Từ dòng sông nghĩ về dòng người

11:44 SA @ Thứ Hai - 08 Tháng Chín, 2014

Từ cao ốc nhìn xuống đường phố, thấy dòng người-xe đông nghịt, chuyển động giống cảnh tượng một dòng sông hiền hòa nào đó. Mà cũng đúng như vậy, nếu xét tổng thể, và thêm một chút trừu tượng nữa để dòng người-xe đông nghịt kia, được cảm nhận như một “môi trường liên tục”, thì cả hai đều là chuyển động một chiều, cũng tương đương về mặt động học, và thậm chí, còn có thể có tình huống tương đương động lực học nữa.

Theo Cơ học chất lưu, đối với dòng chảy tự nhiên, có một định luật rất quan trọng là định luật bảo toàn dòng . Định luật này được biểu diễn bởi một phương trình gọi là phương trình lưu lượng, nó cho biết khối lượng chất lỏng chuyển động trong một dòng chảy ổn định, qua hai mặt cắt bất kỳ là không đổi, và các đường dòng không bao giờ cắt nhau.

Hệ quả của định luật bảo toàn dòng là trong Tự nhiên không thể có hiện tượng hai dòng sông giao cắt xuyên thẳng qua nhau. Hai dòng sông có thể hội lưu thành một dòng duy nhất, hoặc từ một dòng có thể phân nhánh thành hai hoặc nhiều dòng chảy riêng. Hội lưu hay phân nhánh thì tổng lưu lượng của dòng sông vẫn không đôi, tức là định luật bảo toàn dòng vẫn đúng.

Ngược lại, hai dòng chảy giao nhau, các đường dòng cắt nhau, định luật bảo toàn dòng bị phá hủy, tức là lưu lượng riêng phần của mỗi dòng chảy sẽ bị biến đổi. Tại chỗ giao nhau của hai dòng chảy, xuất hiện trạng thái xung đột, hình thành dòng loạn lưu : Các lớp nước xô lấn, chèn đè lên nhau tạo nên một trường xoáy mãnh liệt. Đó là chuyện của những dòng sông yên bình. Còn câu chuyện dòng người-xe ngày đêm tuôn chảy trên đường phố thì cũng đúng như vậy.

Tại các thành phố lớn ở Việt Nam, lịch sử để lại một hạ tầng giao thông đồng mức lạc hậu so với đòi hỏi của một Thành phố phát triển hiện đại về giao thông. Hậu quả là giờ đây, tại các giao lộ trong nội đô, luôn chịu áp lực của tình trạng ùn tắc, gây thiệt hại không nhỏ cho nền kinh tế và gây bức xúc trong dư luận xã hội.

Bài toán kẹt xe ùn tắc tại các giao lộ trong Thành phố ngày càng trở nên phức tạp do lưu lượng giao thông tăng đột biến, Chính quyền thành phố huy động tối đa nhiều giải pháp phân luồng, dù đó là những giải pháp tình thế, nhưng vẫn chưa có giải pháp nào thành công. Cuối cùng phải nhờ đến sự tham gia của các chuyên gia Nhật bản. Tại khá nhiều giao lộ đồng mức trong Thành phố, người Nhật đã phát hiện ra mấu chốt của vấn đề. Họ đưa ra đề án phân luồng theo dòng chảy Tự nhiên. Họ hủy bỏ hình thế ngã tư truyền thống cổ điển, bằng cách bịt lối lưu thông xuyên thẳng qua nhau, nghĩa là không cho đường đơn cắt thẳng qua đường trục (Đường trục có giải phân cách ở giữa, tạo thành hai luồng nghịch lưu). Sau đó, họ nắn luồng giao thông của đường đơn hội nhập vào “dòng chảy” chung của đường trục. Sự hội lưu này trở thành một dòng lưu thông duy nhất, cùng đồng hành trên một doạn ngắn, sau đó đến chỗ phân nhánh (đã được khai mở sẵn theo thiết kế của đề án), dành cho những người lưu thông theo hướng hòa nhập vào “dòng chảy” thuộc luồng bên kia của đường trục để tiếp tục hành trình.

Với cách giải quyết này, dòng xe cộ vân chuyển động liên tục, không xảy ra bất kỳ đụng độ nào làm giao thông ngưng trệ, trừ những giao lộ còn phải dùng đèn tín hiệu để dừng xe luân phiên.

Có một số ý kiến phản ứng cách phân luồng này, với lý do “đường gần anh cứ đi vòng cho xa” (thơ Nguyễn Bính). Nhưng, vì sốt ruột nhất thời mà họ không hiểu rằng, lộ trinh nhanh nhất không nhất thiết là lộ trình ngắn nhất. Đó là một nguyên lý rất cơ bản của Tự nhiên, được biết với cái tên : “Nguyên lý Tác dụng tối thiểu”. nó chứng tỏ rằng Tự nhiên chọn một tiến trình nhanh chứ không chọn một lộ trình ngắn mà chậm.

Chắc chắn là, các chuyên gia giao thông người Nhật, họ không cho rằng bài toán phân luồng giao thông chỉ là quyền năng sáng tạo của trí tuệ con người, như sáng tạo một tác phẩm nghệ thuật thuần túy. Mà cũng đúng như vậy thật, một tác phẩm nghệ thuật bao giờ cũng mang dấu ấn cá nhân của tác giả. Nhưng một sản phẩm kỷ thuật thành công thì phải tuân thủ những tiêu chí Khoa học, những tiêu chí đó không thuộc cảm hứng của tác giả thiết kế, mà thuộc về những nguyên lý của Tự nhiên. Vậy nên, thông qua tư duy trừu tượng, người ta rút ra bản chất động học chung nhất, có giá trị ứng dụng thực tiễn giữa dòng nướcdòng người , đó là tính liên tục của chuyển động, một thuộc tính cốt lõi của giao thông hiện đại. Sự đụng độ gây ùn tắc, sự ngăn đường luân phiên theo tín hiệu đèn đỏ, đều là phản đề của tính liên tục ấy.

Qua sự kiện nhỏ này của cuộc sống, ta hiểu thêm ý nghĩa sâu sắc rằng, không có ý tưởng sáng tạo Khoa học kỹ thuật nào thành công nếu nó trái với những qui luật hiện hữu trong Tự nhiên, trái với “hành thông” của Tạo hóa.

Và, phải chăng đây cũng là một ví dụ về cái được gọi là lỗi hệ thống trong tư duy khoa học, mà gần đây nhiều học giả đã đề cập khá sôi nổi về phương pháp luận mới trong nghiên cứu và áp dụng Khoa học.

LinkedInPinterestCập nhật lúc:

Nội dung liên quan

  • Triết luận ngắn về Dòng sông Cuộc sống

    06/11/2019Nguyễn Tất ThịnhGiao thời của ngày cuối năm và sang thời điểm đầu tiên của Năm mới, tôi, một mình, đi ngược dòng Sông Đà…Vô vàn những khối sương đẫm ướt từ lưng Trời, những dòng thác nhỏ từ khe đá, những mỏ nước dưới thung lũng, những nguồn suối tuôn ra róc rách từ mạch rừng…
  • Cái vội của người mình

    05/01/2018Vương Trí NhànNăm 1982, Larry Dossey, một bác sĩ người Mỹ đã đặt ra thuật ngữ “căn bệnh thời gian” để mô tả một tín điều đang ám ảnh nhiều người. Những người này thường tự nhủ: “Thời gian đang trôi đi, không còn đủ thời gian, và bạn phải nhanh hơn, nhanh hơn nữa mới bắt kịp nó”.
  • Vô cảm

    14/04/2016Lê Ngọc SơnKhi truyền thống bàn nhiều đến chuyện người đi đường thấy tai nạn không dừng lại giúp đỡ, hay thấy đánh nhau nhưng chẳng can ngăn… liền quy kết cho thói vô cảm của người đời, hay sự thờ ơ của lối sống thị dân. Trong thời đại mà các giá trị thay đổi một cách chóng vánh như hiện nay, thì đó cũng là điều dễ hiểu...
  • Câu chuyện của một dòng sông

    01/01/2014Có một dòng sông rất đẹp chảy qua núi đồi và đồng cỏ xanh tươi. Dòng sông ca hát nhảy nhót tung tăn từ trên núi xuống đồng bằng. Xuống đồng bằng, dòng sông chảy chậm lại, mặt nước trong xanh êm mát. Lúc ấy dòng sông còn trẻ lắm, và dòng sông muốn chảy mau ra biển cả...
  • Tuyên truyền giao thông ẩu thành "quảng bá" khiêu dâm

    14/09/2010Việt TiếnChiều ngày 11-9, ông Lê Việt Hải, Chánh Thanh tra Sở Thông tin và Truyền thông tỉnh Kiên Giang cho biết: Sở này đang phối hợp với cơ quan công an xử lý vụ phát hiện tờ rơi tuyên truyền về an toàn giao thông (ATGT) có nội dung không lành mạnh, mang tính “khiêu dâm”...
  • Đường thì vẫn tắc mà nhà sư vẫn không ho

    04/09/2010Thu San Nguyễn Thế HùngKhi tôi hỏi ông “Anh đã bao giờ được thấy một nhà sư ho chưa?”. Ông lưỡng lự rồi chậm rãi trả lời: -Quả thực là chưa! Mà lạ nhỉ, sao vậy nhỉ! Tại sao mình không thấy nhà sư nào ho cả?
  • Thắt nút cổ chai…

    18/01/2009Kiều Phương MinhỞ ngay gần phố tôi ở, hồi làm đường Thái Hà, có một nút cổ chai, phải đến xấp xỉ 10 năm mới giải phóng được. Bây giờ trên đường tôi đến cơ quan hay trên nhiều con đường mở rộng của Hà Nội vẫn thấy một vài nút cổ chai, chắc cũng phải mất xấp xỉ thời gian như thế mới giải phóng được...
  • Hiện đại & hại điện!

    23/06/2008Linh linhXu hướng phát triển tất yếu của xã hội phải là văn minh, hiện đại nhưng đi kèm với nó đương nhiên vẫn là hệ lụy tốn kém điện, vấn đề này khỏi cần bàn vì cứ nhìn nhu cầu điện và sự thiếu hụt điện năng càng trầm trọng vào mùa khô sẽ rõ mức độ hiện đại. Cho nên, cụm từ này được nâng cấp phù hợp với nhận thức xã hội, một cách nói lái để nêu lên hai mặt của một bàn tay, một đồng xu sấp ngửa hay thuyết nhị nguyên luận đen trắng...
  • Hướng chảy ở dòng sông lịch sử

    01/02/2007Tương Lai“Lịch sử cổ xưa và hiện đại của dân tộc này cho thấy họ luôn luôn tìm ra những giải pháp độc đáo cho những vấn đề gặp phải”. Nhận xét đó của Edonard de Penguilly, một kiến trúc sư người Pháp tại cuộc Hội thảo về truyền thống và hiện đại trong kiến trúc tại Hà Nội vào quãng giữa thập niên 90, đã giữ lại trong tôi một gợi ý để suy ngẫm về những thách đố gay gắt đối với sự phát triển của đất nước trong bối cảnh của “toàn cầu hóa”.
  • Thêm một tiếng chuông cảnh báo

    23/12/2003Chủ đề cuộc hội thảo do Báo Nhân Dân và Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức ngày 23.12 là một câu hỏi rất lớn và bức xúc hiện nay: "Làm thế nào để nâng cao chất lượng GDĐT?"...
  • xem toàn bộ

Nội dung khác