của mình, còn có những cái còn xa mới có thể gọi là tuyệt vời và hơn nữa, phải trừ khử đi mới mong nhích gần đến chỗ tuyệt vời. Người có cơ tiến xa là người biết nghe người khác chế giễu mình mà không giận, và nhất là biết tự mình chế giễu mình, vì khi đã tự thấy thình lố lăng thì khó lòng có thể tiếp tục lố lăng mãi. Biết mình và biết người07/10/2009 09:25' AM So sánh sự khác biệt giữa mình và người một cách tỉnh táo để nhìn ra cái hay cái dở, rồi từ đó tự tu chỉnh biến đổi văn hóa của mình theo hướng tiến bộ văn minh - đó là công việc mà mỗi dân tộc đều phải làm, nếu không muốn cam chịu số phận tụt hậu trong quá trình toàn cầu hóa... Cử chỉ thông thường của người Việt02/10/2009 02:40' PM Cùng chiều với tính cách nịnh hót là tính cách ưa nịnh nọt, thích quà biếu, thích khen thưởng, thích tâng bốc cũng đồng thời thích được nghe nói dối và o bế những kẻ tâng bốc mình và không bao giờ chấp nhận phê bình. Dân tộc đã có nhiều cơ hội phát triển, nhưng rồi lại chậm lại, thậm chí thụt lùi chỉ vì những tính cách này. Đó là bài học chưa bao giờ được tiếp nhận. Chỉ cái lồng đèn không thể làm nên Tết Trung Thu24/09/2009 08:56' AM Bánh Trung Thu với lồng đèn Trung Quốc đã tràn ra phố. Bánh Trung Thu bây giờ, hình như, chỉ dành cho người lớn - có cớ làm quà hiếu hỉ cho nhau. Còn với trẻ con, Tết Trung Thu, chủ yếu, xoay quanh cái lồng đèn. Bởi vậy mà lồng đèn Trung Quốc được dịp trúng mùa... Dọn rác đạo đức - Spa lương tâm14/07/2009 10:14' AM Ta luôn chú ý làm đẹp hình thức bên ngoài mà không quan tâm đến chuyện làm đẹp cho lương tâm mình. Một vài động tác tự “chăm sóc” nhỏ thôi như thế nhưng cũng sẽ giúp mình như đi spa cho lương tâm vậy. Sự ích kỷ đang lớn dần trong xã hội09/07/2009 09:08' AM Thiện ác có thể xoay chuyển trong gang tấc, nhưng sự vô cảm, từ chối các trách nhiệm tương quan mới khiến chúng ta trở thành người đứng ngoài thơ ơ trước tất cả những vận động của cuộc sống. Nhận diện lại tính cách người Việt07/07/2009 09:09' AM Giáo sư Hoàng Tụy cho biết từ lâu, qua kinh nghiệm giảng dạy, ông đã nhận thấy một số đặc điểm có tính hạn chế chung của nhiều thế hệ học trò: thiếu một khả năng đào sâu trong tư duy, thiếu đầu óc tưởng tượng, thiếu khả năng kiên trì, đi đến cùng trong những tham vọng đạt đến bằng được những thành tựu đỉnh cao. Kinh nghiệm đó buộc ông phải suy nghĩ đến những hạn chế trong tính cách của người Việt nói chung. Tính ồn ào lắm chuyện của người Việt06/07/2009 01:33' PM Vì tính lắm chuyện của người mình, một số người Việt sợ ở gần hay giao tiếp với người Việt. Những người này một phần có lý nhưng một phần mắc cái tính thông thường sẵn có của chúng ta, đó là tính tự cao tự đại coi mình thuộc thành phần ưu tú, cao quý nên xa lánh nhóm người mà họ cho là ô hợp, thấp kém. Thế nhưng đôi khi giao tiếp với người quen họ lại đem nhà, đem xe, đem con cái, bằng cấp... ra khoe và không quên chê bai, đàm tiếu người khác hết lời. Tưởng sao, như vậy mèo vẫn hoàn mèo. Kỹ thuật của người An Nam05/07/2009 08:07' AM Trong ngành xuất bản có chuyện là một số cuốn sách được… mong đợi nhiều hơn so với những cuốn khác. Thời gian vừa qua, việc in trở lại bộ "Kỹ thật của người An Nam" của Henri Oger là cả một sự kiện của giới nghiên cứu lịch sử và khoa học xã hội Việt Nam, và chắc hẳn thời gian sẽ càng nhấn mạnh thêm tầm quan trọng của tác phẩm này. Biết mình để tránh bệnh tự mê hoặc01/07/2009 10:34' AM Phần lớn truyện cười ở ta dành để chế nhạo thói xấu lặt vặt của con người, những anh chàng nói phét gặp thời, những thầy đồ ăn vụng... Khi tiếng cười cất lên quá dễ dãi cũng là lúc ta nhận ra đời sống tinh thần con người vừa cười đó nhiều phần nông nổi, tẻ nhạt. Không còn là chuyện “trà dư tửu hậu”08/06/2009 09:21' AM Những ai từng học tiểu học trước Cách mạng Tháng Tám hẳn còn nhớ bài văn “Quốc văn giáo khoa thư” đọng lại trong ký ức ấu thơ với lời răn dạy đơn giản: hãy giữ danh dự như giữ đôi giày mới, chỉ cần dây bẩn một lần thì sẽ khó gột sạch mãi mãi. “Người Việt tự ngắm mình” - cấu trúc thật hoàn hảo29/05/2009 10:10' AM “Người Việt tự ngắm mình” với tôi là một thú vị bởi rất nhiều ngạc nhiên khi đọc nó. Đề tài này đã có khá nhiều người viết, có cả nhiều người có tên tuổi và thành công nhất định trong ngôn luận. Ví dụ như giáo sư Nguyễn Hồng Phong Viện trưởng Viện sử học, Vương Trí Nhàn nhà phê bình văn học, đầu thế kỷ 20, Nguyễn Văn Vĩnh một trí thức Tây học rất lớn, đã nổi tiếng với các bài về tật xấu của người Việt... Tính cách Việt04/04/2009 09:38' AM Cách đây mấy năm, ở Trường đại học Goteborg, tôi có dịp thảo luận với giáo sư xã hội học P. Therborn để tìm hiểu thêm về tâm tính người Thụy Điển. Trong lĩnh vực này ông cho là phải hết sức thận trọng, nếu không sẽ đi đến khiên cưỡng, gán ghép, rơi vào đầu óc chủng tộc; đây là một lĩnh vực rất tương đối, thay đổi tùy từng thời kỳ lịch sử, từng vùng, và cả từng cá nhân nữa. Tôi thấy nhận định này hoàn toàn đúng. Ráo hoảnh31/03/2009 10:50' AM Thuở chưa có cân bàn, các chợ ở xứ ta chỉ dùng một loại cân thô sơ, gồm một cái cần có khắc hoa thị và có một cái đĩa nhỏ. Tôi nhớ một câu đố vui “Có cây mà chả có cành - Từ gốc đến ngọn rành rành những hoa - Người bán thì bảo rằng già - Người mua thì bảo thực thà còn non” và câu giải đúng là “cái cân”. Ngàn lẻ một chuyện về... người Việt xấu xí30/03/2009 03:06' PM Những câu chuyện kể của độc giả Tuần Việt Nam về tính xấu của người Việt mà ta có thể bắt gặp trên.. mọi ngả đường. Người Việt có xấu xí thật không?27/03/2009 10:25' AM Người Việt xấu hay không xấu không phải bởi vì họ vốn thế. Đó không phải là những giá trị bất biến, và tất nhiên là không đáng bi quan. Chỉ tên những tật xấu của người Việt thời nay26/03/2009 10:29' AM Chúng ta hãy cùng nhau lên một danh mục, tạm gọi là “Danh mục các thói hư, tật xấu của người Việt thời nay" nhằm “vạch mặt, chỉ tên” càng chính xác càng tốt những biểu hiện tinh vi và đa dạng của nó. Khi Hà Nội trở thành chính mình10/03/2010 11:08' AM Khi nào thì Hà Nội trở thành mình nhất? Theo tôi hiểu, đó là những khi Hà Nội đồng nghĩa với phố với cây với nhà, tự phố tự cây đã có linh hồn, còn những con người thật chỉ đóng vai trò điểm xuyết, chẳng hạn như trong các bức tranh của Bùi Xuân Phái. Buổi sáng mùng một vắng vẻ hôm nay, tôi đã bắt gặp một thành phố như thế. Từ yêu Việt Nam đến mua Việt Nam27/02/2010 10:45' AM Mới đó đã 30-40 năm, bạn đọc nào trên 45 tuổi có còn nhớ: Ngày xửa ngày xưa ở Sài Gòn có những chiếc xe ba gác bán xà phòng, đi rong các ngõ hẻm? Ở khu Bàn Cờ của tôi ngày nào cũng thấy một ông già mập mạp mạc quần soóc ka ki, đội nón cối nhựa trắng tinh, đẩy xe ba gác một cách thong thả. Ước vọng hóa hổ25/02/2010 10:09' AM Thật may, ngồi vào bàn định viết chủ đề về khát vọng thành Hổ của Việt Nam, tình cờ tôi đọc được bài [Thế giới] Sợ Rồng (Fear of Dragon) trên tờ The Economics cùng với một số tin, bài thứ hai nói về nỗi lo ngược đời của Trung Quốc trong việc đang hối hả tìm cách ngăn chặn bong bóng tài sản. Đàn ông Tây ăn tết ta10/02/2010 03:26' PM Có thể khẳng định rằng, nhà nào ở Ta có được rể Tây thì hầu như nhà đó đang sở hữu một hạnh phúc. Nguyên nhân tương đối dễ giải thích. Thứ nhất, ở những chàng Tây, do ướt đẫm truyền thống nịnh đầm nên bọn họ chẳng bao giờ biết đánh vợ. Ngược lại, những tay bị vợ Việt cho ăn đòn thường hơi bị đông. Thứ hai, không biết có phải đang bị đá trên sân khách hay không đám rể ngây thơ này thường yêu quý hố vợ mẹ vợ em vợ anh vợ, thậm chí bố của bố vợ, mẹ của mẹ vợ một cách chân thành đến kinh ngạc. Cứ xem cung cách mấy ông rể Tây đi ăn tết ta là dễ dàng nhận thấy. Tắt lửa tối đèn có ai?09/02/2010 07:41' AM Nhiều người bảo, Tết bây giờ nhạt hơn trước. Dẫu ăn ngon, mặc đẹp hơn. Cái sự háo hức, vui như Tết cũng nhạt hẳn. Có thật mọi thứ đều nhạt đi? Tình người là “ muối đời” mặn nhất. Muối mà còn nhạt thì biết lấy gì bỏ vào cho mặn? Hay là đã qua thời, thiếu đủ mọi thứ, người ta phải tựa vào nhau, xích lại gần nhau? Tết này có về không?07/02/2010 02:34' PM Từ hơn một tháng nay câu hỏi ấy đã là câu cửa miệng mỗi khi gặp nhau hay qua telephone thay lời chào hỏi của người Việt trên đất Đức. Sắp Tết rồi, nước Đức mùa này năm nay lạnh quá. Có nơi tới 20, 30 độ dưới không. Cái lạnh giá băng, cái lạnh đến se lòng làm người xa quê càng thêm nhớ về, muốn về lại một quê hương. Hãy tự xét mình01/02/2010 12:30' PM Năm 1943, nhà giáo dục Hoàng Đạo Thúy viết cuốn sách “ Trai nước Nam làm gì?” để kêu gọi thanh thiếu niên Việt Nam rèn luyện chở ngày giúp nước... Con người biến đổi22/01/2010 03:43' AM Bao giờ thì người Việt Nam được tự hào mình là con dân của đất nước hiền hòa, lành mạnh, văn minh và giàu có? Làm sao cho mỗi người nhận thấy và cùng hành động để thay đổi? Bài khác: Hãy thay đổi tính xấu06/02/2009 10:20' AM Xin có vài nhận xét về cách sống và xử sự của không ít người tôi đã từng gặp, từng biết. Không phải tất cả các nhận xét này tập trung trong một người, nhưng có thể thấy từng điều như thế khá hay gặp. Nếu trong một Tổ chức hay Cộng đồng nào đó những điều tôi nêu ra chiếm số đông, là phổ biến thì rõ ràng là lụn bại, suy đồi... Người Việt không xấu xí05/02/2009 10:08' AM Xem ra trong cuốn "Người Trung Hoa xấu xí" của Bá Dương, cái đức xấu nhất, nổi tiếng nhất, mà từ nhà văn Lỗ Tấn đến ông Bá Dương đều nhấn mạnh là phép thắng lợi tinh thần vô địch của người Trung Hoa. Không chỉ là bệnh của giống nòi04/02/2009 03:33' PM Khi một bậc tiền nhân chua chát thốt lên rằng: hình như trong bụng mỗi người An nam đều có sẵn một ông quan là ông muốn nói đến căn bệnh của nòi giống. Nhưng nếu bậc tiền nhân đó sống lâu được chứng kiến thực trạng xã hội của chúng ta thì hẳn ông sẽ thấy nhận xét trứ danh kia cũng mới chỉ đúng một phần. Sự nghèo nàn của văn hóa sách ở Việt Nam02/02/2009 09:00' PM Trước khi đòi hỏi người đọc Việt Nam đến với sách, nên nhớ là chúng ta, những người làm văn hóa, thường chỉ đưa đến họ những cuốn sách tẻ nhạt phù phiếm xa lạ với cuộc sống của chính họ. Sự nghèo nàn của văn hóa sách Việt Nam là một căn bệnh kéo dài kinh niên trong lịch sử... Ta tự nhận diện lại ta02/02/2009 04:16' PM Hơn bao giờ hết, việc nghiên cứu những vấn đề cơ bản cần được đặt ra. Cần biết chính mình là gì, trước khi tính xem mình cần làm gì. Việc tìm tòi gian khổ để có được câu trả lời đích thực cho câu hỏi "ta là ai?" sẽ giúp cho xã hội tự nâng mình lên, vượt qua những khốn khó mà éo le thay, chính là tự ta gây ra cho ta và làm chậm bước tiến của ta. Tết Hà Nội thời hội nhập24/01/2009 08:33' AM Tết là ngày đặc biệt nhất trong những ngày đặc biệt của một năm. Theo câu ca dao cổ: “Thịt mỡ dưa hành câu đối đỏ/Cây nêu tràng pháo bánh chưng xanh”, thì ngoại trừ “tràng pháo” theo lệnh của Chính phủ cấm pháo, không còn là thú chơi nữa, không ai đốt pháo nữa, thì các thứ khác vẫn xuất hiện trong ngày tết khắp đó đây, tuy có nhiều thay đổi. Đường hoa22/01/2009 09:35' AM Xuân về, lòng người cùng như đất trời chuyển sắc nao nức chào đón những tia nắng vàng trên cao và búp xanh cựa mình mơn mởn trong bát ngát nội cỏ vườn cây. Chuyện lo tết thời bao cấp20/01/2009 10:44' AM Không hiểu tại sao cứ mỗi dịp Tết về tôi lại nôn nao nhớ anh em trong ngành thương nghiệp suốt mấy chục năm thời bao cấp. Thoát khỏi thời "trăm thứ thứ gì cũng phân" vô cùng khó chịu ấy là một giải thoát vĩ đại. Tôi cũng là người đã viết hàng trăm bài báo cổ vũ cho công cuộc đổi mới. Nhưng công bằng mà nói, thời kỳ gian nan ấy, những "cán bộ mậu dịch" đã làm hết sức mình để năm nào cũng lo được cho hàng chục triệu gia đình có một cái Tết đàng hoàng, là chuyện không thể quên… |
