Đừng biến học sinh thành khúc gỗ!

02:11 CH @ Thứ Sáu - 02 Tháng Mười Hai, 2005

"Việc làm cho học sinh trở thành những khúc gỗ biết nghe trên lớp được coi là thành công và khả năng quản lý giỏi của cô. Mọi ý tưởng sáng tạo hay đi chệch khỏi ý tưởng của cô đều bị gạt bỏ..."

Chị Trần Phương Hoa, Giáo viên trường Genetics - Đại học Bách khoa Hà Nội đã có những ý kiến trao đổi về tình hình dạy và học:

Cứ mỗi khi đến các kỳ tuyển sinh, các đợt thi cử, trên báo chí lại rộ lên những bài viết, những ý kiến của các nhà giáo dục, các chuyên gia, các độc giả bày tỏ những bức xúc của mình về tình hình giáo dục nước nhà.

Là một độc giả trung thành của báo Tiền Phong, một tờ báo có ảnh hưởng lớn trong dư luận xã hội, đồng thời là một bà mẹ có hai con đang đi học, tôi hy vọng qua báo có thể chia sẻ những suy nghĩ, trăn trở và day dứt của mình về giáo dục ở Việt Nam hiện nay.

Ngay từ năm 1965, tác giả Philip Foster đã cảnh báo trước về cái gọi là “căn bệnh bằng cấp” (diploma disease). Hưởng ứng theo Foster, nhiều nhà khoa học chứng minh rằng khi mà các kỳ thi vào đại học giữ lối vào một xã hội nhỏ bé của những người có nhiều ưu thế hơn (những người đỗ đại học) thì toàn bộ hệ thống giáo dục tất yếu sẽ chỉ nhằm cho các kỳ thi.

Kết quả là cho ra đời những đứa trẻ học vẹt mà những gì chúng học chẳng có mảy may giá trị đối với chúng. Các nhà khoa học kết luận rằng việc nhấn mạnh vào các kỳ thi đại học sẽ làm biến dạng việc học thật sự và coi thường những giá trị thực tế của kiến thức.

Tất cả những điều mà các nhà khoa học của những năm 60 dự đoán và chứng minh hiện nay đã thành sự thật ở Việt Nam. Không hiểu các nhà nghiên cứu của Viện Khoa học giáo dục có nghiên cứu và có kinh nghiệm gì về vấn đề này không?

Hiện nay người ta nói nhiều đến hiện đại hóa phương pháp giảng dạy. Tuy nhiên không phải một trường học được trang bị một phòng máy tính (tất nhiên là nhiều trường còn chưa có) hay các phương tiện hiện đại là hiện đại hóa. Cũng phải thừa nhận muốn đổi mới phương pháp phải có điều kiện cơ sở vật chất đầy đủ.

Với một lớp học hơn 50 học sinh tiểu học hoặc trung học thì điều duy nhất mà cô giáo có thể làm là yêu cầu học sinh ngồi trật tự từ đầu đến cuối giờ để có thể nghe cô giảng bài. Việc trao đổi giữa giáo viên với học sinh hoặc giữa học sinh với nhau chỉ là điều không tưởng vì khi cô đang bận “thảo luận” với một ai đó thì lớp học thường trở thành một cái chợ vỡ. Để quản lý học sinh nhiều giáo viên đã phải ra những luật lệ hà khắc, nói một câu, trừ một điểm, quay sang trao đổi với bạn, trừ một điểm.

Tóm lại, việc làm cho học sinh trở thành những khúc gỗ biết nghe trên lớp được coi là thành công và khả năng quản lý giỏi của cô. Mọi ý tưởng sáng tạo hay đi chệch khỏi ý tưởng của cô đều bị gạt bỏ. Và như trên đã nói, vì là học để đi thi cho nên phải làm theo mẫu.

Với đáp án môn văn như đề thi đại học khối C và D năm nay, ai không học thêm thì khó có khả năng đỗ vì với biểu điểm cho đến 0,25 như vậy, những ý tưởng đi lệch khỏi đó liệu được thầy vớt vát cho mấy phẩy. Không hiểu các nhà phê bình văn học có ý kiến gì không khi mà văn học, một bộ môn nghệ thuật được bắt nguồn từ những cảm hứng vô tận lại bị gói ghém vào những “cái rọ nghiệt ngã” như thế?

Trình độ và khả năng sư phạm của giáo viên cũng là điều đáng bàn. Con tôi khi học lớp 3 (ở trường các cháu được học tiếng Anh từ lớp 1) đã đọc “Hi” là hi (lẽ ra phải đọc “hai”). Tôi giật mình và không hiểu chuyện gì đã xảy ra trên lớp.

Sau đó tôi đã cho cháu tới học ở một trường chuyên dạy tiếng Anh cho trẻ em. Lúc đầu cô giáo phụ trách cho rằng con của tôi không thể theo được vì cháu không nói được gì cả, phải vất vả lắm cháu mới phát âm được một từ. Cô đề nghị tôi nên cho cháu ở nhà. Tôi xin cô để tôi hỏi ý kiến cháu. Cháu nói rất thích học ở lớp mới và muốn được đi học. Tôi nói xin cô hãy cho cháu ở lại học. Sau đó một thời gian cháu đã tiến bộ và hiện là học sinh khá của lớp.

Động viên khích lệ trẻ dường như thiếu vắng trong các trường hiện nay, thay vào đó là phương pháp dọa nạt và trừng phạt. Cháu nhà tôi còn rất thích kể chuyện cười nữa. Tôi hỏi thế đến lớp con có kể chuyện cho các bạn nghe không thì cháu buồn rầu nói “Các bạn lớp con có máu lạnh hay sao ấy”. Cảm giác cô độc dường như đã manh nha trong cháu.

Ngoài ra còn rất nhiều điều cần phải bàn như chương trình học quá nặng, sách giáo khoa ôm đồm, hiện tượng dạy thêm học thêm tràn lan và dường như không thể kiểm soát được. Còn phải nói đến tệ chạy thầy cô để xin nâng điểm cho con.

Khi được thông tin Bộ sẽ hủy bỏ kỳ thi tốt nghiệp THCS thì cô giáo lớp con tôi đã cảnh báo “Hủy bỏ kỳ thi tốt nghiệp thì người ta sẽ xét điểm trong 4 năm học, cháu nào có bảng điểm thấp sẽ rất thiệt”. Và lập tức số học sinh giỏi trong lớp học kỳ 1 đang từ 8 em nhảy lên thành 30 em với lời giải thích của cô “Đây là lớp ngoại giao của trường nên có nhiều trường hợp tôi cũng phải nâng điểm lên”.

Và một khi cô giáo chủ nhiệm có quyền sinh quyền sát như vậy thì bố mẹ nào chẳng phải ngoan ngoãn cúi đầu phục vụ cô để mong con mình có được một điểm số “đẹp”, bất chấp sức học của trẻ.

Một nhà giáo dục Nhật Bản nói rằng nền giáo dục của một quốc gia thể hiện rõ trên gương mặt của trẻ thơ nước ấy. Mong sao các nhà giáo dục Việt Nam đem lại cho trẻ em Việt Nam một gương mặt trung thực, nhân hậu, hồn nhiên và trong sáng, mỗi giờ học thực sự là niềm vui khám phá và niềm hạnh phúc của các em khi được tiếp xúc với kho tàng tri thức của nhân loại.

Nguồn:Tiền Phong
Cập nhật lúc:

Nội dung liên quan

  • Những nghịch lý giáo dục

    30/09/2015Hoàng TụyVì sao con em ta giỏi toán mà đời sống kinh tế, xã hội ở nước ta về nhiều mặt lại thể hiện một cung cách làm ăn không hề biết tính toán? Vì sao trẻ em ta có tinh thần kỷ luật cao, mà đời sống công cộng của người lớn trong xã hội lại biểu lộ một ý thức kỷ luật, trật tự thấp kém không thể chấp nhận được ở một nước cần hướng tới công nghiệp hóa và hiện đại hóa? Vì sao trẻ em được dạy bảo phải thật thà, trung thực, mà xã hội người lớn có quá nhiều gian dối, tham nhũng, buôn lậu? Bao nhiêu câu hỏi là bấy nhiêu nghịch lý nhức nhối.
  • Ung bướu cần cắt bỏ

    03/11/2005Nhà giáo Trần Hữu TrùSinh thời, NGND Nguyễn Lân đã phát biểu: "Cấm tiệt cái việc dạy thêm". Ông phản đối, lên án kịch liệt tình trạng in ấn xuất bản quá nhiều sách "ăn theo" SGK đưa vào nhà trường nhất là sách toán, văn, tiếng Việt ở bậc tiểu học...
  • Học vẹt

    28/10/2005TS. Lê Ngọc TràTrong trường hợp không thích học mà lại phải làm bài, phải thi thì các em sẽ dễ chọn cách học vẹt, học thuộc mặt dù không biết nó là gì, hễ thầy giáo khen hay thì cũng khen hay, thầy chê cứ xem là dở. Tình trạng này nếu kéo dài, lâu dần sẽ làm mòn khả năng suy nghĩ độc lập của học sinh. Rồi từ nhà trường các em sẽ bước ra xã hội... Từ lối học biến thành lối nghĩ, lối làm. Nếu không kịp sửa chữa lối học vẹt trong nhà trường sẽ có nguy cơ biến thành căn bệnh trong xã hội...
  • “Ông cụ non” là có tội?

    04/11/2005Hoàng Hương“Một HS lớp 10 như em mà lý luận vậy sao? Em nên học lại ngôn ngữ trong sáng học trò, đừng nhiễm tư tưởng “dạy đời” của các giáo sư, tiến sĩ nữa”. Cậu học trò trường chuyên đã bị một cú sốc mạnh mẽ khi bài tập làm văn của mình chỉ được 4,5 điểm cùng với lời phê như thế...
  • Nhồi vịt

    13/10/2005Nguyễn Quang ThânCác bà buôn vịt, trước khi đưa chúng ra chợ bán, thường mua bánh đúc ngô về cắt thành miếng rồi nhồi đẫy diều mấy con vật tội nghiệp. Việc học hành của con em hiện nay làm tôi liên tưởng tới thuật "nhồi vịt" không mấy lương thiện đó của các bà buôn...
  • Cần gì phải học thơ văn!

    28/09/2005Khuất Tố QuyênTrong tuần qua, liền sau Đại hội Hội nhà văn Việt Nam từ 24 đến 25-4-2005, ngày 26-4-2005 có Hội thảo tại Đại học sư phạm Hà Nội về “Văn học Việt Nam từ sau 1975 -Những vấn đề nghiên cứu và giảng dạy". Dạy văn và học văn luôn luôn còn là vấn đề nóng bỏng trong Giáo dục. Phóng viên Khuất Tố Quyên có cuộc trò chuyện với ông Phạm Toàn (nhà văn Châu Diện) về vấn đề này.
  • "Chúng em yêu văn, nhưng chúng em chán học văn"

    06/07/2005Chu Thuỳ AnhHọc sinh bây giờ không phải đã hết thích học văn. Nhưng môn văn bây giờ, có thể cần đem ra phường đổi tên lại thành môn chính tả. Học sinh lớp 12 còn tập chép chính tả, khác chăng là chính tả lớp 12 chữ có thể xấu hơn chính tả lớp 1 mà thôi!
  • Cũng vì quá tải!

    23/08/2005TSKH BÙI MẠNH NHỊChuyện HS khẳng định không thích tác phẩm văn học mà đề thi yêu cầu đã phản ánh phần nào thực trạng dạy và học văn hiện nay ở các trường phổ thông. Tôi thấy tác phẩm Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc là một tác phẩm hay và mang tầm thời đại, vấn đề là thầy dạy làm sao cho HS cảm nhận được, “thấu” được cái hay, cái đẹp của tác phẩm.
  • Học như vẹt!

    02/07/2005Lê Vương Kiều TrangVới cái nhìn của một người trong cuộc đang trực tiếp giảng dạy môn lịch sử ở nhà trường phổ thông, tôi cho rằng học sinh bây giờ không nhớ, không hiểu sử và không thích học môn lịch sử là kết quả tất yếu của cách dạy - học - thi cử hiện nay.
  • Để dạy thêm - học thêm tràn lan, hiệu trưởng phải chịu trách nhiệm

    10/12/2003Thanh HàThanh tra Giáo dục vừa kết thúc một đợt thanh tra thực trạng dạy thêm học thêm (DTHT) ở 10 tỉnh thành trong cả nước. Từ kết quả đánh giá của năm đoàn thanh tra, trao đổi với Tuổi Trẻ ngày 10-12, ông Trần Bá Giao - phó chánh Thanh tra Giáo dục - cho biết...
  • Cặp học sinh nặng nhất 4,5 kg

    30/10/2003Chiều nay (30/10), tổ "đi cân đột xuất" của Vụ Tiểu học, Bộ GD - ĐT đã hoàn tất công việc "cân cặp" trong hai ngày 29 và 30/10 tại một số trường Tiểu học ở Hà Nội . Ông Trần Quốc Thái, quyền Vụ trưởng Vụ Tiểu học, Bộ GD - ĐT cho biết, việc này nằm trong hoạt động kiểm tra toàn bộ chương trình học của học sinh tiểu học để đánh giá mức độ "nặng, nhẹ" trong việc học tập của các em...
  • Chất lượng giáo dục thấp: "vị đắng" bắt đầu từ đâu?

    03/10/2003Viện Chiến lược và chương trình giáo dục vừa cho biết, chỉ số tổng hợp về chất lượng giáo dục và nguồn nhân lực của nước ta chỉ đạt 3,79/10, thua kém nhiều so với các nước và vùng lãnh thổ trong khu vực và châu Á như Thái Lan, Nhật Bản, Hàn Quốc... Điều này chẳng mấy bất ngờ, nhưng vị đắng này bắt đầu từ đâu?
  • Càng cải cách... càng tệ hại

    11/09/2003Hồ Ngọc ĐạiCuộc “đổi mới giáo dục” đang triển khai thực chất là một cuộc cách mạng “lén” đã không hề đem lại bất cứ cái mới nào về ý tưởng và công nghệ mà càng tệ hại hơn...
  • Giáo dục - Lực bất tòng tâm?

    23/08/2003Võ Sư PhạmNhiều điều xã hội kêu ca về chuyện học thường được nghe thanh minh tại lực bất tòng tâm. Rồi ai cũng hiểu ta thừa tâm, chỉ thiếu lực. Lực là tiền, là cơ sở vật chất để thực hiện cái tâm. Còn cái tâm là gì?
  • Đừng chạy đua theo trường điểm

    07/08/2003Sau khi đọc bài báo "Chạy đua vào trường điểm", tôi rất cảm ơn quý báo đã đưa vấn đề này đến công luận để cảnh tỉnh các bậc phụ huynh tránh được việc mất tiền vô ích...
  • Chạy đua" vào trường "điểm"

    07/08/2003Khánh VũVì những lý do khác nhau, nhiều bậc phụ huynh không cho con theo học tại những trường thuộc phạm vi cư trú. Họ cố chạy chọt, lo lót cho con vào những trường có "tiếng", để rồi hàng năm, từ tháng 5 đến tháng 8, những cuộc "chạy đua" cho con vào các trường "điểm" lại diễn ra âm thầm nhưng quyết liệt...
  • Vì sao học sinh Việt Nam không sáng tạo?

    25/05/2003Nguyễn Hiếu NhânHọc sinh Việt Nam nói chung là chăm học và học giỏi. Trong các cuộc thi quốc tế toán, tin, vật lý, hoá học..., Việt Nam luôn được coi là cường quốc. Người Việt trẻ ở nước ngoài cũng thường chiếm tỷ lệ cao trong số các học sinh – sinh viên đỗ đầu các kỳ thi. Tuy nhiên, sau những thành tích đó, chúng ta thấy hầu như rất ít học sinh có sáng tạo đáng kể, tương xứng với thành tích vinh quang mà họ đạt được.
  • 19 cái tát vì điểm 6

    19/04/2003Lưu Quang19.4.2003 - Một bé trai học lớp 3 ở HN vừa phải chịu hình phạt nhận 10 cái tát. Đến cái tát thứ mười thì trượt khỏi má, vì vậy hình phạt được cô giáo chủ nhiệm thực hiện lại từ đầu, tổng cộng là 19 cái tát...
  • xem toàn bộ