"Ai quan tâm đến đất nước sẽ đọc tôi"

06:10 CH @ Thứ Tư - 13 Tháng Mười Hai, 2006

Bộ tiểu thuyết đề cập đến những sự kiện chính trị lớn liên quan đến vận mệnh dân tộc. Với hình tượng nước xuyên suốt 4 tập mang tên Dòng xoáy, Nước đứng, Lõm nước và cuối cùng là Triều dâng, “Dòng đời” được coi là biểu tượng cho dòng lịch sử của đất nước Việt Nam đi ra khỏi những cuộc chiến tranh để bước vào thời kỳ mới với vai trò lịch sử mới.

Dòng chảy của đất nước?

Với bộ truyện dày tới 2.000 trang văn, hầu hết những người có mặt tại cuộc giao lưu đều chưa thể đọc nó.

Nhà phê bình văn học Phạm Xuân Nguyên, dẫn chương trình đêm giao lưu, người đã đọc rất kỹ tác phẩm này, tóm tắt lại nội dung cũng như đưa ra những đánh giá của mình về tác phẩm.

Nhân vật trong tác phẩm nói: “Đảng phải lột xác ra khỏi quá khứ vinh quang của mình để đi tiếp con đường phụng sự dân tộc. Bắt buộc phải như thế...”, Câu nói đó cũng như thông điệp: Tại sao đất nước chúng ta cứ liên tiếp rơi vào các cuộc chiến tranh, chưa ra khỏi cuộc chiến này đã rơi vào cuộc chiến khác? Phải chăng đó là một quán tính của lịch sử, và quán tính ấy liệu có thay đổi được không?... thể hiện rất rõ trong tác phẩm.

Tập trung vào điểm nhấn chủ chốt, Phạm Xuân Nguyên phân tích kỹ cảnh bà Sáu Nhơn trao lại bản Tuyên Ngôn Độc Lập đã bị xé rách làm hai nửa cho Vũ - đứa cháu nội của mình với lời dặn phải thay nhau cha truyền con nối giữ gìn nó.

Khi Vũ thay mặt gia đình tặng lại đồng chí Bí thư Thành ủy một bản sao của bản Tuyên Ngôn Độc Lập này, anh đã nói lên một tư tưởng cốt lõi của tác phẩm, của tác giả: “Thưa đồng chí bí thư, cả gia đình chúng tôi cho rằng Đảng ta, cụ thể là những đảng viên thế hệ hiện nay và sắp tới, đang nợ dân tộc ta, nợ các thế hệ đảng viên đã viết nên Tuyên Ngôn Độc Lập và hoàn thành sự nghiệp giành độc lập và thống nhất Tổ Quốc một nghĩa vụ lớn lắm đồng chí ạ. Đó là nghĩa vụ xây dựng một chế độ xã hội không để cho ai xâm phạm những quyền của người dân như đã ghi trong Tuyên Ngôn. Mối nợ nghĩa vụ này quả thực lớn lắm đồng chí ạ”.

Theo cách nhìn của Phạm Xuân Nguyên, bộ tiểu thuyết “Dòng đời” về mặt nghệ thuật như một tác phẩm có tham vọng sử thi, với cách viết là dựng đối thoại của các nhân vật. Nhân vật thành công nhất của “Dòng đời”, có lẽ là nhân vật bà Sáu Nhơn.

Còn theo đánh giá của nhà văn hóa Hữu Ngọc, thì “Dòng đời” thành công ở 4 cái mới: độ dài của văn và độ lớn của lượng nhân vật; chủ đề chính trị và lối viết trực diện; những luận đề đưa ra không mang tính chất minh hoạ mà là một phương pháp hiện đại, tạo cho người viết và nhân vật cùng tham gia kể chuyện và lôi cuốn người đọc một cách tự nhiên; viết về chính trị nhưng không khô khan, các vấn đề thời sự được đặt dưới góc nhìn hiện đại về trí thức và lịch sử.

Nhưng cũng như ông Hữu Ngọc, nhiều người tỏ ra rất tiếc rằng “Dòng đời” quá dài và đắt nên có lẽ con đường đến với độc giả của nó sẽ rất khó khăn.

2.000 trang, có còn e ngại?

Ông Dương Danh Di, một cán bộ ngoại giao đã nghỉ hưu, người gần như đầu tiên đọc "Dòng đời" dưới dạng bản thảo, cho rằng ông sẽ không đọc nữa khi nó đã được xuất bản thành sách, vì ông biết, nó sẽ không còn là nguyên bản.

Nhà ngoại giao, nhà văn
Nguyễn Trung

Thì đấy cũng là cái lý của ông. Nhưng có mấy người may mắn thân quen với tác giả để được tin cậy trao bản thảo vào tay như vậy. Nên có lẽ lại phải trích dẫn lời của nhà văn Ngô Thảo: “Khi người ta chưa đọc "Dòng đời", thì sẽ chưa biết đất nước hiện đại là gì”.

Nghe “các nhà” nói, song có lẽ cái đáng nghe lớn nhất chính là lắng nghe chính mình. Sẽ thực sự là cái gì, vì sao và như thế nào, nếu như sau đây, người đọc, nhất là các bạn trẻ, có thể quan tâm thực sự đến “Dòng đời” và có cảm nhận riêng về nó.

Ý nghĩa lớn nhất mà cuộc giao lưu mang lại, cũng là điều hết sức quan trọng đối với một tác phẩm văn học, là sự thôi thúc tìm đọc tác phẩm mà thoạt nghe qua đã gây cảm giác e ngại cả về độ dài lẫn chủ đề.
Nhà văn Nguyễn Trung cũng rất tự tin khi nói rằng: “Viết ra Dòng đời là nghĩa vụ trả nợ cuộc đời, và những ai quan tâm đến đất nước này, tôi nghĩ, họ sẽ đọc tôi”.

Tâm sự của tác giả

Mối quan tâm lớn nhất tại đêm giao lưu được tập trung vào câu hỏi vì sao một nhà ngoại giao, nhà văn ở tuổi 70 lại viết ra một cuốn tiểu thuyết về chính trị lớn như vậy?

Trả lời câu hỏi này, tác giả Nguyễn Trung chia sẻ:

Tôi luôn luôn bị ám ảnh bởi quá khứ đau thương của dân tộc qua các cuộc chiến tranh, mà dấu ấn điển hình là những nghĩa trang liệt sĩ rải khắp các làng quê Việt Nam.

Những gì tôi biết buộc tôi phải nhìn lại nhiều chuyện và chợt tỉnh ra rằng 30 năm sau khi nước nhà độc lập thống nhất, có biết bao nhiêu chuyện cần phải tổng kết lại để xem thực ra nó là cái gì, như thế nào dẫn đến việc chúng ta đổi mới. Trả lời được những câu hỏi đó, dân tộc ta sẽ tìm ra đường đúng để đi tiếp.

Trong hơn 10 năm viết cuốn tiểu thuyết, tôi biết mình đang chấp nhận một thách thức nguy hiểm, nhưng không thể làm khác đi cái mình biết và ấp ủ. Tôi đã nhiều lần đưa cho những người thân thiết đọc và nhận được sự cổ vũ rất lớn của họ khiến tôi không chùn tay.

Tôi tham vọng đây là cuốn tiểu thuyết mang tính sử thi, bởi trong đó, thân phận người dân thường, những người làm nên lịch sử đồng thời cũng là nạn nhân của lịch sử được tôi chọn làm đối tượng chính với thái độ hết sức trân trọng.

Cuối cùng, tôi muốn đặt lại một loạt vấn đề về văn học, lý luận, tôn giáo từng đã bị chúng ta hiểu sai hoặc chưa đầy đủ. Tôi nghĩ rằng mình cũng đã phần nào chỉ ra được rằng nó sai ở chỗ nào.

Nguồn:
Cập nhật lúc:

Nội dung liên quan

  • Sách Cải cách và Sự phát triển

    23/09/2009Nguyễn Trần Bạt...cải cách và đổi mới là điều quen thuộc bởi chúng ta vẫn đang nghe đến và ngẫm nghĩ mỗi ngày. Với việc nghiên cứu nghiêm túc, công phu các quá trình đổi mới, cải cách đã qua của nhiều nước, tác giả Nguyễn Trần Bạt cho ra đời tác phẩm “Cải cách và Phát triển”. Dẫu rằng các quan điểm, chiêm nghiệm là từ riêng tác giả nhưng tin chắc rằng với cách nhìn không theo lối mòn, với sự suy nghĩ có trách nhiệm và với chiều sâu học thuật ấy, những điều hợp lý trong cuốn sách sẽ là đóng góp có giá trị, thắp sáng hơn ngọn đuốc soi đường cho tiến trình phát triển của chúng ta...
  • Suy Tưởng

    01/09/2007Bùi Quang MinhHết sức tình cờ, tôi đã được tác giả tiếp chuyện và được tặng tác phẩm Suy Tưởng. Có thể nói chưa bao giờ tôi có được cảm xúc như vừa ăn một bữa "đại tiệc của tinh thần" đến vậy. Tác giả bằng quan điểm uyên bác và cái nhìn sâu sắc, mạch văn hấp dẫn cô đọng, sắc sảo... đã xới lên và gợi mở các giải pháp một cách thuyết phục cho những chủ đề nóng hổi, thiết thực và sống còn của dân tộc. Hy vọng các bạn cũng được đọc và suy tưởng tiếp những vấn đề đã nêu trong cuốn sách...
  • Đọc tiểu thuyết "Dòng đời"

    07/12/2006Phan Đình DiệuTác giả đã tỏ ra rất chắc tay khi không e ngại đi sâu vào những khía cạnh tế nhị, chứa nhiều uẩn khúc tâm lý hoặc nhiều khác biệt chính kiến để đưa ra được một cách trung thực và thẳng thắn - dù vẫn không xa rời hình thức văn học của một cuốn tiểu thuyết - những vấn đề vừa cấp thiết, vừa nóng bỏng đặt ra cho sự phát triển của đất nước ta trong một thời kỳ dài từ quá khứ vừa đi qua cho đến hiện tại hôm nay...
  • Văn hóa Việt Nam, nhìn từ mẫu người văn hóa

    07/08/2006Song ThủyNhìn văn hóa Việt Nam từ mẫu người văn hóa, tôi tránh được một cái nhìn tuyến tính của sự biến thiên. Hơn nữa, lối tiếp cận này còn trình ra một cách hiểu khác về văn hóa. Văn hóa, tôi nghĩ, không chỉ là những gì bày ra trên mặt đất, mà quan trọng hơn, còn là những trầm tích trong lòng đất. Và trong lòng người.
  • Bàn về văn hiến Việt Nam

    26/12/2005GS. Vũ KhiêuVới Gs Vũ Khiêu - "'Văn hiến Việt Nam” là một sự nhìn lại, một cái nhìn chắt lọc, tinh tế hơn trên cơ sở của một công trình nghiên cứu đã xuất bản trước đây (do Nxb Khoa học xã hội ấn hành). Lần tái bản này tác giả mong muốn gửi đến độc giả một công trình nghiên cứu mang dấu ấn của gần cả một đời người đã sống và hoạt động trên lĩnh vực văn hóa và tư tưởng...
  • Phan Châu Trinh toàn tập

    05/10/2005Bộ sách “Phan Châu Trinh tòan tập” vừa ra mắt nhân dịp giỗ lần thứ 79 ngày mất của nhà chí sĩ họ Phan (24-3-2005). Hội khoa học lịch sử VN, trực tiếp là giáo sư Chương Thâu, nhà sử học Dương Trung Quốc và bà Phan Thị Minh - hậu duệ của cụ Phan Châu Trinh - đã sưu tập tòan bộ trước tác của cụ Phan và lần đầu tiên công bố đầy đủ nhất trong ba tập sách với tổng cộng hơn 2000 trang in khổ lớn...
  • Sửa đổi lối làm việc

    01/10/2005Bùi Quang MinhTác phẩm “Sửa đổi lối làm việc” của Chủ tịch Hồ Chí Minh ký bút danh X.Y.Z, viết xong tháng 10 năm 1947. Đây là tác phẩm quan trọng về xây dựng Đảng, một tài liệu học tập của cán bộ để tu dưỡng tư tưởng, đạo đức và tác phong làm việc…
  • Minh triết của giới hạn

    03/08/2005Nguyễn Trung HiếuTập sách này bắt đầu bằng những câu hỏi triệt để và quyết liệt. Triệt để nhưng không khép kín, tập sách mời gọi bạn đọc vào một cuộc phiêu du trí tuệ. Bằng cách tham gia vào cuộc phiêu du ấy, bạn sẽ tự phát hiện ra những ý tưởng của riêng mình...
  • xem toàn bộ