Đôi điều quanh chuyện phá sản và tái cơ cấu Vinashin

03:19 CH @ Thứ Sáu - 14 Tháng Mười, 2011

Vấn đề quy trách nhiệm liên quan đến vụ tập đoàn Công nghiệp Tàu thủy (Vinashin) phá sản lại làm nóng các buổi thảo luận về kinh tế - xã hội tại kỳ họp Quốc hội lần này. Đến bây giờ mới có người gọi sự kiện này là phá sản, mặc dù đã ngầm hiểu như thế. Tuy nhiên chữ “phá sản” dường như vẫn chưa được hiểu thống nhất. Nhiều người vẫn ngại nói Vinashin phá sản.


Phá sản: “cho” hay “tuyên bố”?

Nhớ lại tại kỳ họp Quốc hội lần trước, giải thích lý do tái cơ cấu Vinashin, một quan chức cấp cao đã nói rằng nếu cho nó phá sản, thì tài sản của nó sẽ “biến thành sắt vụn”, hệ thống tín dụng có nguy cơ sụp đổ, người lao động có nguy cơ bị đẩy ra đường! Cách hiểu như thế là lẫn lộn “phá sản” như một hiện tượng khách quan ở những doanh nghiệp làm ăn thua lỗ lớn, kéo dài (như Vinashin) với “cho” hay “không cho” phá sản là vấn đề thuộc về thái độ xử lý đối với doanh nghiệp lâm vào tình trạng phá sản.

Theo nghĩa kinh tế học, cũng là nghĩa ghi trong Luật Phá sản, một doanh nghiệp bị coi là phá sản khi nó không trả được nợ đúng hạn. Khi đã lâm vào tình trạng này, không cho doanh nghiệp phá sản thì nó vẫn phá sản, bởi nợ không vì thế mà được xóa. Còn cho nó phá sản, nợ của nó sẽ được thanh lý theo Luật Phá sản. Để tránh hiểu lầm, dễ dẫn tới tùy tiện trong xử lý, từ nay có lẽ không nên nói là “cho” hay “không cho” phá sản, mà nên nói là “tuyên bố” hay “không tuyên bố” phá sản.

Biện pháp tái cơ cấu Vinashin thực chất là biện pháp quy định trong Luật Phá sản về phục hồi (hay tổ chức lại) hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp đã lâm vào tình trạng phá sản. Việc tái cơ cấu Vinashin đang tiến hành không phải theo Luật Phá sản, mà do Chính phủ thực hiện với tư cách chủ sở hữu. Đó là cách xử lý trường hợp doanh nghiệp nhà nước phá sản.

Ai nợ, ai trả?

Các đối tác kinh tế của công ty TNHH một thành viên thuộc sở hữu nhà nước cần hiểu và nhớ ý nghĩa này. Mai kia nếu có những thiệt hại sẽ không kêu Nhà nước được nữa vì Nhà nước tuy vẫn là chủ sở hữu nhưng chỉ chịu trách nhiệm hữu hạn mà thôi. Nhưng đối với những khoản nợ đáo hạn trước ngày 1-7-2010, nếu Vinashin không trả được thì Chính phủ, bằng cách này hay cách khác, trước hay sau, trực tiếp hay gián tiếp, sẽ phải trả.

Cách xử lý như vậy phù hợp với pháp luật và thông lệ quốc tế, không phải là đặc thù của Việt Nam.

Cần nhớ rằng trước ngày chuyển đổi thành công ty TNHH một thành viên (1-7-2010) theo Nghị định 25/2010/NĐ-CP, doanh nghiệp nhà nước thực chất thuộc loại hình công ty trách nhiệm vô hạn. Vì vậy mọi khoản nợ phát sinh trước ngày 1-7-2010 của doanh nghiệp nhà nước (như Vinashin), nếu không tự trả được, thì Chính phủ phải trả với tư cách chủ sở hữu. Vì thế các vấn đề tái cơ cấu Vinashin hoàn toàn thuộc thẩm quyền của chủ sở hữu (Chính phủ), không cần có sự chấp thuận của chủ nợ như quy định trong Luật Phá sản.

Người ta thường nhắc tới khoản trái phiếu quốc tế 750 triệu đô la Mỹ do Chính phủ phát hành và Vinashin vay lại. Ở đây Chính phủ là người đứng tên vay, cho nên phải là người trả nợ. Chỉ cần Chính phủ trả nợ đúng hạn, thì sẽ không có vấn đề gì rắc rối xảy ra đối với chủ nợ. Còn khoản trái phiếu quốc tế 600 triệu đô la Mỹ do Vinashin phát hành, tuy Chính phủ không bảo lãnh, nhưng Chính phủ vẫn phải trả khi đến hạn, không phải với tư cách người bảo lãnh, mà với tư cách chủ sở hữu Vinashin. Các khoản nợ trong nước cũng tương tự. Nếu các ngân hàng, theo sự chỉ đạo của Chính phủ, chấp nhận cho hoãn, giãn nợ, thậm chí xóa nợ, thì các khoản nợ này coi như được xử lý theo thỏa thuận giữa Vinashin với các chủ nợ.

Nhân đây cũng nên nói tới ý nghĩa của Nghị định 25/2010/NĐ-CP về việc chuyển các doanh nghiệp nhà nước chưa cổ phần hóa thành công ty TNHH một thành viên thuộc sở hữu nhà nước từ ngày 1-7-2010. Nhiều người mới coi đó là thực hiện cam kết khi gia nhập WTO. Thực ra ý nghĩa của nó rộng hơn. Theo đúng nghĩa công ty trách nhiệm hữu hạn, từ nay Nhà nước chỉ chịu trách nhiệm đối với hoạt động của các công ty TNHH loại này trong phạm vi vốn nhà nước đầu tư vào doanh nghiệp mà thôi.

Xét cho cùng, tất cả các khoản nợ quốc tế hay quốc nội, dù Chính phủ trả hay tạm được hoãn, giãn, xóa, thì cuối cùng toàn bộ tổn thất mà Vinashin đã gây ra đều trút lên vai toàn dân. Cho nên người dân và đại diện của họ là các đại biểu Quốc hội có quyền đòi hỏi Chính phủ và các cơ quan nhà nước giải trình về tình hình, về trách nhiệm và nhất là về biện pháp bảo đảm những trường hợp tương tự không thể xảy ra trong tương lai.

Phải minh bạch “nợ” - “còn”, trước khi tính chuyện tái cơ cấu

Đến đây cũng cần nhấn mạnh lại rằng những tổn thất đã xảy ra ở Vinashin đều gồm những thứ đã mất rồi, không thể vì “không cho” nó phá sản mà giữ lại được. Nhưng còn nhiều thứ vẫn còn đó: nhà xưởng, máy móc, nguyên vật liệu, lực lượng lao động… Tái cơ cấu Vinashin là tổ chức, bố trí lại hoạt động kinh doanh trên cơ sở những thứ chưa mất đó, có thể bán bớt hoặc bổ sung thêm, hình thành một Vinashin mới với những kế sách kinh doanh mới, thoát hẳn ra khỏi thế bĩ cực lâu nay.

Cho đến nay, công luận vẫn còn nhiều băn khoăn về phương án, kế hoạch cụ thể việc tái cơ cấu Vinashin, chủ yếu là do thiếu thông tin chính thức. Là người cuối cùng thực tế gánh chịu những tổn thất này, song với người dân tình hình Vinashin vẫn chưa rõ ràng. Cho tới nay mà con số nợ chính thức và chính xác của Vinashin vẫn chưa có. Người nói là 86.000 tỉ, lại có tin là 96.000 tỉ, rồi lại một con số khác: 120.000 tỉ!

Đó là mới nói về công nợ. Về tài sản còn phức tạp hơn nhiều. Với một tập đoàn có tới hơn 200 công ty con cháu (có thông tin nói là tới 435 công ty), liệu Vinashin có nắm và quản lý được hết tài sản hay không, cả về số lượng và chất lượng, cả về giá trị gốc và giá trị thực tế? Tính phức tạp còn tăng lên nhiều lần do các đơn vị trong tập đoàn thuộc sở hữu công, tư khác nhau, có quan hệ chồng chéo, đan xen với nhau trong các mối quan hệ lợi ích rất khác nhau. Xác định đúng tổn thất do lịch sử để lại đã khó làm và khó tin. Người ta còn lo những tổn thất mới phát sinh đi theo quá trình tái cơ cấu này.

LinkedInPinterestCập nhật lúc:

Nội dung liên quan

  • Khi chính phủ “đi buôn”

    27/08/2019TS Nguyễn Sỹ Phương, CHLB ĐứcTừ khi nước ta chuyển qua mô hình kinh tế thị trường định hướng XHCN, mọi doanh nghiệp phải thực hiện chức năng kinh doanh đích thực, do quy luật kinh tế thị trường đòi hỏi, nghĩa là vì mục đích lợi nhuận; nghiệp vụ kinh doanh mua và bán được trả lại đúng nghĩa đi buôn của nó, với tiêu thức lưạ chọn, mua sao cho thật rẻ, bán sao cho thật đắt. Tuy nhiên, doanh nghiệp ở ta phải tuân theo định hướng XHCN, cơ bản vẫn được điều hành theo mô hình kinh tế quản lý tập trung trước đây, nên như Vinashin mua và bán vẫn phải xin quyết định của chính phủ...
  • Tái cơ cấu Vinashin theo hướng nào?

    24/09/2010Lê Văn TứĐến nay, kế hoạch tái cơ cấu tập đoàn Công nghiệp tàu thủy Việt Nam (Vinashin) vẫn chưa được công bố, ngoài một vài thông tin lẻ tẻ cho thấy việc tái cơ cấu đã khởi động. Vì thế lòng dân không yên, bởi mọi tổn thất mà Vinashin đã gây ra, sớm hay muộn, trực tiếp hay gián tiếp, cũng sẽ do người dân chịu...
  • Vinashin và lỗ hổng tài chính

    16/09/2010Anh VũSau khi Tập đoàn Vinashin không còn khả năng trả nợ, người ta mới giật mình, đặt câu hỏi: ai đã quản lý, kiểm tra, giám sát các nguồn vốn của Vinashin? Nếu quản lý, giám sát tốt, chắc chắn sẽ không dẫn tới tình trạng như hiện nay...
  • Để không còn một Vinashin

    04/09/2010Nguyễn Ngọc BíchVượt qua những sự xúc động khác nhau đối với Vinashin, tôi xin giải thích tình trạng của nó theo quan điểm quản trị kinh doanh hay quản trị xí nghiệp (business management) để hy vọng trong tương lai sẽ không còn một vụ như thế...
  • Đặt câu hỏi để hiểu thêm một vấn đề

    01/09/2010Nguyễn Tất ThịnhCách đặt câu hỏi dựa trên đối chứng với những điều hiển nhiên, hoặc được xã hội cho là đúng, hoặc dựa trên những hiểu biết đã được xác định của chính Bạn sẽ củng cố cho Bạn câu trả lời về một số điều Bạn có quan tâm. Là Công Dân không ai không quan tâm đến những vấn đề lớn của Quốc Gia. Như ông Trương Đình Tuyển gần đây phát biểu: cần mạnh mẽ xã hội hóa tinh thần phản biện và đóng góp tích cực vào công cuộc xây dựng đất nước
  • Quản trị quốc gia nhìn từ điều hành của Vinashin

    26/08/2010Phùng Hoàng CơChúng ta hình dung năng lực quản trị và điều hành của các lãnh đạo Vinashin hiện nay như là khả năng bình thường của bé trai 10 tuổi ăn được 02 bát cơm nhưng được bố mẹ giao ăn 04 bát cơm. Đứa trẻ sẽ phản ứng điều gì?
  • Đóng tàu để làm gì?

    24/08/2010Đỗ Thái BìnhKhi bàn về sự cần thiết phải có biện pháp cứu Vinashin người ta thường nói chung chung tới chiều dài 3200 km đường biển, coi như có biển dài, nhất định phải có công nghiệp đóng tàu. Điều đó không sai, nhưng đâu phải cứ có biển dài là phải đóng tàu xuất khẩu, phải trở thành cường quốc hàng đầu về công nghiệp đóng tàu của thế giới...
  • Thuyền Rùa và thuyền Cổ lâu

    17/08/2010Đỗ Thái BìnhĐọc cuốn tự truyện kể lại đời mình của ông chủ tập đoàn Hyundai, có lẽ ai cũng phải xúc động trước ý chí, quyết tâm dời non lấp biển của Chung –Ju-Yung. Sau những thành công trong xây dựng, chàng thợ hồ học vấn tiểu học ở tuổi năm 55 nhảy sang lĩnh vực đóng tàu. Cần có số vốn 80 triệu đô la để dựng nhà máy, Chung đã sang London, cố thuyết phục Ngân hàng Barclays. Bằng cấp anh đâu? Quá trình kinh nghiệm đóng tàu của anh đâu?
  • Bàn về vấn đề thu hút đầu tư nước ngoài

    12/08/2010Xung quanh một số dự án FDI lớn với cam kết đầu tư tỷ đô, có hai vấn đề mà Tiền Phong gần đây đã đưa ra cảnh báo. Một là các nhà đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam như một hình thức mồi, sau đó dụ vốn đầu tư ở trong nước, trái với mục đích của FDI. Hai là việc thẩm định các dự án không được kỹ càng, dẫn đến dự án triển khai chậm và để lại hệ quả xã hội rất lớn, vì những dự án tỉ đô này cần những mặt bằng lên tới hàng trăm hecta, dân thì di dời rồi nhưng dự án thì không triển khai được...
  • Sẽ là nguy cơ nếu quyền lực không được kiểm soát

    11/08/2010Nghĩa Nhân - Thu NguyệtMột trong những mục tiêu căn bản của lập pháp là kiểm soát quyền lực nhà nước, mở đường cho nhân dân thành lực lượng kiểm soát quyền lực nhà nước. Chống tham nhũng cũng vậy. Chống tham nhũng mà lại bằng chính cơ cấu nhà nước thì hiệu quả sẽ không triệt để...
  • Nợ...

    06/08/2010Trí QuânCon tàu khổng lồ Vinashin của "nền đóng tàu đứng thứ 5 trên thế giới" mất lái, hải trình đứt gãy, nửa chìm nửa nổi. Thuyền trưởng bị bắt, để lại phía sau trôi nổi những phận người...
  • Sửa chữa những khuyết tật qua chuyện Vinashin

    01/08/2010Khánh Linh - Việt LamPhải thấy rằng câu chuyện Vinashin là do sơ xuất của cả hệ thống chính trị. Bởi vậy, để sửa chữa những khuyết tật của mô hình tập đoàn thời gian qua thì cả hệ thống phải thống nhất ý chí và hành động – Chuyên gia Nguyễn Trần Bạt, TGĐ Invest Consult nhận định...
  • Nói gì về Vinashin lúc này?

    24/07/2010Đỗ Thái BìnhTrước tình hình Vinashin hiện nay, các nhà quản lý đất nước cần có những quyết định dứt khoát: đóng cửa các cơ sở, dự án chỉ cốt chơi trội; tập trung mọi nguồn lực cho các cơ sở, dự án gắn liền với yêu cầu vận tải, đánh bắt, bảo vệ chủ quyền trên biển; cố cứu giữ các thành quả công nghệ vừa thu lượm được dù với giá rất đắt do đầu tư dàn trải, thiếu bài bản, đặc biệt là các lớp kỹ sư và công nhân vừa được chạm tay tới nhiều công nghệ mới; duy trì và phát huy các thiết bị công nghệ mới rất đắt tiền, kể cả cần bố trí, phân phối lại, bổ sung cho phù hợp.
  • Tái cơ cấu... tư duy

    11/07/2010Lâm Chí Công“Nợ nần của Vinashin” - gõ cụm từ này vào công cụ tìm kiếm Google lúc 10 giờ ngày 6.7, chỉ trong 0,19 giây đã cho 47.000 kết quả, trong đó liền sau danh xưng lừng lẫy, hoành tráng Vinashin là “nợ nần chồng chất”, “thua lỗ nặng”, “tái cơ cấu và những ẩn số”...
  • Vinashin, kết quả thí điểm

    06/07/2010Sáu NghệDư luận đang đặc biệt quan tâm đến Tập đoàn Vinashin không chỉ vì kết quả kinh doanh. Nhớ lại, ngày 15-5-2006, Thủ tướng Chính phủ có Quyết định số 103/QĐ-TTg phê duyệt Đề án thí điểm hình thành Tập đoàn Kinh tế Vinashin, trên cơ sở tổ chức lại Tổng Công ty Công nghiệp Tàu thủy Việt Nam. Trong năm 2006 còn ra đời nhiều tập đoàn kinh tế nhà nước khác...
  • Vấn đề Vinashin – nhìn từ nhiều phía

    06/07/2010PGS TS Vũ Trọng KhảiCác tập đoàn kinh tế nhà nước ở Việt Nam, theo quy định của Chính phủ, đột nhiên phải thu gom hàng chục, thậm chí hàng trăm doanh nghiệp con. Các doanh nghiệp này từ trước đến giờ “không quen biết” gì nhau, nằm ở rải rác khắp nơi, nay cùng “chui” vào một “rọ quản lý” của tập đoàn...
  • Liệu cơm gắp mắm

    22/05/2010Đỗ SơnCâu chuyện về dự án đường sắt cao tốc không chỉ làm nóng nghị trường Quốc hội mấy hôm nay mà còn thu hút sự quan tâm đặc biệt của người dân...
  • Nghe các tập đoàn lớn nói

    28/04/2008TS. Nguyễn Quang ANgày 23.4.2008 trong và bên lề Hội nghị Sắp xếp, đổi mới doanh nghiệp nhà nước, người ta đã được nghe những lời bộc bạch "lấy ngắn nuôi dài" của những người đứng đầu một số "tập đoàn" lớn, các tổ chức được Phó Thủ tướng Nguyễn Sinh Hùng gọi là các "anh cả" của nền kinh tế...
  • xem toàn bộ

Nội dung khác