“Giáo dục Việt Nam đang dột từ nóc”

08:28 CH @ Thứ Năm - 03 Tháng Tư, 2014

Giáo dục của chúng ta không chỉ dột từ nóc – với các chương trình già cỗi, bảo thủ, mà còn có nguy cơ đã úng từ rễ bởi những tư tưởng lười lao động, xuống cấp văn hóa, đạo đức...

Lời Tòa soạn: Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa phát đi “tín hiệu” mới về điểm sàn. Liệu sau đó, số cử nhân, kỹ sư có tăng lên hay giảm đi; chất lượng đào tạo có được nâng lên hay vẫn ì ạch?

Chất lượng Việt Nam có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Hữu Thái Hòa, một người từng có nhiều năm làm việc tại các công ty lớn của nước ngoài, chuyên gia về chất lượng.

Ông Nguyễn Hữu Thái Hòa từng làm quản lý chất lượng ở các nước như Pháp, Đức... Ông đã làm việc ở Việt Nam 3 năm nay.

- Thưa ông, hiện nay nhiều ĐH, kể cả công và tư, đều đang kêu ca thiếu "khách hàng" đăng ký tuyển sinh. Theo ông, đâu là nguyên nhân gốc rễ?

Tôi không có tư liệu thống kê chính thức của ngành giáo dục để tham chiếu, tuy nhiên, nếu hiện tượng này là có thật thì có lẽ cũng là một hệ quả tự nhiên của việc mất niềm tin vào chất lượng và giá trị học tập, tri thức giáo dục trong các nhà trường.

Nếu bạn bán một món hàng (ở đây là chương trình giáo dục, đào tạo) mà ngày càng vắng khách thì có nghĩa là sản phẩm dịch vụ của chúng ta rất có vấn đề.

Xã hội Việt Nam rơi vào trạng thái mất niềm tin vào các giá trị lao động và học tập bằng thực chất của giới trẻ là hệ quả của cách làm ăn manh mún, đánh quả, thiếu bài bản và giả dối trong suốt một thời gian dài… Thử hỏi làm sao giới trẻ yên tâm lao động, học tập một cách kiên trì khi chỉ cần trúng một hợp đồng mánh mún, làm cò một miếng đất, thậm chí làm những việc tệ nạn… lại có giá trị kinh tế mang lại gấp hàng trăm lần một công nhân lao động siêng năng, một học sinh ưu tú của trường Đại học.

Quan điểm về sự trân trọng của xã hội cũng ngày càng méo mó, khuyến khích giới trẻ đi vào những scan-dan, tạo tên tuổi và kiếm tiền bằng những con đường không lành mạnh, không cần tri thức... lại đang lên ngôi, thắng thế, được truyền thông góp phần cổ vũ…

Tóm lại nền giáo dục của chúng ta không chỉ dột từ nóc – với các chương trình giáo dục già cỗi, bảo thủ. Mà còn có nguy cơ đã úng từ rễ bởi những tư tưởng lười lao động, xuống cấp văn hóa, đạo đức từ lăng kính rộng hơn của xã hội.

- Chúng ta có nên hạ điểm chuẩn để các trường này có cơ hội tuyển được nhiều sinh viên, hay cứ để cho bàn tay thị trường quyết định?

Theo tôi rất không nên làm rộng mà chất lượng kém, mà hãy nên làm ít lại mà tinh túy, chất lượng cao. Xã hội cũng không cần quá nhiều học vị, bằng cấp đại học, cao học, tiến sĩ… mà đang cần những con người thật sự lao động và có ích cho đất nước.

Cái mà các trường cần hiện nay không phải là nhiều sinh viên, mà là quyết tâm điều chỉnh và tái cấu trúc lại giáo trình, cách dạy, cách học của sinh viên.

- Trong chương trình CEO của VTV vừa qua, ông có nói đến Giáo dục 2.0 sẽ làm cho nhiều trường của Việt Nam bị cạnh tranh khốc liệt. Một trong những giải pháp là sáp nhập vào các trường quốc tế? Xin ông nói rõ hơn về chiến lược này?

Một nguy cơ lớn của Việt Nam là nếu không có chiến lược chất lượng trong mọi ngành nghề thì chúng ta sẽ bị lệ thuộc, nô dịch vào các sản phẩm, dịch vụ xuất xứ từ ngoại bang. Giáo dục không phải là ngoại lệ.

Trong kỷ nguyên số 2.0 thì mọi ngành nghề trong đó có giáo dục sẽ buộc phải số hóa và xu thế giáo dục online 2.0 sẽ là những giải pháp và chọn lựa mới thách thức các nền giáo dục kiểu cũ thông qua các trường đại học, cao đẳng truyền thống.

Từ nhiều năm nay, sinh viên phương Tây và các nước phát triển đã có thế học và thi trên mạng thậm chí không cần đến trường. Các tổ hợp giáo dục toàn cầu đang dùng CNTT như một công cụ chính trong cách tiếp cận, cạnh tranh và chinh phục thị trường toàn cầu trong Thế giới phẳng. Giáo dục như thế sẽ có nhiều kênh và cơ hội hơn đi đến từng cá thể, từng hộ gia đình bất kể các rào cản về địa lý, quốc gia,…


Tốt nghiệp rồi... thất nghiệp vì chất lượng đào tạo kém

Một khi môi trường giáo dục 2.0 mới này hình thành thì thị trường ngành sẽ hoàn toàn thay đổi. Các trường/viện, doanh nghiệp... nào không kịp điều chỉnh mình, và có các chiến lược phát triển thích ứng chắc chắn sẽ đứng ngoài cuộc chơi và phá sản.

Điều thay đổi quan trọng nhất mà Giáo dục 2.0 mang lại chính là việc thoát khỏi sự lệ thuộc vào người Thầy. Nhờ vậy giáo dục sẽ bước khỏi chiếc áo cũ kỹ của phương cách giáo dục truyền thụ từ Thầy sang Trò mà người thầy lúc đó chỉ đứng làm vai trò của người hướng dẫn, tương tác (facilitator, moderator) cho các kiến thức vĩ đại toàn nhân loại được truyền đạt đến học sinh.

Đồng thời mở ra một kỷ nguyên mới của giáo dục cá thể hóa, học suốt đời, và chắc chắn sẽ tạo ra một môi trường giáo dục hoàn toàn khác.

Đối với Việt Nam, khi ta yếu và cần phát triển thì nhu cầu bị sáp nhập, mua lại của các trường và ngành giáo dục cũng là điều đương nhiên. Nếu quốc tế đầu tư vào Việt Nam những hệ thống giáo dục tiên tiến và góp phần thay đổi tích cực vào hệ thống giáo dục đang lão hóa nặng nề của chúng ta thì cũng là một giải pháp trước mắt.

Tuy nhiên về lâu dài thì một quốc gia sẽ luôn phải xây dựng được cho mình nền tảng hệ thống giáo dục Việt trên nền tảng văn hóa Việt Nam, đứng trên đôi chân của chính mình, để tránh những hệ lụy bị nô dịch về tư duy, tinh thần của thế hệ sau.

- Ông có suy nghĩ gì khi các trường nghề ở Việt Nam cũng đang kêu thiếu người học? Giải pháp nào cho điều này?

Tôi không nghiêng về xu thế than khóc và chỉ trích một chiều, mà chủ yếu phải đưa ra giải pháp. Kề cả khi chúng ta chỉ trích, ném đá đến tận cùng một điều chưa tốt của ngành giao dục, thì đó cũng phải là một phần bắt đầu quan trọng của công cuộc cải tiến, cải tổ…

Nếu các trường đang rất thiếu người học, thì hãy tự ra soát lại mình, chương trình đào tạo và đặt biệt hiệu quả đào tạo của chính mình – xem nguyên nhân cội rễ là từ đâu? Ngoài ra cũng rất cần những chính sách hổ trợ từ chính phủ, các chuyên gia ngành giáo dục và các doanh nghiệp, những nhà tuyển dụng cho sản phẩm của hệ thống giáo dục ngày nay.

Giải pháp duy nhất theo tôi là nâng cao chất lượng giảng dạy và thay đổi phương pháp học cho sinh viên. Vì chỉ có thay đổi từ trong chất của những vấn đề nội tại, mang tính bản chất của giáo dục Việt Nam mới chữa được phần nào căn bệnh trầm kha của giáo dục, đào tạo trong hàng chục năm qua.

Xin cảm ơn ông !

Cập nhật lúc:

Nội dung liên quan

  • Cuộc cải cách giáo dục phải xuất phát từ cái đầu của nhà giáo dục

    27/10/2014Trước kia việc gì cũng “từ trên dội xuống”. Từ nay việc gì cũng phải “từ dưới nhoi lên” (XYZ, Sửa đổi lề lối làm việc)
  • Cải cách giáo dục - Điểm hội tụ của tất cả các cuộc cải cách

    21/05/2014Nguyễn Trần BạtCuộc sống nối tiếp nhau bằng các thế hệ và thế hệ đi trước chuẩn bị cho thế hệ sau bằng con đường giáo dục. Hay nói cách khác, sứ mệnh quan trọng của giáo dục là chuẩn bị lực lượng cho tương lai. Đó có thể là việc chuẩn bị cho sự xuất hiện của lực lượng kinh tế mới, lực lượng chính trị mới hay con người mới nói chung...
  • Cải cách giáo dục vì một nền giáo dục hiện đại

    07/11/2013Nguyễn Trần BạtMôi trường giáo dục tốt phải là vườn ươm các nguyên chính trị và các nguyên nhận thức, nói cách khác, nó phải là vườn ươm các module phát triển của toàn xã hội và là kho chứa tính phong phú của nhận thức xã hội...
  • Thêm một số suy nghĩ về cải cách giáo dục

    18/09/2013Nguyễn Trần BạtCải cách giáo dục hướng đến sự phát triển con người, chính vì thế những người đi dạy, đi hướng dẫn con người cho tương lai phải có nhận thức, phải có những nguyên lý mang chất lượng dự báo và định hướng. Phải khẳng định, người đi dạy quan trọng nhất là nhà nước...
  • Cải cách giáo dục nhìn ra thế giới

    07/09/2013Xã hội thay đổi, mục tiêu của giáo dục cũng phải thay đổi theo. Xây dựng chương trình cải cách giáo dục riêng nhằm đáp ứng các nhu cầu trong nước, nhưng tất cả các quốc gia trên thế giới đều hướng tới mục đích: Dạy - học như thế nào để có hiệu quả nhất. Xin giới thiệu cách dạy học ở một số quốc gia để các bạn có thể so sánh với nội dung cải cách giáo dục ở nước ta...
  • Cải cách giáo dục bắt đầu từ dạy làm người

    30/03/2009"Phải làm triệt để. Tất cả các em đến tuổi phải học hết tiểu học, học đàng hoàng, và phải dạy đạo đức sao cho khi các em tốt nghiệp tiểu học phải xứng đáng là những thiếu niên ham học hỏi, hiền ngoan, có thái độ và hành động đúng mực ở nơi công cộng và đối với các quan hệ xã hội". - GS Trần Văn Thọ
  • Cải cách giáo dục Việt Nam

    27/12/2008Nguyễn Trần BạtCó thể nói, câu chuyện tưởng như không bao giờ hết tính thời sự và luôn được bàn nhiều trong xã hội Việt Nam vẫn là cải cách giáo dục. Đấy là một dấu hiệu tốt cho thấy sự quan tâm của toàn xã hội đối với sự nghiệp giáo dục nước nhà. Nhưng nhìn ở góc độ khác...
  • Cải cách giáo dục

    13/04/2008Nguyễn Trần BạtAi cũng biết phát triển con người phải thông qua giáo dục, từ ngàn năm trước người ta cũng đã biết như vậy nhưng vấn đề là giáo dục như thế nào? Nếu một nền giáo dục không vì con người mà vì những lợi ích chính trị nhất thời, thiển cận và vụ lợi thì còn tệ hại hơn, nó sẽ làm chậm sự phát triển...
  • Trung thực: nền móng của cải cách giáo dục Việt Nam

    30/12/2005Phạm Xuân Anh"Trung thực nền giáo dục" chính là nền móng của CCGD nước ta hiện nay. Theo quan điểm chủ quan của tôi thì CCGD mà chúng ta đang tiến hành tựa như “xây nhà từ nóc” vậy. Chính vì vậy, những giải pháp chấn hưng giáo dục đều thất bại hoặc không mấy thành công. Tôi có cảm giác rằng nhiều ý kiến, biện pháp CCGD của nhiều tập thể, cá nhân đưa ra vừa qua khi họ đang ở trên… mây để quan sát nền giáo dục nước nhà vậy...
  • Cải cách giáo dục

    09/09/2005Nguyễn Trần Bạt, Chủ tịch - Tổng giám đốc, InvestConsult GroupPhát triển con người là vấn đề trọng tâm của mỗi quốc gia. Hầu hết các nước trên thế giới đều giương cao khẩu hiệu "Giáo dục là quốc sách hàng đầu và dành nhiều tâm sức đề xây dựng và thực hiện các chương trình cải cách giáo dục. Tuy nhiên, nhìn nhận một cách khách quan, các chương trình cải cách giáo dục đó, tuỳ theo mức độ, đều có những hạn chế và sai lầm nhất định.
  • Dịch thuật và vấn đề cải cách giáo dục

    23/08/2005Ngô Tự LậpMột trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn dến tình trạng lạc hậu của nền giáo dục nước ta, đặc biệt là giáo dục ĐH, theo tôi, là tình trạng kém cỏi của công việc dịch thuật. Tình trạng này nói chung có thể quy về ba chữ: thiếu, yếu, và lệch lạc. Về chuyện thiếu, nhiều người và bản thân tôi đã từng nói: hầu hết các tác phẩm quan trọng trên thế giới chưa hề được dịch ra tiếng Việt.
  • Chân dung những nhà cải cách giáo dục tiêu biểu trên thế giới

    22/07/2005Cuốn sách được biên dịch là tài liệu tham khảo có giá trị nhằm phục vụ các nhà hoạch định chính sách giáo dục, các nhà nghiên cứu cũng như các bậc phụ huynh muốn tìm hiểu thêm nguồn gốc những phương pháp và chính sách giáo dục đã được áp dụng trên thế giới. Trong quá trình gian nan để tìm ra các giải pháp giáo dục hiệu quả và phù hợp nhất với điều kiện phát triển của Việt Nam hiện nay, việc tham khảo các quá trình cải cách giáo dục, nhất là những mô hình cải cách đã thành công và thất bại...
  • Cải cách giáo dục: Phá không phải là…Xây

    09/07/2005Nguyễn Minh Danh... Từ những ý kiến mang tính xây dựng theo kiểu mong muồn phá bỏ ngay những cái đang tồn tại trong bộ máy giáo dục nước nhà không hẳn khi nào cũng có thể mang tới những kết quả cần thiết. Giáo dục là một công việctinh tế, đòi hỏi một thái độ ứng xử cẩn trọng và thực tế hơn là những khẩu hiệu dân tuý mang tính phủ nhận hiện trạng một cách đầy quyết liệt....
  • Cải cách giáo dục phải làm lại từ đầu

    10/11/2003Bắt đầu từ thập niên 80 của thế kỷ trước, cuộc cải cách giáo dục (CCGD) của ta đến nay đã qua hơn hai mươi năm. Thế nhưng những gì chúng ta làm được cho cuộc cách mạng này xem ra chưa đâu vào đâu cả. Nhiều chương trình, dự án tốn bạc tỷ, thậm chí hàng chục, hàng trăm tỷ, tưởng đã xong, nhưng đưa ra thực thi, bị chính các GS, TS các NGND, NGƯT danh tiếng trong ngành và dư luận xã hội phản ứng gay gắt, quyết liệt, buộc phải huỷ bỏ. Trong khi đó, nhiều vấn nạn giáo dục, nhân cơ hội đó mọc lên như nấm. Cuộc đấu tranh giữa một nền giáo dục dân tộc, văn minh, tiến bộ với nền giáo dục thương mại hoá ngày một gay gắt...
  • Cần đẩy mạnh cải cách giáo dục đại học

    23/07/2003Trong cải cách giáo dục (CCGD), có lẽ do quan niệm phải cải cách tuần tự từ lớp 1 trở đi đến lớp 12 nên trong những năm qua ta đã chú trọng quá nhiều đến bậc PT, còn việc CCGD đại học (ĐH) cho đến hiện nay vẫn chưa được chú trọng ngang bằng...
  • Chương trình cải cách giáo dục cần những cuộc thi?

    11/02/2003Việt Nam đang ở trong thời kỳ đổi mới mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục. Đây là nhiệm vụ đòi hỏi rất nhiều tri thức và trí tuệ, để làm tốt việc này thực là khó khăn.
  • xem toàn bộ