Nhìn về môi trường văn hóa VN

Viện Thông tin khoa học xã hội
10:15 SA @ Thứ Hai - 08 Tháng Mười Hai, 2008

Chưa bao giờ môi trường văn hóa ở VN phong phú và đa dạng, năng động và tích cực, khích lệ và cám dỗ, có nhiều cơ hội và thách thức… như hiện nay. Có thể nói được như thế với thái độ hoàn toàn nghiêm túc và khách quan.

Mức độ phong phú và đa dạng, nhịp điệu năng động và tích cực của môi trường văn hóa VN hiện đã đủ để nuôi dưỡng mọi ý tưởng tốt đẹp, khích lệ mọi lợi thế trong phát kiến, sáng tạo. Nhưng mặt khác, mặt trái của nó, cũng đủ thách thức và cám dỗ khiến bất cứ cá nhân, gia đình, cộng đồng nào cũng phải cảnh giác trước nguy cơ lạc lối hoặc sai lầm.

Nếu nhìn xã hội VN qua ấn tượng của những hiện tượng tiêu cực và bất cập trong đời sống xã hội, qua dự báo lạnh lùng của quan điểm bi quan về sự phát triển tiếp theo ở VN, hay qua sự so sánh với các nước đi trước về một số hiện tượng cụ thể trong hoạt động khoa học, giáo dục và công nghệ… thì có thể có cảm giác là môi trường văn hóa ở VN đang tích tụ những điều đáng phải lo ngại.

Đa dạng và đa chiều nhưng có tình trạng cản trở nhau, mâu thuẫn với nhau, thậm chí triệt tiêu lẫn nhau… trong sự phát triển. Có nhiều nhân tố tốt đẹp và lành mạnh, nhưng cũng lại nuôi dưỡng trong mình nhiều nhân tố không bình thường, xấu xa, thậm chí tệ hại, làm thui chột nhiều tiềm năng, ẩn chứa nhiều thách thức nguy hiểm cho sự phát triển của cá nhân và cộng đồng.

Bởi vậy, sẽ là cực kỳ nguy hiểm nếu chỉ nhìn sự phát triển của xã hội VN ngày nay với con mắt lạc quan đến mức mất cảnh giác cho rằng không nhân tố tiêu cực nào có thể cản trở hoặc làm hỏng sự phát triển của xã hội. Trong điều kiện toàn cầu hóa, người ta buộc phải tính đến tình trạng một ung nhọt đôi khi có thể tiêu hủy cả một cơ thể. Thế giới ngày nay rất dễ bị thương tổn, đổ vỡ hoặc bùng nổ vì những nguyên nhân có thể chỉ là bất ngờ hoặc không tất yếu. VN, dĩ nhiên, không nằm ngoài trật tự chung đó.

Nhưng cũng là thiển cận hoặc không sáng suốt nếu chỉ nhìn sự phát triển của xã hội VN ngày nay với con mắt thuần túy bi quan. Môi trường văn hóa ở VN hiện nay có không ít nhân tố tiêu cực và không bình thường, thậm chí rất không bình thường. Song nếu biết khống chế một cách sáng suốt thì phần lớn những điều bất bình thường và những nhân tố tiêu cực đó, nhiều lắm cũng chỉ đến mức là căn bệnh tất nhiên khó tránh của một cơ thể đang phát triển.

Khi nhìn môi trường văn hóa VN qua lăng kính tâm thế phát triển của đại đa số cư dân, qua đánh giá tích cực và có thiện cảm của những chuyên gia nước ngoài, qua số liệu về mức độ lạc quan hay qua chỉ số hạnh phúc của VN mà thế giới đã đo đạc và công bố thì phải thừa nhận: nét chủ đạo của môi trường văn hóa ở VN hiện nay là tốt đẹp và lành mạnh chứ không phải ngược lại.

Cập nhật lúc:

Nội dung liên quan

  • Mắc nợ nông thôn

    22/04/2008Nguyễn Mạnh QuânMình còn mắc nợ nông thôn những gì và phải làm gì để bù đắp cho những mất mát của làng quê Việt Nam trước những đổi thay của thời cuộc...
  • Về môi trường văn hóa và môi trường văn hóa ở Việt Nam

    08/07/2007Hồ Sĩ QuýViệc sử dụng lý thuyết môi trường văn hoá là một cách kiến giải mới, một phương án tư duy mới về những vấn đề quen thuộc. Tác giả đã sử dụng lượng thông tin rất phong phú để lý giải môi trường văn hoá Việt Nam từ các phương diện: tư tưởng - lý luận, kinh tế xã hội, đời sống tinh thần xã hội. Trên cơ sở đó, tác giả đưa ra kết luận rằng, nét chủ đạo của môi trường văn hoá Việt Nam hiện nay là tốt đẹp và lành mạnh...
  • Văn hóa sinh thái, nhân văn và hệ thống tự nhiên, con người, xã hội

    11/05/2007Vũ Minh TâmNhận thức đúng đắn mối quan hệ hữu cơ giữa con người và tự nhiên, xác định một cách có ý thức tích cực các hoạt động thực tiễn của con người phù hợp với các quy luật của tự nhiên, đó là cơ sở để giải quyết mọi vấn đề sinh thái, môi trường sinh thái nhân văn (xã hội) toàn cầu đang trong thực trạng báo động, kêu cứu.
  • Các hệ tư tưởng và môi trường văn hóa, xã hội

    01/01/2006Nguyễn Đức ĐànMôi trường lịch sử, văn hóa và xã hội của Việt Nam cuối thế kỷ XIX và trong nhũng thập kỷ đầu của thế kỷ XX là một môi trường đặc biệt, nóng bỏng những đổi mới về mọi mặt, báo hiệu một thời kỳ đang chuyển hướng mạnh mẽ. Có thể khẳng định đây là thời kỳ bản lề của lịch sử văn hóa dân tộc sau bao nhiêu thế kỷ êm ả, tĩnh tại...