ChúngTa.com kiên trì 4 năm qua theo đuổi mục đích cung cấp những "món ăn tinh thần" hữu ích, hàm lượng tri thức cao giúp bạn trẻ nối dài phương pháp suy nghĩ, có thêm tư liệu tốt cho nhận thức và cải tạo thế giới.

Để xây dựng tòa nhà tri thức và sử dụng tòa nhà với nhiều tiện nghi, giúp bạn đọc thực sự làm chủ được toàn bộ khối lượng tri thức, ChúngTa.com chuyển sang giai đoạn 2 là tổ chức và tăng cường các khả năng khai thác/chia sẻ tri thức.

Giới thiệu...

Trao đổi...

“Suýt chết” vì nói thật, nói sớm!

PGS, TS Đào Công Tiến sinh năm 1937 tại Bến Tre. Ông nguyên là Hiệu trưởng trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh, thành viên Ban nghiên cứu của Thủ tướng Chính phủ, Phó Giám đốc Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh, Phó Chut tịch Hội Kinh tế học Việt Nam (VEA), Chủ tịch Hội đồng chỉ đạo VNRP (Chương trình hỗ trợ nâng cao năng lực nghiên cứu vì sự phát triển của nông thôn bền vững). PGS, TS Đào Công Tiến đã vinh dự được Nhà nước trao tặng Huân chương lao động hạng II.

Tham nhũng là “Quốc nhục”

Thưa ông, hầu hết những vụ án tham nhũng lớn đều liên quan đến vấn đề kinh tế. Là một chuyên gia cao cấp từng hơn 50 năm nghiên cứu quản lý và giảng dạy kinh tế, ở góc độ chuyên môn, ông nhìn nhận vấn đề này như thế nào?

Tham nhũng là một căn bệnh, thậm chí là một dịch bệnh, xuất hiện trong nhiều giai đoạn lịch sử của nhiều quốc gia trên thế giới. Tham nhũng có sức tàn phá rất lớn đối với kinh tế, làm suy thoái đạo đức và lối sống, gây bất công xã hội và làm suy yếu hệ thống chính trị. Ở Việt Nam, tham nhũng đã trở thành "quốc nạn”, nó - cùng với sự tụt hậu về kinh tế và suy thoái về đạo đức lối sống - đã trở thành "quốc nhục”.

Người ta nói nhiều đến nguyên nhân, rồi giải pháp phòng chống tham nhũng. Vậy theo ông, cần làm gì để đẩy lùi vấn đề mà ông gọi là “quốc nhục” này?

Thúc đẩy nhanh và mạnh hơn tiến trình cấu trúc lại nền kinh tế và đổi mới quản lý theo mô hình kinh tế thị trường hiện đại của một xã hội dân chủ, chứ không phải kinh tế “Công hữu hóa, Nhà nước hóa, Kế hoạch hóa tập trung bao cấp” bằng cách sắp xếp và đổi mới quản lý doanh nghiệp Nhà nước theo hướng chuyển đổi hình thúc sở hữu và cổ phần hóa đối với các doanh nghiệp Nhà nước không cần phải giữ lại. Tạo điều kiện và khuyến khích phát triển lớn mạnh kinh tế khu vực tư nhân.

Không coi "công hữu” (bao gồm sở hữu Nhà nước và sở hữu tập thể) là nền tảng. Nếu nói nền tảng thì phải nói đến sở hữu tư nhân (bao gồm các yếu tố vốn và nguồn lực lao động tham gia vào sự hình thành và phát triển không chỉ đối với khu vực kinh tế tư nhân, mà còn ở cả các khu vực kinh tế khác).

Không nói "kinh tế Nhà nước giữ vai trò chủ đạo" mà phải nói Nhà nước pháp quyền của dân do dân vì dân giữ vai trò chủ đạo. Vai trò chủ đạo đó phải được thực hiện bằng chức năng quản lý và bằng sức mạnh kinh tế Nhà nước.

Ủng hộ ý kiến Đảng viên được làm kinh tế tư nhân, không giới hạn quy mô và ngành nghề mà luật pháp không cấm. Điều này sẽ góp phần giải tỏa tâm lý "kỳ thị kinh tế tư nhân" để khu vực kinh tế tư nhân phát triển lớn mạnh xứng tầm với vai trò, vị trí của nó trong cấu trúc cần có của nền kinh tế.

Chính sách tiền lương với mức lương tương thích với cống hiến, công bằng giữa các đối tượng huởng lương có tác dụng phòng chống tham nhũng trên các mặt như: xóa đi cái cớ về sự biện minh cho tham nhũng, nâng cao kỷ cương lề luật và trách nhiệm với công việc của người ăn lương.

Vừa qua, có rất nhiều vụ quan chức xà xẻo đất công, phải chăng là cách quản lý hiện nay có vấn đề?

Đất đai đã và đang là đối tượng của trục lợi tham nhũng, thiết nghĩ nên có sự phân định rạch ròi về hai loại quyền đối với đất đai.

Một là, đất gắn với tư cách tài nguyên thiên nhiên như các tài nguyên khác, là của Quốc gia - thuộc chủ quyền quốc gia, ai khai thác sử dụng phải: chịu sự kiểm soát của luật pháp và phải có nghĩa vụ nộp thuế cho Nhà nước.

Hai là, đất được đưa vào sử dụng với tư cách là tư liệu sản xuất (trong sản xuất nông nghiệp), là yếu tố cấu thành tài sản (trong cấu thành bất động sản là cửa nhà sản xuất, của chủ tài sản - thuộc quyền sở hữu của nhà sản xuất, của chủ tài sản. Trong nền kinh tế nhiều thành phần đất đai trong sử dụng cũng còn là vật "vô thử” để cho những lòng tham dễ dàng trục lợi.

Phản biện từ lòng dân

Được coi là người rất “cứng" trong việc thực hiện công tác phản biện ở các dự án lớn của Chính phủ như dự án công trình thủy lợi Ô Môn - Xà No, dự án “Nhà vượt lũ” ở Đồng bằng Sông Cửu Long, hay những ý kiến rất “nóng” về vấn đề quyền tự chủ của đại học Việt Nam, thi tuyển sinh… ông nghĩ gì về phản biện xã hội?

Phản biện khoa học hay phản biện xã hội đều phải mang tính khách quan, trung thực và khoa học. Phản biện xã hội có thể hiểu là tư vấn và phân biện từ hiện thực vừa mang tính phổ biến, vừa là hiện thực trực tiếp của cuộc sống phong phú, muôn màu của xã hội. Tư vấn và phản biện xã hội vừa là tác nhân vừa là sản phẩm của môi trường văn hóa, đã và đang góp phần không nhỏ tạo nên những điều chỉnh cả về tư duy lý luận lẫn hành động trên thực tế về lập pháp, hành pháp và tư pháp theo chiều hướng hợp lòng dân hơn. Những tiếng nói từ nhân dân, từ dư luận xã hội cùng những ứng xử đúng mực với những ý kiến tư vấn và phản biện ngày càng nhiều hơn. Không khí tự do, dân chủ từ những chất vấn và đối thoại trực tiếp của những đại biểu trên diễn đàn Quốc hội, HĐND nhiều hơn.

Nhiều vụ tham nhũng, tiêu cực lớn được đưa lên website của Thanh tra Chính phủ và các thông tin đại chúng khác để thăm dò ý kiến tư vấn và phản biện từ người dân. Nhiều vụ án hình sự được xử lại chuẩn xác hơn, được dư luận người dân đồng tình, như vụ tham nhũng đất đai ở Đồ Sơn, vụ tham nhũng đất đai của một số quan chức Quận Gò Vấp... Thanh tra Chính phủ vào cuộc với những sai phạm tại Ngân hàng Nhà nước, tại Việt Nam Airlines, tại các địa phương có nhiều khiếu nại, tố cáo của công dân liên quan đến đất đai và đặt giải quyết giải tỏa, đền bù, tái cư…

Những động thái trên là tín hiệu đáng mừng cho tiến trình dân chủ, mà qua đó ai cũng cảm nhận là có vai trò không nhỏ từ những câu hỏi phản biện xã hội - phản biện từ lòng dân. Nhưng phải thừa nhận vẫn còn đó không ít những câu hỏi từ tâm trạng, băn khoăn, lo lắng trong dư luận nhân dân. Phải chăng vẫn còn có những vùng cấm đối với phản biện xã hội? Phải phản ứng, gây sức ép mạnh từ dư luận xã hội thì mới hy vọng có sự điều chỉnh, sửa đổi tức là bất đắc dĩ phải điều chỉnh sửa chữa? Và vẫn còn không ít những chính sách hoặc giải pháp thực thi chính sách được đưa ra trình dân còn xa lòng dân quá…

Vậy phải làm thế nào để nâng cao chất lượng phản biện xã hội?

Theo tôi, có những việc phải làm: tiếp tục loại bỏ độc thoại theo kiểu "độc quyền chân lý, áp đặt tư duy” của những giáo điều đã bị chối bỏ trên thực tế cuộc sống, để tiếp tục gỡ bỏ những rào cản đối với sự phấn biện xã hội. Tư vấn và phản biện xã hội cần phải được nâng chất, nâng tính thuyết phục hơn nữa bằng việc nâng cao sự hiểu biết, tính xác thực của phản biện. Phản biện xã hội cần tiếp cận khoa học, cần có cách thu thập thông tin tư liệu, phân tích, đánh giá và đề xuất hợp lý - túc là khoa học cũng phải vào cuộc và trong chừng mực nhất định phải hiểu rằng trong phản biện xã hội cần có phản biện khoa học.

Ông đã từng gặp "tai nạn " vì tính “nói thẳng, nói thật" của mình?

Làm sao tránh khỏi, những tính mình thế. Tôi không chỉ nói thẳng nói thật mà còn nói... sớm nữa nên từng “suýt chết" khi còn làm việc trong Ban Nghiên cứu của Thủ tướng Chính phủ, nhưng sự thật vẫn là sự thật. Sau này, có lần tại hành lang cửa một cuộc họp, Thủ tướng Phan Văn Khải chỉ tay vào tôi nói đùa “Ông này cầm đèn chạy trước ô tô, may mà không bị ô tô cán"... Dù trong cương vị nào tôi cũng lấy sự trung thực làm đầu.

Xin cảm ơn ông!

  Về trang trước    Bản in    Gửi email    Về đầu trang

Trao đổi/Nhận xét

Tổng số:  1

  Ý kiến của bạn:

  Về đầu trang