Tiếp xúc cử tri: Bệnh hình thức cũ, nên từ

09:59 SA @ Thứ Hai - 18 Tháng Chín, 2006

Nếu như bệnh thành tích trong ngành giáo dục như một chứng kinh niên làm lung lay nền tảng đạo đức, thì với các Đại biểu nhân dân việc tiếp xúc cử tri để lắng nghe tâm tư nguyện vọng của dân chúng đang bị bệnh hình thức chế ngự như một chứng nan y, mà hậu quả cũng không kém phần nguy hiểm...

Cùng với Quốc hội, cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất, ở các địa phương, hệ thống chính trị đất nước còn có Hội đồng nhân dân ở ba cấp. Xuân thu nhị kỳ đều có các cuộc tiếp xúc không chỉ giữa đại biểu Quốc hội với dân mà còn cả của đại biểu Hội đồng nhân dân với các tầng lớp dân cư. Những tưởng với cấu trúc bộ máy như thế, đâu đâu người dân cũng có thể bày tỏ nguyện vọng thông qua người đại diện của mình. Thế nhưng, thực tế đã diễn ra không như mong muốn.

Dân chúng bức xúc với cơ quan công quyền, không còn là chuyện lạ. Không ít trường hợp viết đơn thư ký tên tập thể, khiếu kiện vượt cấp, tạo ra dư luận xấu trong đời sống chính trị đất nước. Nguyên nhân cơ bản của hiện tượng này là người dân không có dịp tiếp xúc trực tiếp với người đại diện của mình để bày tỏ nguyện vọng, hoặc người đại diện chưa đủ tin cậy để nhân dân bày tỏ những bức xúc. Một khía cạnh khác, những kiến nghị của dân được tiếp thu nhưng chưa có cách giải quyết thấu tình đạt lý' nên chưa tạo được niềm tin.

Cử tri khác Hội đồng quan chức địa phương

Theo quan điểm "dân chủ đại diện", việc tiếp xúc cử tri thường được tổ chức thông qua việc cử một hội đồng đại diện do chính quyền lựa chọn. Khi các đại biểu về các địa phương, tiếng là tiếp xúc cử tri nhưng thực chất họ chỉ tiếp xúc với những cử tri do chính quyền địa phương lựa chọn, hay nói cách khác là tiếp xúc với Hội đồng quan chức địa phương. Thực chất của Hội đồng này chỉ là cánh tay nối dài của chính quyền. Những tâm tư và nguyện vọng do họ trình bày, đề đạt đều rất chung chung và đặc biệt là không xung đột lợi ích với chính quyền. Trên lý thuyết, họ là đại cử tri. nhưng trên thực tế đại cử tri không phải lúc nào cũng đại diện cho các tầng lớp nhân dân. Chính vì thế, ý kiến của họ chưa phản ánh được đúng nguyện vọng của người dân, mà chỉ phản ánh được nguyện vọng và lợi ích của Hội đồng quan chức ấy.

Trên diễn đàn Quốc hội kỳ họp mới đây, Đại biểu Nguyễn Lân Dũng đã phát biểu: Tiếp xúc cử tri sẽ thực chất hơn nếu là tiếp xúc trực tiếp với cử tri chứ không phải là tiếp xúc với hội đồng quan chức địa phương. Có như thế mới thu thập được nhiều ý kiến khác nhau của cử tri ông nói: "Tôi đã nhiều lần . phê phán công khai, tôi không đồng ý việc tiếp xúc cử tri ngồi bàn chữ U, cử tri thắt cavat... Theo tôi, trong ngày tiếp xúc cử tri vẫn có giấy mời đại diện thôn này, thôn kia, nhưng mà ai muốn đến thì đến”.

Dân chủ đại diện chỉ đi vào thực chất nếu làm tốt công tác tiếp xúc cử tri và giải quyết yêu cầu của cử tri. Việc tiếp xúc cử tri cần giải quyết theo hướng không hạn chế người tới dự, tiếp xúc với cử tri có nguyện vọng tiếp xúc' thông báo công khai, rộng rãi địa điểm, ngày giờ và sơ qua nội dung để cử tri có thể định hướng trước các vấn đề cần chất vấn. ghi biên bản nghiêm tức để lần sau kiểm điểm lại. Cần công bố công khai số điện thoại và địa chỉ của đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp. Tôn trọng và tìm ra lợi ích đa phương giữa các thành phần dân cư trong xã bằng việc xây dựng một cơ chế cạnh tranh có trách nhiệm, cơ chế đồng thuận.

Không thể có dân chủ thực sự nếu không xây dựng một cơ chế, một bầu không khí cởi mở cạnh tranh lành mạnh. Khi có sự cạnh tranh, có trách nhiệm giữa các thôn, làng, ấp, bản trong cùng một xã, một mặt trách nhiệm gánh vác, giải quyết các công việc trong địa phương sẽ được chia sẻ, ý thức dân chủ của cá nhân sẽ được nâng cao, mặt khác cũng giảm bớt gánh nặng quản lý quá sâu không cần thiết như lâu nay của chính quyền các cấp.
Hướng tới dân chủ thực chất, việc xây dựng một cơ chế đồng thuận xã hội, xây dựng những nguyên tắc chung tất cả vì dân tộc vì đất nước trong điều kiện hiện nay là vô cùng cần thiết. Cần cho người dân một đặc quyền quan trọng nhất "quyền quyết định những vấn đề quan trọng của địa phương" bên cạnh những quyền biết, bàn, làm, kiểm tra.

Nắm bắt quy luật vận động, xu hướng của dân chủ, vận dụng thực thi dân chủ có hiệu quả đi vào thực chất, tránh khẩu hiệu hay ảo tưởng, đó là cách thức quan trọng nhất nâng cao trách nhiệm của chính quyển ở các cấp. Chỉ khi nào, vấn đề dân chủ được chứng minh bằng chính sự cảm nhận của người dân về giá trị thiết thực mà việc thực thi quy chế dân chủ đem lại, thì lúc ấy dân chủ mới đi vào thực chất.

Bệnh im lặng

Nếu như trong đời sống, im lặng là vàng thì trong quan hệ với cử tri im lặng cũng là một biến tướng của bệnh hình thức. Im lặng thường được thể hiện trong hai trường hợp: Thứ nhất, cử tri được tiếp xúc với người đại diện nhưng không nói gì, thứ hai, đại biểu nắm được bức xúc của cử tri nhưng khi lên diễn đàn nghị trường không đấu tranh cho những bức xúc đó.

Về phía cử tri, khi những bức xúc dẫu được trình bày dưới dạng trực tiếp hay đơn thư nếu không được xem xét nghiêm túc, người dân cảm thấy họ không có chỗ đứng trong đời sống chính trị đất nước nên không còn niềm tin. Khi có chuyện tiếp xúc với với mấy ông Hội đồng hay với đại biểu Quốc hội, họ không muốn tham gia. Nếu được tham gia họ cũng không muốn bày tỏ. Điều đơn giản là, họ đã biết trước kết cục của việc bày tỏ những kiến nghị đó sẽ nhận được gì. Thôi đành tự xoay xở lấy vậy.

Trường hợp im lặng của Đại biểu Quốc hội cũng không ít. Là người theo dõi nhiều kỳ họp Quốc hội được truyền hình trực tiếp, tôi đã thấy có những đại biểu hầu như không bao giờ phát biểu suốt cả kỳ họp, kể cả những phiên họp ở tổ lẫn ở Hội trường. Trước thực tế đó, có người đã thết lên: "Sao các vị giữ mồm, giữ miệng thế“? Phải chăng cử tri của họ không có điều gì để kiến nghị để bức xúc? Đại biểu do dân bầu và có chức trách là đại diện cho dân, nhưng sự thực thay vì phản biện bảo vệ quyền lợi của dân, có người còn né tránh những yêu cầu chính đang của công dân đã bầu ra mình.

Căn bệnh hình thức không chỉ tồn tại ở việc tiếp xúc cử tri mà còn lan tỏa ra khắp mọi hoạt động khác của đất nước. Chủ nghĩa hình thức đã thấm đến tận các tế bào của xã hội, ngay từ việc nhỏ nhất ở thôn, xóm. Những hoạt động tiếp xúc cử tri chỉ là làm cho có, nói nhiều lắm ít khoa trương, mang mục đích tuyên truyền chứ không phải mục đích vì dân đã làm giảm hiệu quả hoạt động của các cơ quan dân cử. Có lẽ vì thực tế này. nên khi được giữ cương vị mới, trao đổi với báo chí, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng đã nhấn mạnh tới việc phải tiếp tục cải tiến việc tiếp xúc cử tri nội dung các cuộc tiếp xúc cử tri có chất lượng hơn thông qua các chuyên đề cụ thể. Thông qua các cuộc tiếp xúc cử tri, những tâm tư nguyện vọng của người dân cả nước được đưa ra bàn thảo trên diễn đàn mỗi kỳ họp, để Nhà nước thực sự là của dân, do dân và vì dân.

Nguồn:
Cập nhật lúc:

Nội dung liên quan

  • Công chức thiếu động lực và kỹ năng để làm việc tốt ?

    16/10/2014Theo điều tra của Viện nghiên cứu khoa học pháp lý, 43% cán bộ công chức và 33% công dân và doanh nghiệp cho rằng công chức không đủ trình độ và khả năng giải quyết công việc...
  • Chính trị, quản lý và cơ chế của sự lựa chọn

    09/06/2014Nguyễn Trần BạtViệc sử dụng và lạm dụng thuật ngữ "chính trị" khiến nó thường bị hiểu sai và bị tầm thường hoá. Một trong những sai lầm phổ biến nhất và cũng căn bản nhất, là sự nhầm lẫn giữa chính trị và quản lý, giữa nhà chính trị và nhà quản lý...
  • Nên tập nghe những lời trách cứ

    05/09/2006TS. Nguyễn Ngọc ĐiệnLàm rõ vai trò, trách nhiệm cá nhân trong hoạt động lãnh đạo và luật hóa quyền phê phán của người dân đối với hoạt động của cá nhân người lãnh đạo, đặc biệt là người lãnh đạo quốc gia, là công việc bức bách trong khuôn khổ dân chủ hóa đời sống chính trị, xã hội...
  • Cải cách hành chính - những vấn đề cần quan tâm

    26/08/2006PGS. TS. Trần Quang NhiếpCải cách hành chính nhằm góp phần xây dựng bộ máy nhà nước trong sạch, vững mạnh, có hiệu lực và hiệu quả. Trên cơ sở đó làm cho bộ máy nhà nước thực hiện tốt nhiệm vụ thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng và tổ chức tốt việc điều hành, quản lý đất nước thông suốt, tạo điều kiện cho nền kinh tế nhiều thành phần phát triển, giải quyết tốt các vấn đề xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh, mở rộng quan hệ đối ngoại, chủ động và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế...
  • Để lợi ích không triệt tiêu nhau

    30/07/2006Nguyễn Đức Lam...nhiều khi những nguồn lực to lớn trong xã hội như tiền, sự nhanh nhạy trong kinh doanh lại vận hành như một sức mạnh tàn phá, triệt tiêu những nguồn lực khác. Và lợi ích là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên: động lực lợi ích của những người đầu cơ đất mãnh liệt và thường trực hơn rất nhiều động lực trách nhiệm của các quan chức liên quan đến đất công...
  • Im lặng và hứa suông: Hai căn bệnh cần có thuốc đặc trị

    14/07/2006Hải YếnHiện nay nhân dân là các doanh nghiệp đã và đang bị một bộ phận công chức thoái hóa, biến chất hành hạ đủ kiểu và ngày càng tinh vi. Tại kỳ họp Quốc Hội lần này, vấn đề lại được đưa ra thảo luận và việc giải quyết mối quan hệ giữa các công chức là nhân dân - doanh nghiệp được gọi với cái tên là: “Cải thiện quan hệ của cơ quan hành chính với dân”...
  • Sao về hưu mới thẳng đương chức thì cong?

    29/06/2006T. G....không ít những cụ về hưu kể cả các cụ vốn là cán bộ cao cấp đã có thái độ thẳng thắn nói ra nhiều điều mà khi đương chức không dám nói hoặc nói khác. Đa số bình luận rằng, khi đương chức là phải lo giữ ghế, giữ miếng cơm nên phải thả diều theo chiều gió, nói năng phải lựa lời. Còn bây giờ về hưu rồi, chẳng có gì để mất, không sợ gì ai nữa, nói thẳng sướng mồm lại khoái tai mọi người..
  • Cải cách phân quyền chi tiêu

    20/05/2006TS. Nguyễn Sĩ DũngThượng sách mà không ít địa phương sử dụng trong quá trình chạy Dự án xin tiền TW là “lấy mỡ nó, rán nó”. Hậu quả là một tỉ lệ lớn “mỡ” của TW bị “rán” ngay trên đường từ địa phương đến Hà Nội và từ Hà Nội trở về...
  • Thư gửi bí thư đảng ủy

    14/03/2006Nguyễn Văn MinhSau các hoạt động, khi đoàn viên... về hết rồi thì chỉ còn mình tôi với... một đống sổ sách. Hoạt động hằng tháng chỉ đếm trên đầu ngón tay mà có tới hơn một chục cuốn sổ công tác. Mỗi tháng một lần ngồi viết nghị quyết trên bốn mặt công tác, dù có cô đọng lắm thì cũng “đi đứt” gần 10 trang A4 cho một nghị quyết...
  • Những yếu kém cần phải thay đổi trong hệ thống

    12/02/2006Nguyễn Trung"Tha hóa và bất cập trong hệ thống chính trị và quản lý nhà nước có nguyên nhân nằm trong hệ thống, khắc phục những yếu kém này nhất thiết phải khắc phục những yếu kém của hệ thống".
  • Minh bạch và công khai

    14/01/2006Đậu Anh Tuấn - Ban Pháp chế, VCCIMinh bạch là một khái niệm khá trừu tượng. Để đo lường tính minh bạch là một công việc hết sức khó khăn. Nhiều người vẫn thường hiểu minh bạch đồng nghĩa với công khai. Thực ra, khái niệm minh bạch là khái niệm rộng hơn, nó bao gồm cả cơ hội, tính bình đẳng trong tiếp cận thông tin, tính tin cậy, nhất quán của thông tin, tính dự đoán trước được và sự cởi mở của cơ quan cung cấp thông tin...
  • Thể chế hóa quyền được thông tin

    21/11/2005GS. Tương LaiThông tin là một loại sản phẩm độc đáo. Độc đáo ở chỗ nếu anh cung cấp cho người khác thì nó không mất đi mà lại tăng lên. Đây là lúc mà ý tưởng tuyệt vời được phát ra từ thế kỷ trước về sức mạnh của kiến thức và thông tin ngời ngợi tỏa sáng trước mắt chúng ta: "anh ta thắp sáng ngọn nến của tôi và nhận ánh sáng mà không hề làm cho tôi bị tối đi”...
  • xem toàn bộ

Nội dung khác