Một cuốn sách dành cho người yêu xê dịch. Xin nói thêm, xê dịch ở đây không dừng lại ở nghĩa đen địa lý thường thấy trong nhiều cuốn du ký hiện đại, mà là một cuộc “xê dịch” xuyên không gian và thời gian. Cuốn sách được viết bởi một tài năng lớn.
Được đào tạo chuyên ngành lịch sử ở Warszawa, trong vai trò phóng viên Ba Lan chuyên viết những tường thuật, phóng sự nhiều dấu ấn tại các vùng Á, Phi, Mỹ Latin, Ryszard Kapuscinski đã bắt đầu vào nghề với những khao khát quan sát những thực tế khác biệt bên ngoài đường biên giới. Ông nếm trải những thất bại ê chề: với một vốn tiếng Anh ít ỏi khi đến Ấn Độ giữa thời “chiến tranh ngôn ngữ” đang diễn ra đầy xáo trộn, ông lạ lẫm trước một Trung Quốc rộng lớn với tư tưởng Lão, Nho sâu đậm đang “đồng phục” giữa thời khẩu hiệu “trăm hoa đua nở” của Mao Trạch Đông... Ryszard đi trong tâm thế bất an của một châu Âu đang nhiều đổ vỡ âm ỉ bên trong, giữa bối cảnh bức bối của nền độc tài tư tưởng – đơn cử như thời của Stalin thì các nhà xuất bản Ba Lan không dám in bộ sử ký tám cuốn của Herodotus viết từ thời cổ đại – chỉ vì “nó quá nhiều ẩn dụ”. Và trong cuốn sách, đã có nhiều lúc, chính Ryszard hoài nghi cả việc khai quật lịch sử của mình là một cuộc trú ẩn an toàn trước hiện tại nhiều thách thức cho ngòi bút.
Trên những chuyến xê dịch, ông mang theo bộ Sử ký của sử gia, triết gia Herodotus, đọc và nghiền ngẫm nó trong mối dây liên hệ thẳm sâu với hiện tại trong ý nghĩa sứ mệnh cầm bút lẫn chia sẻ khát khao xê dịch để “vẽ bản đồ địa lý” của quả đất. Vì thế, Du hành cùng Herodotus là cuộc gặp gỡ hai thế giới hiện đại và cổ đại – trong cùng một thi pháp đồng hiện được khai quật, phục dựng đầy sức sống đặt bên cạnh sự tươi mới, nóng bỏng của thời sự.
Ở đó, chúng ta bắt gặp một mặt là cuộc du hành của Herodotus nhà sử học cổ đại nằm giữa biên giới Đông – Tây để ghi chép đầy sức sống về bình minh thế giới – đó là cuộc giao tranh mang nhiều nghĩa cử giữa hai vị vua lớn nhất châu Á thời cổ đại: Cyrus và Croesus, “cuộc truy hoan của cái chết và máu” giữa vua Cyrus vương quốc Ba Tư với nữ vương Massagetae, cuộc nội chiến Babylon thế kỷ 6 lật đổ vua Darius với sự tàn sát phụ nữ dã man để tiết kiệm lương thực hay cái thành trì của người Scythia đã ngăn chặn bước tiến của vị vua hùng mạnh Darius cản ngăn châu Á không xâm lấn châu Âu... Và những sự kiện ấy đang tìm cách khớp nối, tương ngộ sau hơn 2.000 năm của chuyến du hành Ryszard mang khát vọng giải mã Algiers – vùng đất được ví như một trong những nơi quyến rũ và bi thảm nhất thế giới – với những cuộc xung đột tôn giáo lớn là Cairo, trung tâm của phong trào giải phóng chống thực dân của các nước thuộc thế giới thứ ba; những bộ lạc hẻo lánh như Arusi, Tulama, người Murle, người Topota với sự đa dạng về ngôn ngữ, là Hy Lạp, Thổ Nhĩ Kỳ của hôm nay vẫn còn nhiều bất ổn…
|

|
|
Ryszard Kapuscinski (1932 – 2007) là nhà văn, nhà báo quan trọng của báo chí và văn chương Ba Lan đương đại; bậc thầy của ký sự văn học. Những tác phẩm nổi tiếng của ông: Hoàng đế, Gỗ mun, Du hành cùng Herodotus… được dịch ra khoảng 30 ngôn ngữ. Với những tác phẩm này, ông nhiều lần có tên trong danh sách ứng viên giải Nobel Văn học. |
Ông viết: “Đọc Herodotus, trong tôi diễn ra một quá trình cảm xúc và tư duy đồng nhất mình với thế giới ấy và các sự kiện mà ông nói tới. sự phá huỷ Athens làm tôi xúc động hơn là cuộc đảo chính quân sự mới nhất ở Sudan, còn việc hạm đội Ba Tư bị chìm là một cái gì đó thảm hơn cuộc nổi loạn tiếp theo của quân đội Congo.”
Và có lẽ ý nghĩa ẩn bên dưới trang sách là vấn đề đặt ra về cuộc xung đột Đông – Tây không ngừng trong các giai đoạn lịch sử từ sơ khai đến hiện đại chỉ vì con người không nhìn vào, tôn trọng những khác biệt đến từ bên ngoài mình.
Ông làm cho người đọc tin về chức năng lưu giữ ký ức nơi người cầm bút: “Vì con người biết, càng nhiều tuổi càng biết rõ và cảm nhận đau đớn hơn, rằng trí nhớ là mong manh và chóng tàn. Nếu anh ta không ghi lại hiểu biết và kinh nghiệm của mình vào một hình thức bền vững hơn thì những gì anh ta mang trong mình sẽ biến mất”.
Với thể loại ký du hành, Ryszard tự do cắt dán quá khứ vào hiện đại cộng hưởng với những suy tưởng miên man sâu lắng, đem lại cho cuốn sách một bề dày dữ liệu hiếm có.
Cũng như Herodotus của thời cổ đại, Ryszard nhận ra điều quan trọng không phải là danh dự công dân thế giới hay khẩu hiệu toàn cầu hoá, mà chính là phát hiện đầy trách nhiệm: có rất nhiều thế giới và mỗi thế giới có sự khác biệt, mỗi thế giới đều thực sự quan trọng.
(Du hành cùng Herodotus, Ryszard Kapuscinski, Nguyễn Thái Linh dịch, Nhã Nam & NXB Văn hoá Sài Gòn, 2008)
Số lượt đọc:
484
-
Cập nhật lần cuối:
23/12/2008 11:10:03 AM
Ý kiến của bạn về bài viết:(Hãy gõ tiếng Việt có dấu bằng chế độ gõ tiếng Việt dưới đây (hoặc trình tiếng Việt Unikey, Vietkey của máy bạn) để ý kiến của bạn sớm được đăng ) |  |
Thông tin liên quan: Giải mã các hiện tượng dị thường19/12/2008 06:36' PM Chúngta.com đăng lại loạt bài viết "Giải mã các hiện tượng dị thường" đã đăng trên báo Thể thao & Văn hóa rất bổ ích và có giá trị nhận thức cao về những hiện tượng ở ranh giới nhận thức của loài người... Vài phân tích nội dung cuốn Mật mã Da Vinci28/07/2008 10:02' PM Trong bốn năm qua, cuốn tiểu thuyết “The Da Vinci Code” (Mật mã của Da Vinci) của Dan Brown được coi là thuộc loại “best seller” trên thế giới và đã gây ra rất nhiều tranh luận. Tác phẩm này đã chứa đựng những gì mà gây nhiều phản ứng như vậy? Dòng sách best seller của Dan Brown27/07/2008 09:21' PM Thiên thần và ác quỷ (Angels and Demons) và Mật mã Da Vinci (The Da Vinci Code) là 2 tiểu thuyết bán chạy nhất thế giới thể loại khoa học giả tưởng kết hợp trinh thám, giật gân và âm mưu đen tối của tác giả người Mỹ Dan Brown... Đối thoại văn hóa hay đụng độ văn minh23/07/2006 08:40' AM Sự đối thoại giữa các nền văn hóa là phương thức tối ưu cho sự lựa chọn của con người, là quy luật khách quan của sự phát triển bền vững. Sự đối thoại giữa các nền văn hóa là giá trị định hướng an toàn đối với tiến bộ xã hội... Lịch sử tự nhiên chân chính17/06/2006 08:25' PM Chỉ mới cách đây không lâu lắm, nói đến lịch sử là người ta chỉ biết đến lịch sử xã hội, lịch sử của con người, chứ chẳng ai buồn đả động gì đến lịch sử của tự nhiên. Bởi vì người ta, cho rằng tự nhiên làm gì có lịch sử, chẳng phải quan niệm quá quen thuộc rằng "dưới ánh mặt trời không có cái gì mới" đã làm cho người ta không thể nghĩ gì khác hơn ngoài điều đó... Các giới hạn khoa học12/12/2005 07:05' PM ... tác giả đã chỉ ra các giới hạn kinh điển trong đó nêu rõ phần lớn thực tại cảm quan bị tuột khỏi lập luận thực nghiệm (bản chất của sự vận động khoa học) trước khi chuyển sang “Suy nghĩ về các giới hạn khác”... In lại Nhật ký đi Pháp của Phạm Quỳnh02/07/2009 10:27' AM Pháp du hành trình nhật ký (Nhật ký đi Pháp) của Phạm Quỳnh vừa được in lại sau mấy chục năm ngủ yên trong tạp chí Nam Phong suốt từ 1922 tới nay. Nhân dịp này, nhà phê bình văn học Vương Trí Nhàn- người thực hiện việc biên soạn và chú giải – có dịp trao đổi với TT&VH về giá trị của tập sách cũng như về việc khai thác bộ phận văn học viết bằng quốc ngữ đầu thế kỷ 20. Hành trình vào triết học30/06/2009 09:14' PM Cuốn sách dành cho các bạn sinh viên và những người mới bắt đầu quan tâm đến triết học. Trải dài trên ba trăm trang sách là con đường suy tư về mọi phương diện đời sống – từ hiện hữu trong thân thể mình đến hiện hữu trong thế giới tự nhiên, từ hiện hữu trong cộng đồng người (người khác) đến hiện hữu trong thế giới siêu hình... Thế Giới Tính Dục28/06/2009 11:23' AM Tính dục, cũng như tất cả mọi thứ trên đời, một cách trọng đại nó là một bí nhiệm. Điều mà Henry Miller đề cập đầy cảm hứng và suy tưởng trong cuốn sách này là sự nhìn thấy sự hiện diện, khám phá sức bay bổng kỳ diệu và vai trò của tính dục trong đời sống ngày càng nhiều âu lo, thống khổ. Làm thế nào đạt tới sự hợp nhất, tự do nội tại? Có nhất thiết phải căng thẳng với những thiên kiến luân lý tôn giáo đạo mạo? Có quả thật là trong đời sống con người, giữa thánh và kẻ phạm tội có rất ít sự chọn lựa? Nguyễn An Ninh – một nhà báo thần tượng26/06/2009 01:55' PM Kỷ niệm ngày Báo chí cách mạng Việt Nam và nhân sự kiện NXB Văn Học và trung tâm Nghiên cứu quốc học chuẩn bị xuất bản bộ sách Nguyễn An Ninh - tác phẩm dày 1.300 trang (ảnh), xin giới thiệu bài viết của nhà biên khảo Lê Minh Quốc về thần tượng một thời của thanh niên Việt Nam này Cội nguồn cảm hứng17/06/2009 11:37' AM Đến nay, còn rất nhiều người chưa đạt tới trình độ nhận thức rằng tự do là nền móng để họ trở thành Con Người, là trình độ làm người ở mức cao nhất. Do truyền thống, do mức muộn mằn tiếp cận khái niệm tự do, do tư duy ấu trĩ chưa được tự do soi rọi vào cuộc đời mình, mà số đông chúng ta không tự trau dồi về tự do, không phát hiện ra hiện tượng nào quanh ta tự do không được coi trọng, thiếu tự do. Cũng không thiếu người bị chà đạp lên tự do, mất quyền cơ bản của mình mà không mảy may nhận ra, phản ứng lại... Đừng vội nói NHƯNG...17/06/2009 09:34' AM Get off your BUT là một cuốn sách tràn đầy lạc quan, phấn khích, được chấp bút bởi Sean Stephenson - một chàng trai trẻ bị bệnh giòn xương bẩm sinh, anh đã chọn cách thay đổi chính cuộc sống của mình, theo cách tích cực nhất, bắt đầu bằng một việc giản dị: từ bỏ lối suy nghĩ NHƯNG... Xứ Cát - tiểu thuyết khoa học giả tưởng lớn của thời đại15/06/2009 05:15' PM Thể loại khoa học giả tưởng vẫn thường bị một số người trong giới học thuật - phê bình hàn lâm coi là “genre literature”, hiểu theo nghĩa nào đó là văn chương hạng hai, không đủ tư cách ngồi chung chiếu với “great literature”, văn chương “lớn” hay “nghiêm túc”. Tuy nhiên, Xứ Cát của Franklin Patrick Herbert đích thực là một tác phẩm kinh điển của văn chương khoa học giả tưởng, và, về thực chất, là một cuốn sách kinh điển của văn chương. Hình ảnh người Việt đầu thế kỷ 2005/06/2009 05:19' PM Nếu không có lần tái bản này, chắc chắn sẽ rất ít người có cơ hội tiếp cận cuốn sách quý của Henri Oger về người Việt Nam đầu thế kỷ 20, vì trong lần ra mắt đầu tiên cách đây đúng 100 năm, cuốn sách chỉ được in 60 bản, giờ nằm tản mát ở thư viện nhiều nước trên thế giới. Bài khác: Học tập hiệu quả: Chỉ dẫn và chiến lược19/12/2008 02:26' PM Bạn đang khủng hoảng trong việc tìm cho mình một phương pháp học hiệu quả khi mà việc học đang trở nên quá vất vả? Bạn không thể tập trung học khi ngày thi tới gần? Bạn đã từng nghe nói đến ASPIRE, SQ3R…? Chân trời có người bay08/12/2008 04:16' PM Đây là tập tùy bút chân dung viết về các nhà nghiên cứu những người âm thầm làm việc trong bóng tối. Một công việc nặng nhọc, khổ sai. Những đóng góp học thuật của họ, dẫu có tác động tới hành trình tư duy dân tộc đi nữa, thì cũng ít được bạn đọc rộng rãi biết đến, hoặc hiểu đúng, kể cả trong giới hẹp... Nghệ thuật cao siêu rất đời thường05/12/2008 11:50' AM Với nghiên cứu lý luận, lịch sử văn hóa nghệ thuật thì các công trình "hàn lâm", dài hơi là phần lõi xác định tầm thâm cao của nghiên cứu. Với Phan Cẩm Thượng là các công trình uy tín như "Điêu khắc cổ Việt Nam", "Đồ họa cổ Việt Nam", "Điêu khắc Tây Nguyên", "Chùa Dâu- Tứ Pháp", "Chùa Bút Tháp"… Tôi là ai?03/12/2008 08:38' AM Hiện nay chúng ta đang sống trong những năm đầu thế kỷ XXI và càng ngày càng có nhiều người đi tìm ý nghĩa cuộc đời. Nhiều người luôn tự đặt câu hỏi cho chính mình và với các bậc thầy của mình “Tôi là ai?” “Tôi từ đâu đến?” “Tôi sẽ đi về đâu?”. Càng gặp khó khăn, càng gặp hoạn nạn con người càng cố tìm đến các thế lực siêu hình, tìm những câu trả lời cho những câu hỏi vẫn vốn đã được quan tâm bấy lâu nay. Thế giới cong: Những hiểm nguy đang che giấu29/11/2008 02:44' PM Khi đưa ra khái niệm "thế giới phẳng", Thomas Friedman nhấn mạnh những hệ quả kinh tế tốt đẹp của toàn cầu hoá và viễn ảnh của một nền kinh tế mới của thế kỷ 21. Đó là một nền kinh tế đang được san phẳng và trong đó một sân chơi toàn cầu đang trở nên công bằng hơn giữa các nước giàu nghèo, cùng với sự giảm đi ảnh hưởng của những nước kỹ nghệ tiên tiến, nhất là Mỹ. Những giấc mơ từ cha tôi18/11/2008 04:10' PM Chiến thắng của Barack Obama trong cuộc đua vào Nhà Trắng cũng là sự khẳng định thị trường xuất bản VN quả rất nhạy cảm với thời sự chính trị của... Hoa Kỳ: hiện có ba tập sách về Obama vừa được thực hiện ngay trước khi có kết quả chính thức bầu cử ở Mỹ. Công ty Vina Book đã phối hợp với NXB Văn Học tung ra tập sách của Obama: Những giấc mơ từ cha tôi ngay từ tháng 10... Hy vọng táo bạo12/11/2008 08:45' AM Trong khi tại Mỹ, tổng thống mới đắc cử Barack Obama vừa đánh dấu tên tuổi mình vào lịch sử nước Mỹ thì tại Việt Nam, cuốn sách Hy vọng táo bạo của ông cũng vừa được ấn hành. Tác phẩm thể hiện sự táo bạo của Barack Obama trong cách nhìn nhận những vấn đề của nước Mỹ... Mô thức mới cho thị trường tài chính11/11/2008 11:24' AM Tác giả George Soros đã dùng kinh nghiệm và lý luận của mình để phân tích một cách sâu sắc và thẳng thừng về cuộc khủng hoảng hiện tại. Đồng thời dự đoán cả nền tài chính trong tương lai. Thông qua cuốn sách này, George giúp các nhà kinh tế, nhà quản lý, lãnh đạo... hiểu rõ về cuộc khủng hoảng tín dụng và ảnh hưởng của nó đến kinh tế toàn cầu. Sách do NXB Tri Thức ấn hành... |