Nỗi lo trả nợ

07:00 SA @ Thứ Tư - 20 Tháng Mười, 2010
Trong các báo cáo thẩm tra hàng năm, Ủy ban Tài chính - Ngân sách Quốc hội luôn đề nghị Chính phủ “báo cáo chi tiết về tình hình vay nợ và trả nợ”. Những con số được công bố gần đây bởi ủy ban này cho thấy số nợ phải trả hàng năm là rất cao, tới 70.250 tỉ đồng (3,7 tỉ đô la) năm 2010, 58.800 tỉ đồng (3 tỉ đô la) năm 2009, và 51.200 tỉ đồng (2,6 tỉ đô la) năm 2008.

Chỉ tính riêng trong năm nay, số nợ phải trả đã lên rất cao nếu đặt cạnh số thu ngân sách dự kiến là 456.400 tỉ đồng (hơn một phần sáu thu ngân sách dùng để trả nợ). Tuy nhiên, tỷ lệ trả nợ trong nước và ngoài nước của những con số này chưa bao giờ được chi tiết hóa bởi các cơ quan quản lý nhà nước liên quan.

Việc trả nợ và nghĩa vụ trả nợ không xuất hiện một dòng nào trong báo cáo tổng kết kinh tế - xã hội 2006-2010 do Bộ Kế hoạch và Đầu tư công bố gần đây như thực tế đòi hỏi. Tuy nhiên, trong một tài liệu khác công bố nhân dịp Chính phủ đối thoại với các nhà tài trợ (CG meeting) cuối năm ngoái, chính bộ này thừa nhận mức thâm hụt ngân sách sẽ tăng lên 10% GDP nếu tính cả những khoản chi ngoài ngân sách.

Đây là một tỷ lệ quá cao, dẫn đến rủi ro lớn về khả năng trả nợ. Thâm hụt ngân sách được bù đắp bởi các khoản vay trong và ngoài nước chủ yếu dưới hình thức phát hành trái phiếu. Tuy nhiên, bộ này thừa nhận: “Hiện nay vẫn chưa rõ nguồn kinh phí để chi trả khi các trái phiếu đến hạn thanh toán là gì”.

Việc trả nợ có vẻ được minh bạch chút ít khi bàn về tương lai. Trong bản dự thảo phát triển năm năm tới, Bộ Kế hoạch và Đầu tư dự kiến Chính phủ sẽ trả nợ nước ngoài khoảng 6-6,6 tỉ đô la trong giai đoạn này. Như vậy, kế hoạch trả nợ trong nước là vẫn còn trống. Bộ này cho biết thêm, dư nợ nước ngoài dự kiến tăng từ 31 tỉ đô la năm 2010 lên 57 tỉ đô la năm 2015.

Nhiều người sẽ hoa mắt khi nhìn vào những con số tỉ đô la này. Tất nhiên là chúng rất rối rắm như chính cách thống kê nợ công cũng như cơ chế quản lý nợ công hiện nay. Bộ Tài chính chịu trách nhiệm theo dõi nợ chính phủ, Ngân hàng Nhà nước chịu trách nhiệm với các khoản vay của doanh nghiệp nhà nước, còn Bộ Kế hoạch và Đầu tư lo đi vay ODA. Sự thiếu kết hợp của những cơ quan này dẫn đến hệ quả là con số nợ công được công bố mỗi lúc mỗi khác.

Con số đó ngày càng phình to lên đến 52,6% GDP trong năm nay, theo Ủy ban Thường vụ Quốc hội, mà chính các cơ quan đó luôn khẳng định là “vẫn ở ngưỡng an toàn”.

Trong một động thái mới, các ủy ban Quốc hội gần đây nới lỏng ngưỡng vay nợ chính phủ lên 60% GDP từ mức 50% GDP trước đây. Tuy nhiên, như Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách Phùng Quốc Hiển giải thích, cứ đà này con số nợ đến hết năm 2011 sẽ đạt 60% GDP, chứ không phải là câu chuyện trong dài hạn. Ông nói: “Tôi sợ còn tăng nhanh nữa”.

Thật khó mà vẽ lên được một bức tranh tương đối hoàn chỉnh về câu chuyện nợ và trả nợ trong bối cảnh bất cân xứng thông tin. Nhưng, bài báo này cũng như nhiều bài báo khác hy vọng góp thêm tiếng nói để vấn đề này được quan tâm hơn, khi mà Việt Nam vẫn cứ vay nợ để phát triển.

Đến hết năm 2010, dư nợ Chính phủ tương đương khoảng 44,5% GDP, dư nợ nước ngoài của quốc gia khoảng 42,2% GDP và dư nợ công bằng 56,7% GDP, nằm trong giới hạn an toàn.

(Báo cáo mới nhất của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng tại kỳ họp thứ 8, Quốc hội Khóa XII )

Cập nhật lúc:

Nội dung liên quan

  • Vinashin và lỗ hổng tài chính

    16/09/2010Anh VũSau khi Tập đoàn Vinashin không còn khả năng trả nợ, người ta mới giật mình, đặt câu hỏi: ai đã quản lý, kiểm tra, giám sát các nguồn vốn của Vinashin? Nếu quản lý, giám sát tốt, chắc chắn sẽ không dẫn tới tình trạng như hiện nay...
  • An ninh tài chính: Một khía cạnh xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ theo định hướng XHCN

    14/04/2008Nhà báo Trường Phước (Bình luận kinh tế năm 2003)Hệ thống tài chính - tiền tệ phải được xây dựng, vận hành theo những nguyên tắc của kinh tế thị trường, công khai, minh bạch...
  • Phản thân trong các Thị trường Tài chính

    12/11/2007SorosTôi đã đưa ra lời xác nhận rất táo bạo rằng lí thuyết kinh tế đã trình bày sai về căn bản các thị trường hoạt động thế nào. Giống như mọi lầm lạc màu mỡ, luận điểm này là cường điệu. Có ít nhất một lĩnh vực quan trọng nơi phân tích kinh tế đã tạo ra những kết quả sai lạc căn bản. Tôi nghĩ đến các thị trường tài chính ở đây.
  • Tri thức quản lý tài chính – Phần quan trọng nhất trong tri thức cơ bản về đầu tư.

    24/10/2005Trong thực tế cũng có không ít người, họ hoàn toàn không được học hành đến nơi đến chốn, thậm chí không hề biết gì về Marketing, những lý luận về kinh tế nhưng họ vẫn trở thành những nhà doanh nghiệp giỏi, những nhà đầu tư thành công. ...
  • Tránh sai lầm trong quy hoạch tài chính

    02/07/2005Doanh nghiệp thường mong muốn lập được kế hoạch kinh doanh phù hợp với năng lực tài chính của mình. Các nhà chuyên môn chỉ ra 4 sai lầm và cách phòng ngừa nhằm tránh nguy cơ đổ vỡ về tài chính cho doanh nghiệp.

Nội dung khác