Nghĩ về sự Suy ngẫm

02:20 CH @ Thứ Sáu - 29 Tháng Giêng, 2010

Đã bao giờ chúng ta thử lục lọi tìm hiểu mọi giả thiết xem nếu không suy nghĩ cuộc sống sẽ như thế nào? Tại sao ta cứ phải nghĩ? Hiển nhiên muốn nghĩ được trước hết phải nhờ vào bộ não.

Khoa học đã chứng minh rằng, não người là một vùng tối ma thuật, nơi đó chứa khoảng 10 tỷ nơron (tế bào não) giữ vai trò của bộ vi xử lý phức tạp. Mỗi nơron có thể tiếp nhận vô số thông tin rồi cùng thời điểm ấy liên lạc với hơn 10.000 nơron liên quan khác để truyền dẫn tới các kênh xử lý thích hợp trong một phần triệu giây giống như một tổng đài điện thoại tự động khổng lồ. Từ đó tạm kết luận rằng: Năng lực bộ não con người là vô hạn, chưa có ai khẳng định đã từng sử dụng hết khả năng của bộ não. Khi những thông tin, suy nghĩ xuất hiện, truyền dẫn qua các nơron thì sẽ hình thành một lộ trình điện từ hóa sinh. Lần đầu tiên, một lộ trình suy nghĩ sẽ chậm chạp vì chưa khai thông đường đi, còn những lần sau thì lộ trình ấy sẽ dễ dàng hơn nhờ sự thông suốt trước. Trong quá trình hoạt động tư duy, ta càng tạo ra nhiều lộ trình và thường xuyên thì hoạt động tư duy càng thông thoáng, nhanh chóng, hiệu quả. Đó cũng là nguyên nhân tự nhiên để ta liên tục nghĩ và nghĩ...

Khả năng tiếp thu của bộ não con người không giới hạn và sự nhanh nhạy vượt qua cả tốc độ ánh sáng, nhưng cách thức khai thác, xử lý thông tin mới là mấu chốt vấn đề. Ai cũng biết tư duy tức là tồn tại, (ngoại trừ một số trường hợp bệnh lý của y học tồn tại mà không cần tư duy) nhưng nếu muốn đảm bảo một cuộc sống phong phú muôn màu sắc ánh sáng (như trên sân khấu) đúng nghĩa thì suy nghĩ lý tính tự nhiên chưa đủ, phải suy ngẫm nữa, một khái niệm khá trừu tượng! Suy nghĩ là vận dụng sự hoạt động của trí óc để tìm hiểu và giải quyết vấn đề, từ một số phán đoán và ý nghĩ này đi đến phán đoán và ý nghĩ khác có chứa tri thức mới. Còn suy ngẫm là ngẫm nghĩ để đánh giá kết luận vấn đề. Muốn suy nghĩ, suy ngẫm được trước hết phải có Trí đã. Đó là khả năng nhận thức, ghi nhớ, suy nghĩ, phán đoán của con người (hiểu cách khác là năng lực tư duy). Vậy thế nào là người có Trí? Theo Hán tự thì trong chữ Trí đã bao hàm cả chữ Nhân rồi, chỉ Nhân mới có Trí và Trí phát triển được là nhờ Nhân. Thầy Khổng Tử đã có lần hỏi ba người học trò xuất sắc của mình về Trí. Tử Lộ thưa: Người Trí là người làm thế nào cho người ta biết mình; Tử Cống thưa: Người Trí là người biết người; Nhan Hồi thưa: Người Trí là người tự biết mình. Khổng Tử nhận xét rằng: Tử Lộ và Tử Cống cũng gọi là có học vấn, còn Nhan Hồi mới đúng là từ thức quân tử Tự biết mình không dễ nên cứ mạnh dạn nêu ra kết luận của suy nghĩ riêng, đến đâu hay đến đó bởi: Cuộc đời có bến bờ mà Trí thì không có giới hạn. Cứ đuổi theo sự việc để hiểu bằng hết thật khó, nhưng dùng trong phạm vi cái Trí của mình nhận thức có thể thấy được cái Lý của cuộc sống, đúng như thầy Mạnh Tử nói: Ta phân biệt được hay dở phải trái đều do Trí cả. Theo như kinh nghiệm từ xưa đúc kết được, người có Trí biểu hiện qua những cái Biết như: Biết ai khôn, ai dại; Biết người sang, người hèn; Biết kẻ giàu người nghèo; Biết việc khó, việc dễ; Biết cái đáng làm và không làm; Biết nhiệm vụ của mình; Biết tùy gia nhập tục; Biết mục đích cuộc sống của mình; Biết học rộng hiệu nhiều; Biết đánh giá sức mạnh (tinh thần và vật chất)... và tất nhiên cũng biết cách suy ngẫm nữa.

Vì tư duy con người ngày càng phát triển, mở rộng nên suy ngẫm trở thành phản xạ có điều kiện, một nhu cầu của cuộc sống và sự suy ngẫm cho dù bắt đầu từ sự vật, sự việc, sự kiện nào thì kết quả cũng đều liên quan đến sự đời và con người, không thể tách rời vai trò và trách nhiệm của con người trong mọi vấn đề cuộc sống.

Sự suy ngẫm hướng nội nhằm phục vụ mục đích: Nhu cầu sinh lý cơ bản của con người như ăn, ngủ, mặc, ở, đi lại; nhu cầu yên ổn và an toàn trong cuộc sống như sức khỏe, tâm lý tinh thần, nghề nghiệp, thu nhập; nhu cầu giao tiếp và quan hệ trong gia đình và xã hội như sự thân thiết, kết giao, tình cảm, tình yêu; nhu cầu được tôn trọng và tự tôn như lòng tin, năng lực, hiểu biết, hoàn thiện, danh dự, địa vị và tự bảo vệ bản thân; nhu cầu thành tích cá nhân như thành quả đạt được trong cuộc sống và kết quả của quá trình cống hiến.

Sự suy ngẫm hướng ngoại nhằm phục vụ mục đích: Thu phục nhân tâm, tranh thủ lòng người; ngăn chặn sự thay đổi quan điểm của người khác, uốn nắn theo ý của mình; ràng buộc người khác vào quan hệ với mình; đề cao vai trò và khả năng của người khác một cách khách quan hoặc chủ quan, vô tư hoặc hữu ý; khích lệ, thúc đẩy suy nghĩ, hành động của người khác để có thể đem lợi cho cả họ cả mình hoặc cho riêng mình, tuyệt nhiên không bao giờ rước hại cho bản thân mình.

Thế nhưng, sự suy ngẫm đòi hỏi phải dư dả thời gian, kết hợp với ngoại cảnh tương thích với Trí mới hy vọng rút ra cái cần tóm lại, hai yếu tố này giữa xu thế fastfood (không chỉ ăn nhanh, uống nhanh mà còn tàu nhanh qua quýt cho xong chuyện) và highspeed (không chỉ tốc độ cao trên đường hay xa lộ thông tin mà còn biểu hiện sốt ruột, cái gì cũng muốn có ngay lập tức) xem chừng khó tồn tại được và kết quả thường hay tóm trượt. Thôi cũng thông cảm vì dục tốc bất đạt, khát khao vươn tới sự hoàn thiện mà sinh ra nhiều vấn đề khập khiễng: Cũng như người kiễng chân không thể đứng lâu, xoạc dài không thể đi nhanh vậy, điều ấy chẳng đáng trách. Dù sao hiện thực khách quan vẫn luôn tồn tại và phát triển, tác động vào chúng ta để ít nhiều, thi thoảng phải suy nghĩ, ngẫm ngợi và trộm nghĩ cái cách giãi bày tư duy với cuộc đời.

Lan man như vậy không có nghĩa là hễ cứ suy ngẫm là phải bao hàm đủ mọi mục đích hướng nội, hướng ngoại như trên mà nhiều khi suy ngẫm chỉ để mạnh dạn đánh giá, kết luận một vấn đề xã hội nào đó theo nhận thức riêng mỗi cá nhân chứ không hy vọng ôm đồm hết ngàn vạn bài học hay dở quanh ta, âu cũng là một cách tự quăng mình vào xã hội để chiêm nghiệm chua cay, ngọt mặn, đắng ngắt của cuộc sống như thầy Mạnh Tử đã khích lệ: Không lên núi cao, sao biết cái lo nghiêng ngả; không xuống vực sâu sao biết cái lo đắm đuối; không ra biển lớn sao biết cái lo sóng gió? Vả lại sách Tố Thư cũng viết: Muốn biết việc chưa tới phải xét việc đã qua, suy việc ngày xưa nghiệm việc ngày nay mới khỏi sai lầm. Vả lại, muốn bắt thì phải thả, muốn nhanh thì phải chậm, muốn giải quyết mọi việc chóng vánh, xác đáng và hiệu quả sẽ phải dành dụm một phần Trí, bớt chút thời gian, từ từ nghiền ngẫm cái sự đời!

Nguồn:
Cập nhật lúc:

Nội dung liên quan

  • Gieo hạt giống cho một trí tuệ sâu sắc hơn!

    14/12/2016Hơn bao giờ hết, trong giai đoạn khó khăn hiện nay, lãnh đạo các doanh nghiệp càng cần phải có bản lĩnh kiên cường và trí tuệ sâu sắc để chèo lái doanh nghiệp của mình. Cuốn sách Năng đoạn kim cương – là những chia sẻ của tác giả Geshe Michael Roach khi áp dụng thành công trí tuệ Phật giáo vào quản trị doanh nghiệp và đời sống.
  • Đừng hờ hững với đời như bọt bể

    24/10/2016Nguyễn Quang ThânTôi chưa được đến Kim Tự tháp nên chưa phải trả lời những câu hỏi của con Sphinx, người canh giữ chân trời cho các pharaoh cổ đại tiếp tục ngao du ở thế giới bên kia. Nhưng tôi tự thấy mình lúng túng, không thể qua khỏi cuộc sát hạch của một đôi nhân sư nhỏ hơn rất nhiều ngự bên cổng chính vườn Luxembourg ở Paris....
  • Suy ngẫm: Hai cách hiểu về “chủ nghĩa cá nhân”

    28/08/2015Nguyễn Ngọc LanhĐã tới lúc nên thay từ “chủ nghĩa cá nhân” bằng chủ nghĩa vị kỷ? Chớ nên tiếc, vì sự thay thế này chẳng liên quan gì tới “bản sắc văn hoá” (là cái chúng ta muốn giữ gìn), cũng chẳng phải sự khác nhau về quan niệm Đông - Tây. Cái chủ nghĩa vị kỷ này không chỉ là kẻ thù của CNXH mà là kẻ thù của cả nhân loại. Có điều, sao nó cứ ngang ngược ở nước ta hơn ở đâu hết.
  • Suy ngẫm về giá trị sống

    02/03/2015Matsushita KonosukeNếu ngồi ngẫm nghĩ tại sao chúng ta phải làm việc, có người cho rằng nếu không làm việc sẽ không có gì để ăn, nhưng tôi nghĩ không chỉ là như vậy. Không chỉ vì miếng cơm, mà để cho cuộc sống trong tương lai tốt đẹp hơn, mọi thứ đều phải bắt đầu từ ngày hôm nay. Vì vậy, con người phải lao động.
  • Những người trẻ tìm cách sâu sắc

    10/07/2014Lê Xuân NhậtMột loại virus mới đang lan nhanh: virus này khiến những người trẻ biến thành các cụ già. Nhưng họ vẫn nghĩ rằng như thế tức là mình sâu sắc hơn người cùng thế hệ...
  • Sống và Suy ngẫm

    13/04/2014Sống và suy ngẫm tập hợp những câu chuyện nhỏ về muôn vàn góc cạnh cuộc sống mà ông ghi chép, lượm lặt trên những nẻo đường đã qua, những trải nghiệm thực tế được ông kể lại với phong cách hóm hỉnh, trào phúng, mang lại thật nhiều thi vị để ngẫm ngợi...
  • Suy ngẫm: Để thành công trong cuộc sống

    24/06/2011Bạn hãy suy ngẫm về sự thành công của mình...
  • Suy ngẫm và Tự luận

    13/11/2010GS. Nguyễn Văn Hạnh... Người Việt Nam không chỉ hôm qua mà cả hôm nay nữa đã gửi vào văn chương cả kinh nghiệm sống, cả tình yêu và khát vọng, cả đạo đức, triết học và tín ngưỡng của mình. Cho nên, muốn biết cha ông ta đã sống như thế nào, đã nhắn gửi gì cho các thế hệ tương lai ...
  • Suy ngẫm & Lựa chọn

    16/10/2009Bùi Tiến QuýNhững vấn đề xã hội mà tôi và bạn trẻ 7X, 8X quan tâm nhiều là mối quan hệ giữa cá nhân và xã hội. Các bạn trẻ đó (đang là những người sống tích cực) cứ trăn trở về những hiện tượng xã hội còn đang hiện hữu, như: sự lười biếng, bỏ học, sự trì trệ, sống không nghề nghiệp, sống không hiểu bản thân mình, sống thiếu trách nhiệm, rạn nứt gia đình, quyền lực và cô đơn...
  • Suy ngẫm thể xác - linh hồn dưới góc nhìn triết học duy tâm

    13/03/2009Nguyễn Cung Hoàng NamTheo triết học duy tâm, ý thức quyết định vật chất. Dưới góc nhìn đó, chúng ta sẽ tìm hiểu rõ hơn về thể xác và linh hồn
  • Suy ngẫm về tình yêu

    14/02/2009Nguyễn Tất ThịnhTình yêu là điều không thể thiếu trong cuộc sống tinh thần mỗi người đang sống. Ở đó là sự hội tụ của những cảm xúc riêng tư nhất, con người nhất với tất cả những lý do mong chờ, tìm được sự khao khát tuyệt đỉnh về những điều đẹp đẽ, những điều khiến người ta THÁNH THIỆN hơn bản thân họ rất nhiều...
  • Suy ngẫm mỗi ngày

    05/12/2008Nguyễn Tất ThịnhTrong bài ngắn này tôi đưa ra suy nghĩ, quan sát từ thực tiễn tư vấn của mình trong 5 năm gần đây. Ngõ hầu sửa chữa tư duy của rất nhiều nhà quản lí chưa có thói quen hay nhận thức đầy đủ, và tính được mức độ tác động của yếu tố vĩ mô đến hoạt động của doanh nghiệp mình, đồng thời trợ giúp các nhà quản lí tổ chức vĩ mô hay vĩ mô tham khảo định hình bài toán hoạch định tương lai của tổ chức mình...
  • Suy ngẫm về Tầm Nhìn

    26/11/2008Nguyễn Tất ThịnhMột khái niệm rất cơ bản mà các Nhà Quản lí Vĩ mô hay Vi mô đều phải đối mặt và nhận trách nhiệm về chính mình trong sự nghiệp đảm trách dẫn dắt tổ chức mình trên con đường phát triển, đó là Tầm Nhìn. Vậy tại sao phải xác định Tầm Nhìn và Tầm Nhìn là gì ?
  • Cùng đọc và suy ngẫm

    21/04/2008N.H. sưu tầmNếu như thu gọn nhân loại toàn thế giới xuống thành một cái làng nhỏ (100 người), chúng ta sẽ có một ngôi làng với: 57 người châu Á, 21 người châu Âu, 14 người châu Mỹ, 8 người châu Phi...
  • xem toàn bộ