Tôi nghĩ và làm giáo dục như thế

Hồ Ngọc ĐạiDiễn từ tại lễ nhận Giải thưởng Văn hóa Phan Châu Trinh
01:20' CH - Thứ năm, 25/03/2010

Lần đầu tiên tôi nhận Giải thưởng, do quan chức đương quyền trao, lúc còn chưa biết gì, mới 9 tuổi. Đang đánh đáo ngoài đường, tôi nghe ới gọi, giục lên Phủ nhận phần thưởng (hình như tôi đỗ đầu kỳ thi sơ học yếu lược).

Nay cũng đã biết gì, lần thứ hai tôi nhận Giải thưởng, lần này do các nhà trí thức bầu chọn. Giải thưởng mang tên Phan Châu Trinh, nhà trí thức yêu nước nổi tiếng bậc nhất đầu thế kỉ XX. Giới quan chức đương quyền coi ông là kẻ thù, còn trí thức yêu nước và nhân dân thì biết ơn và ngưỡng mộ ông. Cả đời mình ông mưu cầu hai việc, giành độc lập cho Tổ quốc và xây dựng đất nước. Vì hai việc ấy, ông nghĩ đến Giáo dục.

Một thế kỉ sau, đầu thế kỉ XXI, nhờ làm giáo dục, tôi nhận Giải thưởng mang tên Phan Châu Trinh, âu cũng là cơ hội cho tôi tỏ lòng biết ơn và ngưỡng mộ ông, lại còn có diễn đàn chính thức để thưa với công luận, tôi đã Nghĩ và Làm giáo dục như thế đó.

1. Cuối năm 1954, tôi tốt nghiệp trường Sư phạm trung cấp trung ương. Từ bấy đến nay, không một ngày tôi xa rời giáo dục và cũng từ bấy đến nay tôi chỉ làm độc một việc.

2. Cuối năm 1968, tôi sang Liên Xô, làm nghiên cứu sinh tại trường Đại học Lomonosov, nhưng ngày ngày tôi đến làm việc ở trường Thực nghiệm số 91, thuộc Viện Hàn lâm Giáo dục Liên Xô. Trường thực nghiệm là một sáng tạo độc đáo của tâm lí học, ra đời năm 1960 , do hai viện sĩ đề xướng và lãnh đạo: D.B. Elkonin và V.V. Davydov. Trường là “phòng thí nghiệm” dùng để nghiên cứu tâm lí - giáo dục, độc lập với nhà trường hiện hành.

Làm thực nghiệm liên tục từ năm 1969 đến năm 1976, tôi lấy cứ liệu viết hai luận văn tâm lí học: Phó tiến sĩ và Tiến sĩ khoa học.

3. Đầu năm 1977, tôi về nước, được Thủ tướng Phạm Văn Đồng (cùng nhiều quan chức khác của Ban Khoa giáo trung ương và Hội đồng Bộ trưởng) tiếp chính thức tại Phủ Chủ tịch. Ngay tại đó, tôi xin mở trường Thực nghiệm. Thủ tướng chấp nhận và giao cho Bộ trưởng giáo dục Nguyễn Thị Bình và Chủ tịch UBND Hà Nội Trần Vỹ cùng chỉ đạo việc này.

4. Đầu thu năm 1978, Trường thực nghiệm khai giảng năm học đầu tiên, chỉ có lớp Một, chừng 100 học sinh.

5. Cuối năm 1978, chúng tôi mở Hội thảo về Hướng đi và Cách làm. Đến dự có chừng 50 nhà trí thức tiêu biểu nhất như Trần Đại Nghĩa, Tạ Quang Bửu, Tôn Thất Tùng… Tại Hội thảo, chúng tôi xác định dứt khoát:

Hướng đi:Hiện đại hoá nền giáo dục.

Cách làm: Công nghệ hoá quá trình giáo dục.

6. Tháng 8 năm 1985, Cuộc CCGD đang gặp khó khăn (năm đầu tiên có đến 60% học sinh lớp Một lưu ban), Bộ trưởng giáo dục Nguyễn Thị Bình chủ trì cuộc họp các Giám đốc sở miền Bắc, còn ở miền Nam, Bộ trưởng có văn ban uỷ quyền cho tôi phổ biến chủ trương mới của Bộ: Cho phép các địa phương tiếp nhận Phương án Công nghệ giáo dục, nếu tự nguyện thì trực tiếp liên hệ với trung tâm Thực nghiệm giáo dục phổ thông (đổi tên Phòng thực nghiệm… ban đầu). Năm học đầu tiên có 12 tỉnh / thành tiếp nhận. Sau đó, chúng tôi thoả thuận với các Sở giáo dục mở thêm số tính và số trường trong tỉnh thêm số lớp, thêm số học sinh, đến năm học 1999 - 2000 thì đã có 43 tỉnh / thành tiếp nhận, với hàng ngàn trường, hàng vạn giáo viên và hàng chục vạn học sinh.

7. Từ năm học 2001 – 2002, theo Nghị quyết số 40 của Quốc hội cả nước chỉ dùng một bộ sách giáo khoa duy nhất, thế là Phương án Công nghệ giáo dục bị “bóp mũi cho chết” một cách hợp Pháp.

8. Từ năm học 2008 - 2009, Bộ Giáo dục và đào tạo lại cho đưa Phương án Công nghệ giáo dục, Môn Tiếng Việt lớp Một, về với học sinh dân tộc thiểu số dọc biên giới ba Tây (Tây Bắc - Tây Nguyên - Tây Nam Bộ), cho 6.000 học sinh. Năm học sau, 2009 - 2010, con số đó lên đến 15.000. Tôi đã đến tận lớp, ở các vùng sâu vùng xa, đến tận nơi hẻo lánh nhất, tận đường cụt cuối cùng của đất nước. Các cán bộ địa phương, thầy cô giáo và học sinh đã động viên, khuyến khích tôi. Xin cảm ơn các bạn đồng nghiệp và các em.

Chuyện đạo là thế, chuyện đời thì đời hơn.

1. Đầu năm 1977, được phân về Viện khoa học giáo dục, tôi thành lập Phòng thực nghiệm tâm lí học trê em và sư phạm có 13 người (con số 13 may mắn). Viện cho chúng tôi một chỗ tại 101 Trần Hưng Đạo làm trụ sở. Cũng rộng đến năm/ bảy mét vuông dưới gầm cầu thang. Cả ngày nghe vui tai lộp cộp tiếng giày guốc lên xuống. Tuyển thêm mươi giáo viên do UBND Hà Nội trả lương. Xin được mấy căn phòng nhà cấp 4 để trống (hai năm trước còn là nơi để vật liệu xây dựng khu nhà ở tập thể Giảng Võ). Thế là mở trường, lấy tên Trường Thực nghiệm Giảng Võ Hà Nội.

2. Năm 1983, Trường Thực nghiệm phát triển tự nhiên lên Trung học. Có nên mở tiếp bậc Trung học? Để trả lời câu hỏi đó, Đảng ủy Bộ giáo dục họp bàn, ra nghị quyết: không. Tôi đề nghị Đảng ủy họp lại, cho tôi dự: có. Lần sau không có tôi: không. Lần tiếp theo có tôi: có. Rồi lại không. Rồi lại có. Rồi lại không. Cuộc họp thứ 8 do Bộ Trưởng Nguyễn Thị Bình chủ trì. Sau khi nghe tôi và các thành viên khác báo cáo, Bộ trưởng cho phép mở Trung học. UBND Hà Nội ra Quyết định thành lậpTrường phổ thông cơ sở Thực nghiệm.

3. Năm 1988, Trường Thực nghiệm phát triển tự nhiên, có lớp 10. Bộ trưởng giáo dục Phạm Minh Hạc sáp nhập Trung tâm Thực nghiệm giáo dục phổ thông vào Viện khoa học giáo dục Việt Nam và giải tán lớp 10, đưa học sinh sang các trường khác.

4. Cuối năm 1988, Ban khoa giáo Trung ương tổ chức cuộc họp, do đồng chí Uỷ viên Bộ Chính trị phụ trách khoa giáo chủ trì, có Đặng Quốc Bảo Trưởng Ban Khoa giáo, Phạm Tất Dong, Phó Ban, Phạm Minh Hạc, Bộ trưởng Giáo dục và tôi. Đồng chí Uỷ viên Bộ Chính trị kết luận: Nếu đồng chí Hạc muốn tiếp tục làm Bộ trưởng thì phải để cho Trường Thực nghiệm tái lập bậc Trung học phổ thông.

5. Năm học 1988 - 1989, Bộ Giáo dục có văn bản chính thức thành lập Trường Trung học phổ thông.

6. Sau một năm đưa Phương án Công nghệ giáo dục về địa phương, được các địa phương thừa nhận là có hiệu quả và đầy hứa hẹn. Lúc đó, Trường Thực nghiệm cũng đã phát triển vững chắc. Phó Thủ tướng thường trực Đỗ Mười mời tôi lên, cho phép xây dựng cơ sở vật chất thật khang trang, hiện đại và mẫu mực, trên 40.000m2 đất (nếu cần, Phó Thủ tướng cho phép tôi sang Cu-ba chọn mẫu). Chủ tịch UBND Hà Nội Trần Vỹ trực tiếp chọn địa điểm rồi giao cho Công ty tư vấn và thiết kế xây dựng Hà Nội, thuộc Sở xây dựng Hà Nội, lập dự án và thiết kế. Uỷ ban kế hoạch nhà nước và Bộ tài chính trực tiếp cấp kinh phí.

7. Năm 1990, Bộ trưởng giáo dục và đào tạo Trần Hồng Quân tách Trung tâm ra khỏi Viện khoa học giáo dục, lấy tên Trung tâm Công nghệ giáo dục, trực thuộc Bộ. Năm sau chúng tôi khởi công lấp ao hồ 20.000m2. Xây dựng 10 năm, đến ngày 31 tháng 12 năm 1999, tôi trồng xong cây cuối cùng thì nghỉ quản lý.

Khu đất 20.000m2 vuông vức, có hai mặt tiền liền nhau ở ngã tư, mặt dài 150m men theo vỉa hè đường Liễu Giai, năm 2006 được bầu là đường đẹp nhất Việt Nam. Vào Trung tâm Công nghệ giáo dục, qua cổng lớn có tấm biển đồng:

Trung Tâm Công Nghệ Giáo dục

50 - 52 Phố Liễu Giai Quận Ba Đình - Hà Nội

Qua cổng lớn rẽ trái là Nhà học viên 5 tầng, để đón cán bộ giáo viên về tập huấn, tu nghiệp. Rẽ phải là Trường quốc tế, 6 tầng. Con đường nội bộ rải nhựa rộng 6m dẫn vào Trường Trung học ở bên phải, 4 tầng và Trường Tiểu học ở bên trái, 3 tầng. Ở giữa là sân vận động bóng đá, bóng chuyền, bóng rổ, có hai sân ten-nít hiện đại nhất nhì hồi ấy. Liền đó là khoảnh đất 2.000m2 đẹp nhất với 50m mặt tiền dọc đường Liễu Giai, dành xây Cơ quan nghiên cứu cùng các phòng thí nghiệm và thư viện, nhà 9 tầng. Công trình đã đưa vào kế hoạch đầu tư, nhưng tôi chưa kịp làm.

Khu đất “vàng” đã có sổ đo, với những công trình xây dựng khang trang, thấy thế nhiều người phấp phỏng lo cho chúng tôi: Khu đất đẹp như một cô gái đẹp, đẹp lộng lẫy, đẹp hơ hớ thế kia, coi chừng…

Tôi nghĩ và làm giáo dục như thế
ChúngTa.com @ Facebook
Thống kê truy cập
Số lượt truy cập: .
Tổng số người truy cập: .
Số người đang trực tuyến: .
.
Sponsor links (Provided by VIEPortal.net - The web cloud services for enterprises)
Thiết kế web, Thiết kế website, Thiết kế website công ty, Dịch vụ thiết kế website, Dịch vụ thiết kế web tối ưu, Giải pháp portal cổng thông tin, Xây dựng website doanh nghiệp, Dịch vụ web bán hàng trực tuyến, Giải pháp thương mại điện tử, Phần mềm dịch vụ web, Phần mềm quản trị tác nghiệp nội bộ công ty,