Lăng xê tự truyện

10:15 SA @ Thứ Ba - 10 Tháng Tư, 2007

Tôi nghĩ, sự thật tưởng dễ nắm bắt, tưởng cứ muốn trình bày là sẽ trình bày được. Sự thật bao giờ cũng nằm trong muôn vàn cảnh hướng và phụ thuộc vào nhãn quan từng người. Đọc những gì người ta gọi là tụ truyện là sự thật thì cũng vẫn là sự thật trong mắt người viết, ta nhìn sự thật bằng con mắt của ta, coi mọi tâm sự của tác giả đều đáng trân trọng, làm cho cuộc sống trở nên phong phú nhung không phải là tất cả.

Không chỉ Việt Nam hôm nay mới có những tự truyện. Tự truyện có từ thời Napoleon. Con người ta hễ cảm thấy mình có chuyện là có nhu cầu kể hoặc viết ra, đâu chỉ với những văn nghệ sỹ nổi tiếng, những ông hoàng, bà chúa mà đôi khi là một thường dân. Bên cạnh những thành công văn học của các nhà tiểu thuyết hàng đầu, thành công của các tự truyện đã khiến cho văn hoá đọc của nhân loại trở nênsinh động. Ở ta, tự truyện, hồi ký, nhật ký (một dạng khác của tự truyện) rất được bạn đọc yêu thích, nhất là của các cây đại thụ trong nước như Tô Hoài, Nguyễn Hiến Lê, Phùng Quán, Nguyên Hồng... và với các tác giả nước ngoài gần đây nhất có Yến, HillaryClinton...

Trên đây chúng tôi chỉ kể đến những cuốn sách mà trong đó yếu tố không có, hoặc rất ít thấy chuyện khoe công tích, phân bua, thanh minh những gì mình từng bị phê phán. Những cuốn tự truyện đó đem đến cho người đọc một nguồn tư liệu quý về thời gian đã qua, một quang cảnh xã hội thời tác giả đã sống và những tâm sự riêng, những chuyện đời của họ thông qua nhân quan của chính họ - người viết. Tự truyện kiểu ấy hầu hết là của các tác giả có tâm trạng lớn, suy tư của họ, những câu chuyện họ kể mặc dầu chỉ liên quan đến họ mà người đọc thấy như là tâm trạng chung, suy tư đó như thể cũng có trong mình, câu chuyện như thể liên quan đến mình, đến cuộc đồng và toàn xã hội, gợi ra cho mình một chiêm nghiệm mới. Như vậy tự truyện có ảnh hưởng nhất định đến tâm lý người đọc. Nếu suy nghĩ tích cực người đọc sẽ thấy ở đó ít nhiễu có vẻ một kinh nghiệm sống nào đó cho mình và có thể cho cả cộng đồng.

Người viết tự truyện có thể cũng nghĩ thế khi đặt bút viết, song cũng có thể duy nhất chỉ một nhu cầu: Viết cho chính mình, hoặc cho người thân của mình. Viết cho lòng mình được thảnh thơi sau bao năm ôm chứa cái tâm sự tràn đầy của mình, hoặc để giãi bày, chia sẻ với ai xa xôi nào đó...

Tôi tâm đắc với các tự truyện của nhà văn Tô Hoài. Ở đó thấy được đời văn của cá nhân con người tài ba ấy, những tài ba khác có liên quan đến cuộc đời ông, qua con mắt ông và Dường như thấy cả nhân tình thế thái... Với Tô Hoài, chỉ cần một “Dế mèn phiêulưu ký”tên tuổi của ông đã đủ lớn để bốn bể, năm châu phải dịch, in và kính nể. Song mươi cuốn truyện của ông, kể từ “Cỏ dại”, “Tự truyện”, “Cát bụi chân ai”, “Sổ tay viết văn”, “Những gương mặt”… và gần đây nhất “Ba người khác” (Có người nói Tô Hoài viết gì thì cũng ra thể ...tự tiện) càng làm cho tên tuổi ông trở nên "Khủng khiếp" trong giới cầm bút, giới xuất bản và trong cả đông đảo người đọc. Khủng khiếp và kính trọng vì hầu như cái gì ông cũng biết, cũng nhớ và cũng nhìn thấu. Hàng triệu trang sách mà không sựkiện nào lặp lại... Như vậy Tô Hoài viết tự truyện không vì điều gì ngoài nhu cầu tự thân của ngòi bút nhà văn. Trong cuốn “Một quãng đường”(1972) cây đại thụ ấy đã viết "Sáng tác của tôi đã miêu tả tâm trạng của tôi, gia đình tôi, làng tôi - mọi cái của mình, quanh mình. “Quê người”, “Giăng Thề”, “Xóm giếng ngày xưa”, trong đó có những mảnh đời, mảnh tình cỏn con của mình. Cả những chuyện loài vật tưởng như xa lạ kia cũng không ngoài cái rộn ràng hay thầm lặng của khu vườn trước cửa…

Đó là đọc và thấy ở Tô Hoài. Cũng là hồi ký, ở một ngòi bút có cuộc sống khác, nhà thơ PhùngQuán đã viết "Ba phút sự thật”thể Văn xuôi, với những áng văn mê hoặc tình người, thấm đẫm nước mắt không chỉ về những mảnh đời của chính tác giả mà về nhiều nhân vật nổi tiếng quanh ông và quanh chúng ta...

Và đó là những cuốn sách của tác giả là đàn ông ở nước mình. Nếu người đọc muốn biết về thế giới khác ta, từ dáng vóc đến màu tóc, đến nhãn quan và một xã hội có những người một thời đối lập với ta thì sẽ câm lên những cuốn sách "Hồi ký của một Geisha"hay "Living History Hillary Rodham Clinton”.Tôi đặc biệt thích cuốn thứ 2, trong đó nhân vật hầu như đều là những người cùng thời với chúng ta đang sống. Hillary - người đàn bà sinh ra trong một gia đình bình thường, có ông bố tằn tiện, nghiêm khắc nhưng tiềm ẩn nỗi thương yêu con cái. Từ cái nôi như thế Hillary đã lớn lên, được giáo dục kỹ lưỡng và sau đó được đào tạo tại các trường Đại học đã trở thành người đàn bà có tên tuổi ở chính trường. Rồi trở thành Đệ Nhất Phu Nhân, chỗ dựa nhiều mặt cho người đứng đầu một quốc gia thịnh vượng bậc nhất toàn cầu. Dù các phương tiện truyền thông đã không giấu giếm, đưa tin những bê bối tình ái một thời của vị Tổng thống trẻ tuổi BillClinton với cô thực tập sinh Nhà trắng Lewynsky nên ai cũng đã biết nhưng người ta vẫn thích đọc "Hồi kýHillaly”! Và hàng triệu ấn bản đã được phát hành. Có thể người đọc muốn biết chính người đàn bà số một nước Mỹ nàyđã và đang nghĩ gì, nói gì, giải quyết các vấn đề riêng của mình như thế nào trước một vị trí lớn mà mình đang đứng. Hillary đã viết như một trí thức có khả năng nhận diện thời cuộc, đã viết như một nhà văn viết về các nhân vật tiêu biểu của thời đại mình và hơn cả bà viết như một người phụ nữ có trái tim lớn và nhân hậu. Qua cuốn sách thấy người đàn bà đó yêu cuộc đời trọng con người - đã bất kể họ là ai, chính trị, đảng phái, sắc tộc gì và trong đó tình yêu dành cho gia đình, con cái cùng sự can đảm tha thứ cho những lỗi lầm của người chồng - đối tượng của tình yêu hôn nhân của mình...

Những tự truyện như vậy lôi cuốn người đọc khắp thế giới. Và đó cũng là lý do để khuyến khích xã hội có thêm những tự truyện mới. Mỗi tự truyện dù của ai, nếu viết hay đều có thể đem đến một hương vị làm sinh động cuộc sống.

Gần đây ở ta có tự truyện của Lê vân với tựa đề “Lê Vân yêu & sống” cũng là một tự truyện có số ấn bản lên tới con số vài chục ngàn. Người ta coi đây là một hiện tượng về xuất bản. Chưa có ai làm một cuộc thăm dò xã hội học về việc “Tại sao anh hay chị lại thích đọc tự truyện của Lê Vân” song qua những ý kiến khen chê phản hồi trên báo chí thì thấy đa phần vì tò mò, vì gần như lần đầu có một kiểu tự truyện người này kể người kia viết ở ta mà trong đó có nhiễu bí mật riêng tư, tình ái của chính tác giả và thân nhân, những người có danh vị được kể ra. Nhưng cũng không ít ý kiến cho rằng đã qúa lâu người ta chỉ được đọc những sự thật đã được "mã hoá" trong không khí và ngôn ngữ của tiểu thuyết, truyện ngắn, thơ văn, naycó một sự thật nhiều về trần trụi nên cuốn tự truyện đó đã khuấy động được cái không khí ít nhiều tĩnh lặng của văn hoá đọc trong thời công nghiệp hoá hôm nay.

Nguồn:
LinkedInPinterestCập nhật lúc:

Nội dung liên quan

  • “Hội chứng” con tiều

    26/05/2019Kỳ SơnTôi chỉ thấy ở xứ ta, có không ít người mắc bệnh... "hội chứng". Chẳng hạn như trong lĩnh vực văn học nghệ thuật. Gần đây, người ta rộ lên "hội chứng" hậu hiện đại, "hội chứng" hình thức, "hội chứng" tân kỳ...
  • Ba câu chuyện cuộc đời

    07/02/2013Khánh Ngọc tổng hợpGiữa tháng 6/2005, một bài phát biểu ở lễ trao bằng tốt nghiệp của trường ĐH danh tiếng Stanford (Mỹ) đã gây chấn động lớn ở các giảng đường ĐH và được đăng tải ở các báo giáo dục và kinh doanh trên thế giới, loan rộng trên internet. Chủ nhân bài phát biểu này là ông Steve Jobs, Giám đốc điều hành của tập đoàn máy tính Apple Computer và xưởng sản xuất phim hoạt hình Pixar Animation Studio...
  • Ký ức chính là một phần của lịch sử

    06/12/2010Nhà sử học Dương Trung QuốcNếu phải tìm một cái mốc thì có lẽ có một tác động nào đó từ cuốn tự truyện của nghệ sĩ Lê Vân. Cách suy nghĩ của một người đã đụng chạm đến quan điểm của nhiều nguời, nhất là về những vấn đề chung như đạo lý, lối sống...
  • Về tự truyện “Lê Vân yêu và sống”

    06/03/2007Hồng NyChỉ là một cuốn tự truyện của một nghệ sĩ không còn trẻ, vậy điều gì đã tạo nên hiện tượng trên. Qua các ý kiến độc giả mà báo chí đăng tải có thể thấy "Lê Vân yêu và sống" gây "sốt" và "sốc”, bởi trong cuốn tự truyện này Lê Vân đã đề cập đến hai vấn đề rất tế nhị, chưa thuận tai nếu không muốn nói là kiêng kỳ đối với tâm lý và đạo lý người Việt. đặc biệt là phụ nữ...
  • “Mỗi cuốn tiểu thuyết hay là một cách lý giải thế giới”

    04/03/2007Ngô ĐứcTôi luôn tìm cách coi bản sắc cá nhân, thậm chí bản sắc dân tộc, chỉ là điều người ta nghĩ ra. Con người luôn tự tạo mới tính cách của mình. Chúng ta không phải là những con người bất biến, có thể có những sự lặp lại và điều lý thú ở chúng ta là sự thay đổi.Điều đó phù hợp với quan niệm của tôi là tất cả chúng ta đều gắn kết với nhau bởimột điều gì đó. Giữa các dân tộc, theo tôi, cũng vậy thôi...
  • Một năm văn chương: nỗi lo và niềm hy vọng

    14/02/2007Phạm Xuân ThạchHãy nhìn vào chính cái đời sống văn chương ồn ào của một năm, cái gì đã làm nên những giá trị đích thực? Những bong bóng xà phòng được cổ vũ nhiệt tình bởi média hay những con người lặng lẽ tạo tác. Hình như dòng chảy mạnh mẽ nhất chính là dòng chảy âm thầm.
    Nó mang đến niềm hy vọng cho một năm mới.
  • Văn chương - văn học năm 2006, chuyển dịch trong sự “nhiễu loạn”?

    04/02/2007Nguyễn HòaTới năm 2006, với những sự kiện - hiện tượng phong phú và đa dạng của nó, tôi lại thấy văn chương - văn học nước nhà như đang phát lộ một vài dấu hiệu chuyển mình. Và vì thế, dường như đâu đó ở cuối con đường, đã le lói một niềm hy vọng?
  • Từ một cuốn sách nói về một loại sách

    21/12/2006Vũ Duy ThôngPhủ nhận cuộc sống, khinh miệt con người, phản thùng chính bản thân mình trước đây, những cuốn sách, những bài báo kiểu như thế đã làm ô nhiễm không khí xã hội, ly tán tình người, khiến trong không nhìn mặt nhau, ngoài nhìn vào khinh lây người tử tế...
  • Lê Vân chủ quan đến mức không còn tỉnh táo

    24/11/2006NSƯT Thanh Tú"Nếu bảo không kể ra thì người ta không biết mình cô đơn, khổ sở, không biết mình phải chịu cay đắng, vậy chứ cay đắng là do ai? Có phải do mình sống cực đoan, không thèm giao lưu với người thân không?", NSƯT Thanh Tú phản ứng trước cuốn sách đang gây sốt "Lê Vân yêu và sống"...
  • Hàn Bá Du & danh giá thời nay!

    23/11/2006Cát KhuêPhận làm con phải biết ơn sinh thành dưỡng dục của cha mẹ để sau này phụng dưỡng lại cho các cụ khi tuổi già, sức yếu. NgườiViệt mình có câu: “Con không chê cha mẹ khó, chó không chê chủ nghèo”. Đó cũng là nét văn hóa tốt đẹp không chỉ của các dân tộc ChâuÁ như chúng ta mà còn là cảu tất cả mọi con người. Cha mẹ thực ra cũng chỉ là những con người bình thường với những lỗi lầm, những toan tính đời thường...
  • Còn không chữ “hiếu”, chữ “tình”

    17/11/2006Trịnh Thanh SơnNghe thiên hạ ồn lên về cuốn Tự truyện của Vân do Bùi Mai Hạnh ghi, có tên là Vân - Yêu và sống, do NxbHộiNhà văn ấn hành năm 2006, tôi cũng tò mò tìm đọc. Càng đọc tôi càng thấy buồn. Đọc xong thì nỗi bất bình trong lòng tôi càng thêm bức xúc...
  • Lê Vân bình tĩnh đợi “sóng gió”

    18/10/2006Dương Phương VinGiản dị, rạng rỡ, NSƯT Lê Vân xuất hiện trong buổi tối 16/10/06 ở Trung tâm văn hóa ngôn ngữ Đông Tây (đường Cầu Giấy HN), để giới thiệu cuốn sách vừa ra lò đã chuẩn bị nối bản của mình: “Lê Vân yêu và sống”...
  • Người Hà Nội đọc

    30/09/2006Thành NamHà Nội những ngày oi bức cuối hè. Dông lúc nào cũng như dọa dẫm ở một góc trời, chỉ trực chờ đổ nước làm ngập đường phố. Vậy mà đi qua các phố sách, nhất là các phố Đinh Liệt, Nguyễn Xí, vẫn ghé thấy kẻ ra người vào đông đúc lắm. Hình như độc giả Hà Nội chưa bao giờ quay lưng hay thờ ơ với sách?
  • Nghe - Nhìn từ Sách

    23/04/2006Lê MỹMò mẫm qua hàng chục (đếm được đến con số cả trăm) nhà sách, quầy sách lớn bé ở thủ đô Hà Nội, những gì chúng tôi thu nhận được từ sách...
  • Sống để kể lại

    03/08/2005"Cuộc sống không chỉ là quãng thời gian ta đã sống, đã tồn tại, mà còn là những gì ta sẽ để lại dấu ấn của mình trong cuộc đời này. Trên chặng đường đó, ta được ước mơ, được trải nghiệm, được vượt qua thử thách, được thể hiện và sống thật với chính mình, cùng những nỗi buồn, hạnh phúc, sai lầm và nỗi đau. Để cuối cuộc đời chúng ta có quyền nhớ lại, hồi tưởng và kể lại những ký ức không quên đó... và chúng ta phải đấu tranh để bảo vệ được những ký ức tuyệt vời đó" - Marquez
  • Bộ hồ sơ lớn về những nhân vật nổi tiếng đầu thiên niên kỷ

    25/12/2003Thời gian qua, Công ty Văn hóa Sáng tạo Trí Việt - First News (TP.HCM) đã hoàn thành bộ sách Những nhân vật nổi tiếng đầu thiên niên kỷ. Đây là kết quả của hơn một năm làm việc đầy nỗ lực của Giám đốc Nguyễn Văn Phước cùng ban biên dịch của công ty...
  • xem toàn bộ

Nội dung khác