Đọc tiểu thuyết "Dòng đời"

12:28 CH @ Thứ Năm - 07 Tháng Mười Hai, 2006

"...tác giả đã tỏ ra rất chắc tay khi không e ngại đi sâu vào những khía cạnh tế nhị, chứa nhiều uẩn khúc tâm lý hoặc nhiều khác biệt chính kiến để đưa ra được một cách trung thực và thẳng thắn - dù vẫn không xa rời hình thức văn học của một cuốn tiểu thuyết - những vấn đề vừa cấp thiết, vừa nóng bỏng đặt ra cho sự phát triển của đất nước ta trong một thời kỳ dài từ quá khứ vừa đi qua cho đến hiện tại hôm nay."

Tôi đã được đọc Dòng Đời hai lần, một lần là bản thảo thứ 11 vào đầu năm 2005, và lần sau là bản thảo thứ 15 vào cuối năm 2005, đầu năm 2006 gần đây. Tuy đã đọc một lần (bản thảo thứ 11), nhưng cuốn tiểu thuyết vẫn đủ sức hấp dẫn tôi đọc lại một lần nữa trọn vẹn từ đầu đến cuối bản thảo thứ 15. Tôi không phải là một nhà phê bình văn học, nên không dám có ý kiến gì nhận xét về giá trị văn học của cuốn tiểu thuyết, chỉ biết rằng Dòng Đời, với 4 tập đầy đặn tổng cộng hơn 1000 trang sách khổ giấy A4, đã cho tôi ấn tượng về một bức tranh tổng thể với nhiều nét minh hoạ tinh tế và sâu sắc của toàn cảnh đất nước ta trong một quãng thời gian dài từ sau ngày thống nhất năm 1975 đến nay.

Chuyện xẩy ra khá là phổ biến trên đất nước ta thông qua một lớp rộng rãi các nhân vật thuộc nhiều tầng lớp, thành phần khác nhau, liên kết với nhau bằng nhiều mối quan hệ bà con, họ hàng, bạn bè, xã hội hết sức phong phú và đa dạng, phản ánh được khá đầy đủ bức tranh xã hội cực kỳ phức tạp của cả hai miền đất nước ta trong thời kỳ sau chiến tranh.

Với vốn hiểu biết sâu sắc về con người và xã hội, tác giả đã tỏ ra rất chắc tay khi không e ngại đi sâu vào những khía cạnh tế nhị, chứa nhiều uẩn khúc tâm lý hoặc nhiều khác biệt chính kiến để đưa ra được một cách trung thực và thẳng thắn - dù vẫn không xa rời hình thức văn học của một cuốn tiểu thuyết - những vấn đề vừa cấp thiết, vừa nóng bỏng đặt ra cho sự phát triển của đất nước ta trong một thời kỳ dài từ quá khứ vừa đi qua cho đến hiện tại hôm nay.

Nội dung của những vấn đề nói trên đã được tác giả thể hiện thông qua một loạt các cuộc đối thoại được chọn lựa và sắp xếp hết sức tự nhiên như cuộc sống vốn thế từ đầu đến cuối cuốn truyện. Và thú thật, đối với tôi phần hấp dẫn nhất của cuốn tiểu thuyết cũng chính ở loạt các cuộc đối thoại này, những cuộc đối thoại thẳng thắn, không né tránh, không úp mở, thậm chí không dấu giếm, không nương nhẹ những đối chọi gay gắt, những chính kiến khác biệt, v.v... Và, tham gia những cuộc đối thoại này, có khi là những người anh em ruột thịt đã từng bị các cuộc chiến tranh tách chia ở hai bên trận tuyến đối địch, tuy trong những năm tháng cuộc chiến tình huynh đệ đã giữ được cho họ ý nghĩ ‘không bao giờ có thể chĩa nòng súng vào đầu người em ruột của mình’ nhưng rồi ngày nay ‘đất nước đã chiến thắng cuộc chiến tranh này, nhưng anh chưa chiến thắng được em’, chiến tranh đã phân chia thắng bại rạch ròi, nhưng thắng bại trong những lựa chọn con đường đi cho đất nước thì không dễ áp đặt lên những đầu óc biết nghĩ suy; có khi là giữa những bậc cha chú đã dạn dầy trận mạc với chiến tích đầy mình với thế hệ con cháu chưa có công lao gì, bước vào đời gần như với bàn tay trắng, vốn liếng vỏn vẹn chỉ là chút sức trẻ, nhưng là sức trẻ của những ý chí và nghị lực; đối thoại có khi là giữa những con người của hai ý thức hệ đối địch nhau, hai ý thức hệ đã từng chia rẽ dân tộc ta suốt nhiều thập kỷ qua và chắc là còn tiếp tục sức mạnh chia rẽ của nó một thời gian khá dài nữa; nhưng đồng thời đối thoại cũng có lúc là giữa những bạn bè chiến hữu đã từng cùng chiến đấu cho một lý tưởng, một hệ ý thức, nhưng ngày nay sau khi chiến tranh đã đi qua, thực tế cuộc sống đã diễn ra không đúng như kịch bản mà các lý thuyết dựa vào các ý thức hệ từng vạch sẵn, tình hình trong nước và trên thế giới có nhiều biến động ngoài mọi dự kiến, bên cạnh những người vẫn ‘kiên định lập trường’ cũng càng ngày càng có nhiều người muốn ‘xé rào’ đi tìm một cách nhìn mới, một cách hiểu mới để lý giải cho những biến động mới của cuộc sống, và những cuộc đối thoại vừa rất chân tình vừa rất thẳng thắn giữa họ với nhau đã gây được trong lòng người đọc những cảm thông và kính trọng chân thành.

Tất cả những cuộc đối thoại đó tiếp nối nhau trong suốt chiều dài của cuốn tiểu thuyết đã cho ta hình ảnh sinh động ở tận bề sâu của cuộc sống đất nước nơi mà những tâm hồn biết yêu thương tha thiết và những trí tuệ không ngừng day dứt vì những lẽ hưng vong của cuộc đời tiếp tục không mỏi mệt những nghĩ suy, tìm kiếm, trăn trở, chất vấn nhau và tự chất vấn mình, để mà... Vâng, để mà... dường như trong cuốn tiểu thuyết chưa có cuộc đối thoại nào có kết cục dứt khoát, có thua được rõ ràng, cho nên dù mỗi cuộc đối thoại đó hẳn phải có một mục tiêu, một kết luận, nhưng chúng ta, những người đọc, xin hãy tạm bằng lòng với những nghĩ suy dang dở đã được trình bày, những biện luận còn đượm nhiều cảm tính đã được bộc lộ, và hãy cùng với các nhân vật tiếp tục những nghĩ suy, những biện luận đó cho đến khi tự mình phát hiện ra cái hướng mục tiêu cần được đi đến, cái kết luận cần được tìm ra.

Tôi chưa bao giờ biết viết tiểu thuyết, và vì thế cũng không biết có cuốn tiểu thuyết nào đã được viết ra bằng tận cùng tâm huyết đối với cuộc đời như cuốn Dòng Đời này chưa. Tôi chắc rằng Dòng Đời cũng sẽ được đông đảo bạn đọc đón nhận với một tâm huyết như tác giả đã dành nó cho cuộc đời và cho những người đọc chúng ta.


Đôi điều cảm nghĩ về “Dòng đời”

Trần Quang Cơ

Cách đây mấy năm tôi có đọc quyển tiểu thuyết “Hiến dâng” (Nhà xuất bản Quân đội Nhân dân) của Nguyên Nguyên. Khi đó tôi đã hiểu luồng suy nghĩ của anh và tôi cảm thấy tác giả như đang ấp ủ những suy tư thầm kín còn kìm nén lại, cần có không gian thông thoáng hơn nữa để bộc lộ.

Theo suy đoán của tôi khi ấy, ngay trong khi viết và cho trình làng cuốn “Hiến dâng”, Nguyên Nguyên đã thai nghén một “Dòng đời” với những ý tưởng mạnh mẽ hơn, táo bạo hơn, rộng rãi hơn. Một “Dòng đời” hiện thực mà anh có thể gửi gắm vào đó cả tâm huyết mình đối với đất nước và con người Việt Nam.

Quả như chờ đợi của tôi, để nói được hết hay ít ra cũng được một mảng lớn những suy tư của mình, trong bộ tiểu thuyết “Dòng đời” – nói cho đúng hơn là qua tập bản thảo mà tôi được đọc sau lần tu chỉnh thứ 7 hay thứ 8 gì đó – Nguyên Nguyên đã đề cập tới khung cảnh rộng lớn hơn và phức tạp hơn nhiều của xã hội chúng ta trong buổi giao thoa giữa thời chiến và thời bình, giữa lúc cuộc sống đang được nối tiếp lại giữa hai mảng đời tạm thời bị chia cắt bởi chiến tranh, chia cắt trong xã hội và trong biết bao nhiêu gia đình Việt Nam.

Dòng đời trong thời kỳ hậu chiến, trong khi xã hội tiếp tục phát triển đi lên, vẫn chứa chất biết bao nhiêu mâu thuẫn, xung đột giữa đen và trắng, xấu và tốt, tiêu cực và tích cực. Cuộc sống đan xen lẫn lộn giữa những lối sống, những nhân cách trái ngược. Xã hội ta vẫn tồn tại những gia đình, những con người đẹp về tinh thần, đẹp về nhân cách, đẹp cái truyền thống Việt Nam, song đây đó cũng nổi lên nhan nhản những Đoàn Danh Tiến, những chính Tạ, những Bạch Liên... làm vẩn đục dòng đời.

Dưới ngòi bút của Nguyên Nguyên, tôi cảm thấy những diễn biến, những nhân vật trong “Dòng đời” không phải là trong tiểu thuyết, mà là những câu chuyện, những nhân vật rất thời sự, rất đời thật. Chính vì vậy “Dòng đời” đã cuốn hút tôi đến dòng chữ cuối cùng.

Đọc xong “Dòng đời”, tôi nghĩ rằng Nguyên Nguyên muốn qua đó chuyển tải bức thông điệp của lòng mình: Làm sao giữ được lòng tin của tương lai... Đó cũng chính là mong ước của bản thân tôi.

Nguồn:VietnamNet
Cập nhật lúc:

Nội dung liên quan

  • Theo vết chân những người khổng lồ & Sự đỏng đảnh của phương pháp

    12/12/2014Hai cuốn sách nghiên cứu, biên khảo về những trường phái văn hoá tư tưởng phương Tây quan trọng, giới thiệu một cách tương đối hệ thống các lí thuyết và phương pháp nghiên cứu trong văn hóa nghệ thuật suốt hai thế kỉ qua ở phương Tây...
  • Sách Cải cách và Sự phát triển

    23/09/2009Nguyễn Trần Bạt...cải cách và đổi mới là điều quen thuộc bởi chúng ta vẫn đang nghe đến và ngẫm nghĩ mỗi ngày. Với việc nghiên cứu nghiêm túc, công phu các quá trình đổi mới, cải cách đã qua của nhiều nước, tác giả Nguyễn Trần Bạt cho ra đời tác phẩm “Cải cách và Phát triển”. Dẫu rằng các quan điểm, chiêm nghiệm là từ riêng tác giả nhưng tin chắc rằng với cách nhìn không theo lối mòn, với sự suy nghĩ có trách nhiệm và với chiều sâu học thuật ấy, những điều hợp lý trong cuốn sách sẽ là đóng góp có giá trị, thắp sáng hơn ngọn đuốc soi đường cho tiến trình phát triển của chúng ta...
  • Suy Tưởng

    01/09/2007Bùi Quang MinhHết sức tình cờ, tôi đã được tác giả tiếp chuyện và được tặng tác phẩm Suy Tưởng. Có thể nói chưa bao giờ tôi có được cảm xúc như vừa ăn một bữa "đại tiệc của tinh thần" đến vậy. Tác giả bằng quan điểm uyên bác và cái nhìn sâu sắc, mạch văn hấp dẫn cô đọng, sắc sảo... đã xới lên và gợi mở các giải pháp một cách thuyết phục cho những chủ đề nóng hổi, thiết thực và sống còn của dân tộc. Hy vọng các bạn cũng được đọc và suy tưởng tiếp những vấn đề đã nêu trong cuốn sách...
  • Văn hóa Việt Nam, nhìn từ mẫu người văn hóa

    07/08/2006Song ThủyNhìn văn hóa Việt Nam từ mẫu người văn hóa, tôi tránh được một cái nhìn tuyến tính của sự biến thiên. Hơn nữa, lối tiếp cận này còn trình ra một cách hiểu khác về văn hóa. Văn hóa, tôi nghĩ, không chỉ là những gì bày ra trên mặt đất, mà quan trọng hơn, còn là những trầm tích trong lòng đất. Và trong lòng người.
  • 'Nhân nào quả ấy' - phiếm luận của Vương Trí Nhàn

    23/07/2006Cát Tường“Ngoài trời lại có trời”, “Nhân nào quả ấy” (và sắp tới là “Cánh bướm và đóa hướng dương”) là các tập sách tiểu luận phê bình vừa được Nhà xuất bản Phụ nữ cho in lại. Đó là những quyển sách khá quen thuộc mang “nhãn” nhà phê bình Vương Trí Nhàn, một viết về văn học nước ngoài, một bàn về văn hóa đương thời...
  • Bàn về văn hóa ứng xử của người Việt Nam

    06/06/2006Nguyễn Tất ThịnhTôi viết cuốn sách này với cách nhìn xuyên suốt của văn hóa xã hội. Để trở thành gì thì vấn đề cốt lõi là đẳng cấp văn hóa, để hội nhập vấn đề xuyên suốt cũng là văn hóa. Cuối cùng là mong muốn sự phản tỉnh văn hóa, như luống đất đã được lật luống, trồng trên đó cây gì tùy thuộc vào mỗi người. Có nhiều thứ để trồng lắm, nhưng đó phải là những thứ tốt lành nuôi dưỡng chúng ta và thúc đẩy chúng ta phát triển...
  • Về giá trị và giá trị Châu Á

    22/02/2006Hồ Sĩ QuýTác giả đã phân tích những giá trị truyền thống Châu Á trong bối cảnh thế giới đương đại và có sự đối sánh với những hệ giá trị khác, tổng hợp những quan điểm điển hình của một số học giả có uy tín trong và ngoài nước về lĩnh vực này, luận giải mối tương quan giữa những giá trị truyền thống Châu Á và nền văn hoá Việt Nam...
  • Triết lý trong văn hoá phương Đông

    18/01/2006Nguyễn Hùng HậuNghiên cứu văn hoá được tác giả tiến hành trên nhiều góc độ khác nhau với những cách tiếp cận khác nhau. Ở đây tác giả phân tích văn hoá chủ yếu trên góc độ triết lý để chúng ta có những chiến lược phát triển con người nói riêng và văn hoá nói chung một cách thích hợp, góp phần hướng nhanh đến mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh...
  • Bàn về văn hiến Việt Nam

    26/12/2005GS. Vũ KhiêuVới Gs Vũ Khiêu - "'Văn hiến Việt Nam” là một sự nhìn lại, một cái nhìn chắt lọc, tinh tế hơn trên cơ sở của một công trình nghiên cứu đã xuất bản trước đây (do Nxb Khoa học xã hội ấn hành). Lần tái bản này tác giả mong muốn gửi đến độc giả một công trình nghiên cứu mang dấu ấn của gần cả một đời người đã sống và hoạt động trên lĩnh vực văn hóa và tư tưởng...
  • Triết học với sự nghiệp Công nghiệp hoá - Hiện đại hoá

    19/11/2005Bùi Quang MinhĐể góp phần tìm hiểu những vấn đề triết học của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở nước ta, đồng thời tham gia vào việc triển khai nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Đảng vào cuộc sống ; chúng tôi xin trân trọng giới thiệu với bạn đọc cuốn sách...
  • Phan Châu Trinh toàn tập

    05/10/2005Bộ sách “Phan Châu Trinh tòan tập” vừa ra mắt nhân dịp giỗ lần thứ 79 ngày mất của nhà chí sĩ họ Phan (24-3-2005). Hội khoa học lịch sử VN, trực tiếp là giáo sư Chương Thâu, nhà sử học Dương Trung Quốc và bà Phan Thị Minh - hậu duệ của cụ Phan Châu Trinh - đã sưu tập tòan bộ trước tác của cụ Phan và lần đầu tiên công bố đầy đủ nhất trong ba tập sách với tổng cộng hơn 2000 trang in khổ lớn...
  • Sửa đổi lối làm việc

    01/10/2005Bùi Quang MinhTác phẩm “Sửa đổi lối làm việc” của Chủ tịch Hồ Chí Minh ký bút danh X.Y.Z, viết xong tháng 10 năm 1947. Đây là tác phẩm quan trọng về xây dựng Đảng, một tài liệu học tập của cán bộ để tu dưỡng tư tưởng, đạo đức và tác phong làm việc…
  • Nhật ký Đặng Thuỳ Trâm

    03/08/2005Nhân dịp kỷ niệm ngày Thương binh liệt sĩ 27/7, tiếp theo cuốn nhật ký "Mãi mãi tuổi hai mươi" của Liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc - Mỗi ngày một cuốn sách xin trân trọng được giới thiệu đến bạn đọc, những người yêu thích sách tập "Nhật ký Đặng Thuỳ Trâm" của tác giả Liệt sĩ Bác sĩ Đặng Thuỳ Trâm, vừa được Nhà xuất bản Hội nhà văn ấn hành.
  • Minh triết của giới hạn

    03/08/2005Nguyễn Trung HiếuTập sách này bắt đầu bằng những câu hỏi triệt để và quyết liệt. Triệt để nhưng không khép kín, tập sách mời gọi bạn đọc vào một cuộc phiêu du trí tuệ. Bằng cách tham gia vào cuộc phiêu du ấy, bạn sẽ tự phát hiện ra những ý tưởng của riêng mình...
  • xem toàn bộ