Ra ngõ gặp công trình

Phạm Duy NghĩaBay cùng đàn sếu - NXB Trẻ
09:36' SA - Thứ ba, 27/07/2010

Gõ ba chữ "đầu tư sai" vào các trang tìm kiếm, bạn sẽ có 500 trang tin chìm nghỉm trong nửa triệu trang sục sôi "chống tham nhũng". Nếu tham nhũng là trộm cắp tiền dân, thì đầu tư sai mang lại hậu họa lớn gấp bội; chúng đẩy nền kinh tế quốc gia lún sâu vào lạc hậu và tước đoạt cơ hội phát triển của con cháu.

Ngàn vạn tỷ đồng đã bay theo gió cát trong hơn 12.000 dự án đầu tư lớn nhỏ trên khắp đất nước này; từ đánh bắt xa bờ, mía đường, xi măng lò đứng, cho tới đại công trường vỡ nợ ở Hà Giang. Vậy có cách nào quy trách nhiệm cho người làm quan khi họ hoặc do thiếu năng lực, hoặc vô trách nhiệm, hoặc vì lợi tư mà làm thất thoát tiền dân?

Đó là một câu hỏi lớn. Quyết định mới đây của Bộ KH-ĐT buộc người quyết định đầu tư sai phải chịu trách nhiệm, từ kỉ luật hành chính cho tới bị bãi chức… làm người ta nhớ lại vô số chỉ thị đã được Chính phủ ban hành những năm trước đây. Thậm chí Quốc hội đã tuyên bố năm 2005 trở thành năm chống thất thoát trong đầu tư cơ bản. Liệu có thể chống đầu tư sai chỉ bằng các biện pháp mang tính phong trào, thoảng khi được dấy lên khi dư luận vô tình gặp lại những "tượng đài" của nạn vung phí tiền dân. Đầu tư nhà nước càng tập trung vào tay một số ít người có quyền trong bối cảnh xã hội thiếu thông tin và các kênh phản biện thì nguy cơ đầu tư sai càng lớn. Trong hàng vạn dự án do nhà nước đầu tư hiện nay, chỉ những dự án trọng yếu do quốc hội, một phần nhỏ do Chính phủ, còn đại đa số dự án khác do các bộ, ngành và tỉnh, thành quyết định. Nếu quyết định đầu tư sai, thì cũng theo quy mô lớn nhỏ, có thể quy trách nhiệm kỷ luật, bồi thường hay bãi chức cho Quốc hội, Chính phủ hay quan chức được chăng? Chế tài kiểu ấy vừa ít tính khả thi, vừa mang tính chống đỡ cho những sự đã rồi.

Muốn tăng hiệu quả đầu tư, về lâu dài phải coi trọng đầu tư tư nhân giảm đầu tư nhà nước vào những mục tiêu thiết yếu nhất. Dân doanh lớn như có thể, quốc doanh nhỏ như cần thiết; khi ấy các nguồn tài nguyên khan hiếm của quốc gia được hàng triệu trái tim ái quốc làm cho nảy nở không ngừng. Đầu tư vào đâu và làm giàu bằng cách nào là công việc ganh đua của người dân, nhà nước chỉ tạo điều kiện, khuyến khích canh chừng cho cuộc đua đó diễn ra. Bên cạnh đó, phải minh định của cải quốc gia và của cải của địa phương, làm cho quan chức đứng đầu tỉnh phải có trách nhiệm với thu nhập của địa phương mình. Bên cạnh quốc lộ là tài sản quốc gia, còn có tỉnh lộ, huyện lộ, đường liên thôn là tài sản của địa phương, làng xã. Một chế độ sở hữu khi đã rõ ràng, của đau con xót, chủ đầu tư nào cũng biết cách giảm rủi ro, đầu tư sai sẽ ít dần đi.

Rút lui dần khỏi khu vực kinh doanh, tài sản thu về từ các chương trình bán cổ phần cho tư nhân sẽ làm gia tăng ngân sách; quan chức vừa có thêm tiền, vừa có thêm thời gian để làm hạ tầng, làm chính sách xây dựng thiết chế hỗ trợ thị trường, an sinh và nâng đỡ dân doanh quốc nội. Muốn giảm đầu tư sai trong các cuộc tiêu tiền dân qua tay quan chức, bên cạnh chế tài răn đe, phải nghĩ đến cơ chế ngăn ngừa, đánh động. Chừng nào người ta còn dễ dàng đóng dấu tuyệt mật lên các báo cáo chi tiết chi tiêu ngân sách các cấp và không công bố các kết quả kiểm toán, thì ông chủ nhân dân khó mà biết rõ tài sản quốc gia hiện có là bao nhiêu và được chi dùng vào những việc gì. Khi ông chủ chưa biết của cải của mình là gì, thì đừng ngạc nhiên người quản tài thừa cơ chi dùng sai trái.

Bởi vậy, chống đầu tư sai phải bắt đầu từ minh bạch hóa chi dùng của công. Báo chí, dư luận phải được quyền biết về các dự án ngay từ khi chúng được quy hoạch. Tranh luận, phản biện của vô vàn nhóm lợi ích sẽ hối thúc dân biểu trở nên khó tính khi xem xét quan chức chi dùng của công. Cô mậu dịch viên khó tính ngày nào nay đã vồn vã đón chào khách đến, ban có mơ rằng một ngày kia quan chức và dân biểu cũng sẽ tươi cười với cử tri nước ta. Chỉ khi buộc phải run sợ trước sức ép sẽ bị phế truất, dường như những người quản tài mới tận tâm đầu tư tiền công vì lợi ích lâu dài của ông chủ nhân dân.


Ra ngõ gặp công trình
 
ChúngTa.com @ Facebook
 
Thống kê truy cập
Số lượt truy cập: .
Tổng số người truy cập: .
Số người đang trực tuyến: .
.
Sponsor links (Provided by VIEPortal.net - The web cloud services for enterprises)
Thiết kế web, Thiết kế website, Thiết kế website công ty, Dịch vụ thiết kế website, Dịch vụ thiết kế web tối ưu, Giải pháp portal cổng thông tin, Xây dựng website doanh nghiệp, Dịch vụ web bán hàng trực tuyến, Giải pháp thương mại điện tử, Phần mềm dịch vụ web, Phần mềm quản trị tác nghiệp nội bộ công ty,