Người trẻ và những thách thức trong thời đại toàn cầu hóa

04:00 CH @ Thứ Hai - 11 Tháng Tư, 2016

Hỏi: Ông nhận định như thế nào về giới trẻ (những sinh viên mới vào đời và những người trẻ tham gia vào hoạt động kinh doanh) trong giai đoạn hiện nay? Theo ông, trong giai đoạn khó khăn này, đâu là thách thức của người trẻ và họ phải làm gì?

Trả lời: Khi thế giới khó khăn thì đất nước đương nhiên cũng khó khăn, đấy là đặc trưng rất rõ ràng của thời đại toàn cầu hoá. Những giai đoạn khó khăn như vậy xuất hiện theo chu kỳ. Mỗi chu kỳ có thể dài ngắn khác nhau, nhưng nói chung, càng ngày chu kỳ của khủng hoảng kinh tế thế giới và khủng hoảng kinh tế của các quốc gia càng ngắn lại. Tại sao các chu kỳ lại ngắn lại? Là vì chúng ta đang sống trong một thời đại mà tốc độ phát triển là rất nhanh, và bất kỳ một yếu tố ngẫu nhiên nào cũng dẫn đến sự ùn tắc của một dòng chảy nhanh và đông đúc như vậy. Do đó, điểm thứ nhất mà những người trẻ cần phải ý thức là khủng hoảng là hiện tượng có thật và thường xuyên có theo những chu kỳ dài, ngắn khác nhau, cho nên, phải xây dựng cho mình một thái độ luôn luôn chuẩn bị cho những tình huống như vậy.

Khi kinh tế thế giới khó khăn, kinh tế quốc gia khó khăn, thì lớp trẻ là lớp người phải chịu áp lực nặng nề, nếu không nói là nặng nề nhất, bởi vì lớp trẻ có những đặc điểm như sau: Thứ nhất là họ ít kinh nghiệm. Đấy là đặc trưng của lớp trẻ, bởi vì quá khứ của họ chưa đủ dày để có được các lớp kinh nghiệm. Cái sự nhiều ảo tưởng, nhiều tưởng tượng, nhiều lãng mạn vẫn còn, cho nên lớp trẻ thường nhìn các cuộc khủng hoảng như những thách thức với khả năng của mình hơn là những tai họa. Do đó, rất khó cho lớp trẻ để ứng xử trên thực tế vì thiếu kinh nghiệm. Thứ hai, vì họ còn trẻ cho nên độ dài hoạt động trong thực tiễn ngắn và do đó, họ thuộc về tầng lớp người nghèo nếu đem so với những người đã trưởng thành hơn về lượng tích lũy vật chất mà họ làm ra trong cuộc đời. Thứ ba, lớp trẻ ít kiên định đối với những tình trạng đảo lộn của cuộc sống, và vì thế dễ dao động trong những lúc khó khăn. Thứ tư, mặc dù lớp trẻ không có những ràng buộc trách nhiệm thật sự gay gắt, thực sự thường xuyên đối với các đối tượng khác nhau, nhưng họ có một phổ rất rộng các mối quan hệ buộc phải thoả mãn. Những lời hứa với bạn gái chẳng hạn, những dự định cho tương lai của mình hay những ý đồ kinh doanh chẳng hạn. Lớp trẻ luôn luôn là cái kho chứa các cam kết mà một người bắt đầu vào đời thường có và có khá nhiều. Với những đặc điểm như vậy, lớp trẻ rất dễ trở thành nạn nhân của các cuộc khủng hoảng, trong đó một nửa là do những tham vọng chủ quan, còn nửa kia là do sự bất tương xứng giữa các điều kiện của mình với tham vọng của mình. Đấy là những cái khó của lớp trẻ.

Tuy nhiên lớp trẻ có một ưu thế mà chúng tôi không có được, đó là sức khoẻ, sức chịu đựng trên thực tế và sự "bất cần" vốn có. Trong khủng hoảng thì ngay cả những nhược điểm hàng ngày cũng có thể trở thành ưu điểm. Sự bất cần trong đời sống ổn định là một nhược điểm, nhưng trong những lúc khủng hoảng nó có thể trở thành ưu điểm. Tức là, lớp trẻ có thể hủy bỏ những ý định, những cam kết một cách dễ dàng hơn lớp già. Hơn nữa, khủng hoảng còn đem lại cho lớp trẻ một cơ hội là thử thách bản thân và kích thích sự sáng tạo. Cái khó làm xuất hiện sự khôn ngoan. Lớp trẻ do sức trẻ, do kiến thức còn mới và đang ở độ chín tới, cho nên khủng hoảng là một cơ hội để họ thể hiện bản thân mình. Và do đó, nhiều bạn trẻ có thể tìm ra những lối thoát rất bất ngờ, nhưng nhiều khi cũng tìm kiếm những tai hoạ bất ngờ không kém. Quan sát những người được gọi là nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán Việt Nam, tôi thấy đại bộ phận phải đến 60 - 70% là anh em trẻ. Mà tỉ lệ đấy là tỉ lệ của toàn cầu chứ không phải chỉ riêng Việt Nam. Hầu hết những người hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh tài chính trên thế giới này đều là những người trẻ cả. Chính năng lực phiêu lưu, sự liều mạng có thể có của lớp trẻ, sự tương đối tự do đối với những trách nhiệm và tham vọng tạo ra sự năng động của lớp trẻ. Cho nên, khủng hoảng cũng có những tác dụng nào đó. Tuy nhiên trong thực tế đời sống, đại bộ phận lớp trẻ, nhất là những người không đủ điều kiện để đào tạo mình, không đủ điều kiện để tổ chức cuộc sống của mình sẽ khá khó khăn. Hay nói cách khác, đó là những người gặp nhiều khó khăn nhất trong số các lớp người được phân loại theo lứa tuổi, trừ trẻ con.

Hỏi: Nếu đặt vị trí mình là một người trẻ mới bước vào đời, ông sẽ hành xử như thế nào trong bối cảnh hiện nay?

Trả lời: Ai cũng từng có một thời làm người trẻ. Tuổi trẻ của tôi cũng đi qua khủng hoảng. Cuộc chiến tranh lâu dài của đất nước chúng ta là một cuộc khủng hoảng và tôi đã đi qua cuộc khủng hoảng ấy. Bây giờ, các bạn trẻ cùng thế hệ với con tôi phải đi qua các khủng hoảng kinh tế còn tôi thì đi qua khủng hoảng chính trị. Tất cả chúng ta đều phải trải qua cả, và việc tạo ra cuộc sống cho mình trong điều kiện khủng hoảng ấy là bất ngờ lắm đối với rất nhiều người. Không có công thức nào đúng cho từng người một và phổ biến cho tất cả mọi người. Mỗi một người tìm cách để thích ứng trong những điều kiện khủng hoảng như vậy một cách rất khác nhau. Khai thác những quan hệ vốn có, tìm kiếm những mối quan hệ bè bạn vốn có, liên kết lại với nhau như một tập thể có thể cùng nhau chia sẻ, ít nhất là chia sẻ cảm giác có thể an ủi nhau được, v.v... Tất cả mọi người đều có thể tìm ra những cách khác nhau, nhưng có cái chung là nếu chúng ta liên kết được với nhau trong xã hội thì sức chịu đựng của chúng ta đối với những trạng thái khó khăn sẽ tốt hơn. Ví dụ những bạn trẻ đã có việc làm rồi thì trong những lúc khó khăn như thế này phải chung thuỷ với những tổ chức mà bạn đang tham gia. Nói chung là trời mưa thì không ra đường vội, đấy cũng là một sự chín chắn cần có. Nhưng có thể có người thấy rằng bây giờ ngoài đường mọi người dát, không ai dám ra mà nếu mình ra, mình có cái nhìn đặc biệt, có phương thức đặc biệt thì mình có thể kiếm được nhiều thứ mà người khác vì dát cho nên không kiếm được. Tất cả những chuyện như vậy không có công thức chung cho lớp trẻ. Ở đây có một việc mà tôi muốn nhắc là, không được mất ý chí, không được mất các liên lạc xã hội, không được mất các liên lạc bè bạn. Càng khó khăn bao nhiêu, chất lượng liên minh của một cá thể đối với xã hội càng đòi hỏi phải lớn bấy nhiêu. Liên minh chặt chẽ với xã hội là một trong những yếu tố quan trọng một cách phổ biến đối với tất cả các cá thể, nhất là các cá thể trẻ. Và điều quan trọng nhất mà tôi muốn nói là, khủng hoảng là một cơ hội, nhưng là một cơ hội cho nhiều tính xấu, và chúng ta không được phép để cho những tình huống xấu của cuộc sống bẻ gẫy sự lương thiện vốn có của mình.

Tôi xin kể một ví dụ. Tôi có một người bạn, trong những lúc khó khăn thời bao cấp, tôi nhận thầu mấy công trình nhỏ và tôi rủ một người bạn nữa của tôi cùng làm. Đến khi tôi có khủng hoảng riêng, con tôi ốm và tôi cũng không tập trung được sự chú ý vào công trình ấy thì anh bạn tôi đến nói với tôi thế này: "Bây giờ cậu bận, cậu khó thì cậu nhường việc này cho mình làm". Tôi nghĩ rằng khi tôi khó thì đáng ra bạn tôi phải bảo rằng, cậu cứ nghỉ đi để tớ làm hộ để chúng mình cùng sống, nhưng anh ta lại bảo nhường cái việc ấy luôn cho anh ấy. Đương nhiên một khi người ta nói ra thì tôi nể và tôi đành phải đồng ý. Nhiều năm sau, tôi trở thành một người kinh doanh khá thành đạt, cuộc sống của tôi rất sung túc, chính người bạn đó đến bảo tôi là tại sao cậu làm ăn giỏi thế, cậu thành công thế mà cậu không gọi tớ? Tôi nói thế này: "Cậu là một người bạn rất tốt nếu cách tiền 1 cây số, cậu là người bạn bình thường nếu cách tiền 100m, còn cậu là một người bạn rất xấu nếu cách tiền 1m. Để giữ được tình bạn của chúng mình, tốt nhất chúng mình không nên làm ăn với nhau". Những ví dụ như vậy xuất hiện trong cuộc sống rất nhiều. Khủng hoảng là một môi trường mà trong đó những người chưa đủ bản lĩnh về đức hạnh thường dễ chọn những giải pháp xấu, những giải pháp không còn giữ được bản thân. Cho nên, nếu có thông điệp nào đó cần tư vấn cho giới trẻ thì đó chính là: "không được để sự khó khăn đốn ngã mình với tư cách là một con người".

Hỏi: Vậy theo ông, người trẻ phải chuẩn bị gì để không bị đốn ngã?

Trả lời: Người trẻ vẫn phải tích cực chuẩn bị giống như lúc bình thường. Phải giữ bằng được nhịp điệu của tất cả những công việc của mình: học tập, trau dồi đức hạnh, mở rộng trí tuệ, củng cố quan hệ, xây dựng các liên minh của cá nhân mình với các lực lượng khác nhau của đời sống. Phải sống một cách bình tĩnh. Hay nói cách khác là, giữ được nhịp điệu ổn định của đời sống của mình là đòi hỏi quan trọng nhất của thế hệ trẻ trong những giai đoạn khó khăn.

Hỏi: Với riêng năm 2009, ông có nhận định gì?

Trả lời: Năm 2009 chắc chắn là một năm khó. Tuy nhiên, sự khó khăn thật sự của người Việt Nam nói chung chưa qua lâu lắm, mới qua được khoảng 15-17 năm nay thôi. Những người trẻ bây giờ bắt đầu làm ăn, kinh doanh thì cũng đang ở độ tuổi khoảng 25-30, tức là họ đã có một giai đoạn sống trong những điều kiện khó khăn chung của xã hội. Thỉnh thoảng chúng ta ôn lại những kinh nghiệm của giai đoạn khó khăn ấy và mỉm cười rằng dù sao những khó khăn bây giờ vẫn chưa bằng thời ấy. Đấy là liều thuốc an thần tối thiểu cho tất cả mọi người chứ không chỉ cho lớp trẻ. Tuy nhiên, chúng ta không thể thoả mãn với liều thuốc an thần như vậy mà phải đi tìm những lối thoát cho mình, đi tìm những năng lực mới cho mình. Chắc chắn là thế giới không những khó khăn mà thế giới sẽ còn có những thay đổi. Năm 2009 sẽ là một năm mà thế giới có rất nhiều thay đổi, giống năm 1989, thế giới đã có những thay đổi chóng mặt vì những khái niệm, những lực lượng, những quốc gia như Liên Xô bỗng nhiên biến mất. Năm 2009 chúng ta cũng sẽ thấy rằng những nghề nghiệp, những kinh nghiệm, những thần tượng tưởng như rất ổn định, tưởng như là chân lý cũng sẽ thay đổi. Chúng ta phải ý thức rằng từ năm 2009 trở đi, nhiều khái niệm, nhiều tiêu chuẩn phổ biến, nhiều chân lý phổ biến sẽ thay đổi. Năm 2009 là năm chúng ta sẽ ngỡ ngàng trước sự thay đổi của thế giới, nhất là với nền văn hoá kinh doanh. Mà không chỉ có văn hoá kinh doanh, tôi cho rằng văn hoá chính trị cũng sẽ thay đổi. Đây là cơ hội để chúng ta quan sát.

Hỏi: Ông có nói rằng người trẻ cần phải đi tìm cho mình những năng lực mới. Vậy họ có thể tìm ở đâu?

Trả lời: Tôi vừa mới xuất bản một quyển sách, có tên là "Cội nguồn cảm hứng", trong đó tôi đã phân tích rất kỹ vấn đề mà bạn vừa hỏi, đó là khái niệm tương lai và miền triển vọng. Trong cuốn sách đó, tôi đã lý thuyết hoá việc chúng ta phải chuẩn bị như thế nào cho tương lai của mình, kể cả tương lai bình thường cũng như tương lai khủng hoảng. Tôi nghĩ rằng nếu chúng ta xem cuộc sống là sự thay đổi liên tục thì chúng ta không có gì phải ngỡ ngàng cả. Mỗi một khái niệm là một hàm số mà nội hàm của nó thay đổi theo thời gian. Hay nói cách khác, chúng ta không được quên rằng mỗi khái niệm là một hàm số, trong đó biến số bắt buộc phải có là thời gian. Chúng ta không việc gì phải lo sợ, bởi vì những người dốt trong giai đoạn cũ hoàn toàn có thể trở thành người xuất sắc trong giai đoạn mới nếu họ tiếp cận giai đoạn mới này một cách đúng đắn. Một người lành nghề trong giai đoạn cũ chưa chắc đã trở thành chuyên gia trong giai đoạn mới.

Hỏi: Điều đấy gắn chặt với khả năng dự báo và sự chuẩn bị cho tương lai. Nhưng người trẻ lại thiếu cả kiến thức và kinh nghiệm để có thể dự báo. Vậy thì phải làm thế nào?

Trả lời: Người trẻ tuy thiếu kinh nghiệm nhưng lại có lòng dũng cảm và có trí tưởng tượng. Tôi nghĩ rằng trong việc nâng cao năng lực thì kinh nghiệm không quan trọng bằng trí tưởng tượng. Kinh nghiệm là kết quả của quá khứ, còn óc tưởng tượng là công cụ để tạo ra tương lai. Vì thế cho nên, lớp trẻ phải dùng cái mạnh nhất của mình là lòng dũng cảm và trí tưởng tượng chứ không phải dùng cái mạnh nhất của lớp già là kinh nghiệm. Tôi không phải là người hoan nghênh và thích thú đối với hoạt động của thị trường chứng khoán Việt Nam hiện nay, nhưng quan sát một số bạn trẻ tham gia vào hoạt động này, tôi thấy rằng có những người trẻ tuổi kiếm được tiền một cách rất ngoạn mục. Tuy nhiên, cái mà họ thiếu là sử dụng tiền như thế nào. Sử dụng tiền thì rất cần kinh nghiệm, cần sự chín chắn của người già, nhưng kiếm tiền thì người già không phải là người có ưu thế hoàn toàn, nhất là ở những nước mới trỗi dậy.

Hỏi: Lúc đầu, ông có nói rằng với nhiều người trời mưa thì không nên ra đường vội, nhưng cũng có người thấy rằng mọi người không ra đường mà mình ra đường thì có thể có cơ hội gặt hái. Tuy nhiên, không phải ai cũng có thể ra đường được. Theo ông, trong tình hình khó khăn hiện nay, ai là người có khả năng ra đường?

Trả lời: Đó là những người có đủ ý chí, đủ sức chịu đựng, đủ trí tuệ, đủ sức tưởng tượng và dám đánh đổi, nhưng tôi xin mở ngoặc là trừ đánh đổi phẩm hạnh, tôi không khuyến khích theo hướng ấy. Còn với những người khác, tôi không khuyên nên ở nhà mà tôi khuyên nên thận trọng, lượng sức. Tất nhiên, cái khó với người trẻ là họ có nhiều ảo tưởng, giàu ước mơ, giàu trí tưởng tượng, do đó không có kinh nghiệm trong việc ước lượng sức lực của mình. Họ phải chấp nhận rủi ro, tức là phải "dám". Nếu sợ rủi ro thì không thể trở thành nhà kinh doanh được. Một người thiếu óc tưởng tượng và lòng dũng cảm vẫn có thể trở thành một anh lính lành nghề, nhưng không thể trở thành một viên tướng được. Napoleon Bonaparte vẫn hay khích lệ quân của mình rằng "đằng sau bộ áo tầm thường của ngươi là một trái tim của vị nguyên soái". Tôi thấy rằng, quả thật mỗi một người đều có thể trở thành nguyên soái, nhưng trên thực tế không phải ai cũng làm nguyên soái được, sẽ có rất nhiều người phải hy sinh. Nhưng cái hy sinh ấy không phải là không có giá. Tôi cho rằng ngay cả sự thua thiệt cũng có giá trị của nó. Cái giá trị tối thiểu của sự thua thiệt là anh nhận ra giới hạn của khả năng của mình. Con người khi không dám chịu thua thiệt thì cũng không lượng được sức mình. Lượng được sức mình là một giá trị rất ghê gớm, và đôi khi phải "phiêu lưu" một chút mới làm được điều đó.

Hỏi: Vậy phải chăng thời điểm khó khăn này là thời điểm tốt để người trẻ lượng được sức mình?

Trả lời: Đúng thế! Nhưng không phải chỉ có họ đo được chính họ mà xã hội cũng đo được họ. Người ta có câu nói rằng "gia bần tri hiếu tử, quốc loạn thức trung thần". Trong những điều kiện như thế này, xã hội phải phát hiện được tài năng trong từng con người một, đánh dấu những cá nhân, cá thể có tài năng thật và phải xếp nó vào đội ngũ những tiềm năng, đội ngũ có chất lượng nguyên khí để phát triển quốc gia. Chúng ta không được quên rằng lớp trẻ là tài sản của một quốc gia và quốc gia có nghĩa vụ, có trách nhiệm phải đo tài năng thật của họ. Lúc này là lúc mà quốc gia phải nhìn vào tất cả những sự vượt ngưỡng ngoạn mục của lớp trẻ để biết chắc chắn rằng mình có gì và không có gì. Nếu không có ai trong lớp trẻ ấy có thể đi qua những khó khăn này một cách xuất chúng thì chúng ta phải đau buồn nói rằng, cái ngưỡng của đất nước chúng ta ngang mặt đất. Đây là một vấn đề cực kỳ quan trọng, không phải dành cho giới trẻ mà dành cho những người lãnh đạo Những lúc như thế này, các nhà lãnh đạo phải đếm được tài năng của quốc gia và nuôi dưỡng nó.

Hỏi: Với kinh nghiệm của một người đã làm kinh doanh lâu năm và đã trải qua nhiều thăng trầm của nền kinh tế, ông có lời khuyên nào với giới kinh doanh trẻ hiện nay không?

Trả lời: Có. Phải luôn luôn kết hợp được hai thứ, thận trọng và dũng cảm. Càng khó khăn càng đòi hỏi sự dũng cảm, càng khó khăn càng đòi hỏi sự thận trọng. Kết hợp nhuần nhuyễn hai phẩm chất này chính là chìa khoá để tìm ra giải pháp hợp lý cho mỗi một số phận. Nếu thận trọng chui vào trong nhà thì anh không chết, nhưng anh tồn tại như một kẻ hèn. Còn nếu liều mạng ra đường rồi chết thì không phải chỉ anh chết không thôi mà anh chứng minh rằng dân tộc anh bất hạnh, gia đình anh bất hạnh vì có những đứa con liều mạng. Cho nên, ngay cả khi hành động dũng cảm, thế hệ trẻ cũng phải nhớ một điều rằng, sự an toàn, sự thận trọng không phải chỉ để giữ gìn cho mình không thất bại mà còn giữ gìn để gia đình mình, để đất nước mình không phải kết luận rằng, chúng ta có một thế hệ trẻ ngốc nghếch và liều mạng.

Hỏi: Ông có tin rằng thế hệ trẻ Việt Nam có thể làm được điều ấy không?

Trả lời: Dân tộc chúng ta tồn tại mấy nghìn năm rồi. Một dân tộc mà không có một thế hệ trẻ đủ để thế hệ già tin rằng họ làm được thì làm sao mà dân tộc ấy tồn tại được cho đến bây giờ? Tôi không thích nói chuyện chúng ta là rồng là phượng, nhưng chúng ta tồn tại cũng chẳng đến nỗi nào như thế này thì đấy là một thành tựu có chất lượng lịch sử, vì nếu không thì không có dân tộc chúng ta.

Hỏi: Việt Nam chuẩn bị mở cửa thị trường hoàn toàn, khi đấy, áp lực với người trẻ về công việc rất nhiều vì luồng lao động nước ngoài có thể tự do vào Việt Nam, vậy người trẻ chuẩn bị những gì để sẵn sàng cho những áp lực cạnh tranh từ bên ngoài?

Trả lời: Năm 1990 tôi có nói chuyện với một số luật sư rất có địa vị ở New York rằng: "Tôi chưa học luật, nhưng tôi sẽ xây dựng một công ty Luật để cạnh tranh với các bạn. Nếu như người ta không muốn chết trên đường phố New York thì người ta phải trả 1.000 đô la một giờ cho các luật sư New York. Và người ta cũng phải trả cho chúng tôi một nửa số tiền đó nếu không muốn mất tiền ở một khu rừng rậm nhiệt đới như Việt Nam". Chúng ta là người Việt, chúng ta hành động trên lãnh thổ Việt, chúng ta có các cơ hội, các ưu thế của người Việt, chúng ta phải ý thức được chuyện ấy. Rất nhiều người bắt chước Tây. Nói tiếng Tây đã đành rồi, vì không nói được tiếng Tây thì không giao tiếp được trong kinh doanh quốc tế. Nhưng diễn cho giống người phương Tây thì ngốc. Có một nhân viên cũ đến chơi với tôi than phiền rằng, vợ chồng cô ấy đang có vấn đề bất đồng quan điểm, anh ấy làm cho tổ chức quốc tế lâu rồi nên hơi coi thường (look down) người Việt. Tôi bảo cô ấy rằng, anh ấy nói với cô như thế nhưng không phải thế đâu, đấy là sự tự ti của những người không dám xem mình ngang bằng với người khác. Tôi cho rằng chúng ta cần phải tự tin, mà muốn tự tin thì chúng ta phải có tất cả những kiến thức cần có để sống. Ở mức tối thiểu, ở mức tiên tiến, tiên tiến ở khu vực này hay tiên tiến của thế giới, cái đó tuỳ thuộc sức lực và mức độ phấn đấu của mỗi người. Tôi nghĩ rằng phải phấn đấu, không có cách nào khác. Chúng ta, mỗi một cá nhân, phải khẳng định một điều là không cho phép ai coi thường mình.

Hỏi:Vậy trong bối cảnh hiện nay, liệu ai sẽ là người bị loại ra khỏi vòng quay của lịch sử?

Trả lời: Tất cả những người kém và người yếu sẽ bị loại ra khỏi vòng quay và sẽ sống trong sự quan tâm có chất lượng từ thiện và nhân đạo của những người còn lại. Nếu chúng ta không muốn trở thành những đối tượng của các hoạt động từ thiện, nhân đạo trên thế giới thì chúng ta phải phấn đấu. Không có cách nào khác, không ai nâng đỡ chúng ta cả, và nếu có thì kẻ nâng đỡ chúng ta sẽ trở thành kẻ đầu tiên coi thường chúng ta. Các bạn thấy rằng các bậc cha mẹ bao giờ cũng xem con mình là trẻ con, và từ thiện đối với con cái như là một trách nhiệm của họ. Nhưng người đầu tiên coi thường con cái cũng chính là cha mẹ. Vì sao? Vì họ luôn coi con mình là trẻ con. Nếu phân tích tâm lý lo lắng của cha mẹ đối với con cái thì trong đó, yếu tố coi thường là một trong những yếu tố khá đậm đặc. Nếu không muốn bị người khác coi thường thì chúng ta phải phấn đấu, chúng ta phải làm người lớn sớm hơn, chúng ta phải làm người tốt hơn, chúng ta phải làm người lao động vất vả hơn, chúng ta buộc phải cạnh tranh. Phụ nữ Việt Nam đẹp, nếu các công ty lớn như Walmart vào đây bán hàng thì chắc chắn là người ta sẽ tuyển các cô gái người Việt. Nếu có một đám người Malaysia sang đây thì tôi không tin rằng họ hấp dẫn hơn người Việt. Chúng ta đừng nhầm lẫn rằng, các công ty Việt Nam thua các công ty nước ngoài trong cạnh tranh thì tức là người Việt thua người nước ngoài trong cạnh tranh. Không phải vậy. Các công ty có thể thua nhưng người Việt không thua. Rất nhiều người cứ nghĩ rằng trong cạnh tranh kinh tế, các công ty Việt Nam thua thì tức là người Việt thua. Người Việt có thể thua trong khía cạnh tổ chức một công ty, nhưng người Việt chưa chắc đã thua trong những khía cạnh khác. Người Việt có thể thua trong khía cạnh tổ chức một bệnh viện, nhưng bác sỹ Việt Nam thì chưa chắc đã thua một bác sỹ nước ngoài. Nếu chúng ta chưa có tài năng để tổ chức những bệnh viện tốt thì ít nhất chúng ta phải củng cố một thực tế, một ưu thế là chúng ta có những bác sỹ tốt. Khi nào chúng ta có nhiều bác sỹ tốt thì sẽ xuất hiện những người có năng lực tổ chức các bệnh viện tốt. Tôi xin nhắc lại là, không được nhầm lẫn giữa việc thua trong cạnh tranh của một công ty Việt Nam với việc thua của người Việt Nam trong lao động.

Hỏi: Hiện nay, khi đang khủng hoảng thì người ta nói nhiều đến chuyện thế giới phải hợp tác để vượt qua khủng hoảng, nhưng người ta quên mất một điều là vậy các nước sẽ cạnh tranh trong khủng hoảng như thế nào khi mà nhìn vào các gói giải pháp của các nước đều thấy có những điểm giống nhau là tập trung cho thị trường nội địa để chiếm lĩnh thị trường nội địa, đồng thời vươn ra tìm thị trường mới. Ý kiến của ông về vấn đề này như thế nào?

Trả lời: Đó là vì chúng ta cứ quan niệm cạnh tranh là chỉ có ở khía cạnh chất lượng hàng hoá và độ rộng của thị trường. Không phải. Thế giới đang cạnh tranh trong việc tạo ra các giải pháp thông minh để khắc phục hậu quả của khủng hoảng kinh tế, ít nhất là trong thời điểm hiện nay. Ví dụ, trong khi người Mỹ tập trung cứu các công ty tài chính, thì người Trung Quốc bỏ ra một số tiền cũng tương đương để kích cầu nội địa, tức là đây là cơ hội để người Trung Quốc xây dựng thị trường nội địa, hay nói cách khác, thị trường nội địa như là một yếu tố dự phòng trong quá trình phát triển ra bên ngoài. Tôi thấy rằng, thế giới đang thi nhau tỏ ra mình là người thông minh trong việc xử lý khủng hoảng và thế giới cũng thi nhau tỏ ra mình là người tốt trong giai đoạn khủng hoảng. Sự tốt đẹp của các giải pháp đối với khủng hoảng cũng có giá trị làm PR cho sự đáng tôn trọng của một nền kinh tế. Những việc làm ngớ ngẩn, những việc làm cầu lợi trông thấy tưởng rằng khôn ngoan trong cái bị của mình, nhưng đồng thời tố giác với thế giới về chất lượng đạo đức của một nền kinh tế. Bây giờ khi để ý đến một nền kinh tế, người ta không chỉ để ý đến chất lượng của nó trên những khía cạnh thông thường mà còn để ý đến chất lượng tinh thần của nó nữa. Những giải pháp thông minh quảng bá cho chất lượng của chính phủ, chất lượng của hệ thống chính trị. Nhiều khi chúng ta nhìn những lợi ích trước mắt mà quên mất rằng, lợi ích lâu dài của quốc gia chính là thiện chí chính trị của nhà cầm quyền. Thế giới đang thi nhau tỏ ra thông minh trong chuyện chống khủng hoảng và phải nói rằng, thế giới buộc phải hợp tác với nhau chứ không phải thế giới thích hợp tác với nhau. Cần phải hiểu hợp tác và cạnh tranh là hai mặt của đời sống và hai mặt ấy là bắt buộc phải có.

Hỏi: Với tư cách một nước nhỏ, thông thường anh không thể áp đặt luật chơi cho thế giới mà anh phải chấp nhận quy chuẩn của thế giới, và anh cũng là người đi cóp nhặt những kinh nghiệm của thế giới, xem cái gì có thể áp dụng cho mình. Trong cuộc cạnh tranh này, các giải pháp thông minh thì chắc là Việt Nam không thể đưa ra, vậy chúng ta có thể làm gì?

Trả lời: Tôi hiểu vấn đề mà bạn hỏi, tại sao một đối tượng buộc phải chấp nhận mức này lại đòi hỏi mức kia. Chúng ta vừa phân tích với giới trẻ rằng, đo được khả năng của mình là một trong những chỉ tiêu quan trọng nhất xét về mặt trí tuệ. Chúng ta không đòi gì ở thế giới được, chúng ta không áp đặt gì được cả, chúng ta cũng không đua với họ được. Nếu thấy người ta bỏ ra 600 tỷ mà mình cũng bỏ ra 6 tỷ thì đấy là không thực tế. Chúng ta chưa xây dựng được một nền kinh tế mà tất cả các khái niệm chuyên nghiệp có thể áp dụng được một cách có hiệu quả. Cho nên, không phải chúng ta có kích cầu hay không mà chúng ta có muốn cũng không làm được trong điều kiện thể chế kinh tế như hiện nay. Kích cầu là phải tăng lương, nhưng liệu chúng ta có thể tăng lương không? Chúng ta chưa giải quyết được cải cách hành chính, chưa giảm được biên chế mà chúng ta tăng lương thì có đủ tiền để làm không? Gần đây, các bạn thấy rằng ở bên Mỹ người ta ra điều kiện sẽ cho các công ty ô tô vay tiền nếu chấp nhận hạ mức lương của công nhân ở các công ty Mỹ ngang bằng với công nhân ở các công ty ôtô của Nhật. Có nghĩa là gì? Có nghĩa là tôi bớt đi cái phần giá trị ảo của anh, tôi trả anh đúng giá mà những giá trị xác nhận là lương của các công ty ô tô của Nhật. Chúng ta chưa xây dựng được nền kinh tế, vậy chúng ta kích cầu vào đâu? Tất cả công ty tư nhân là không tham gia nổi, không có thể chế, không có cơ chế để tham gia vào các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng, vậy làm sao mà kích cầu vào khu vực cơ sở hạ tầng được. Cuối cùng, chúng ta có một tỷ trọng tiền lương trong các sản phẩm xã hội chỉ khoảng 10%. Với một cơ cấu tiền lương trong các sản phẩm xã hội như vậy thì không kích cầu được. Độ văn minh của một xã hội, độ phát triển của một nền kinh tế chính là tỷ trọng tiền lương trong tất cả các sản phẩm. Tỷ trọng tiền lương cao thì anh mới dùng được biện pháp kích cầu. Bây giờ chúng ta lấy tiền ở đâu? Thậm chí có người còn bảo bây giờ phát hành công trái. Phát hành công trái là thu tiền về, mà thu tiền về thì không còn ý nghĩa kích cầu nữa. Vấn đề kích cầu mà chúng ta đang định đưa ra là một vấn đề chính trị khổng lồ của đất nước và chúng ta phải bàn luận rất cẩn thận.

Tôi đang có ý định viết một bài phân tích về gói kích cầu mấy tỷ và các tập đoàn kinh tế. Nhìn vào hiện tượng đấy, tôi thấy rằng đấy là một nguy cơ có thật của đất nước. Có một thời gian rất dài mọi tiềm lực của đất nước chúng ta được dồn vào các tập đoàn kinh tế. Những lúc như thế này, nếu Thủ tướng triệu tập các tập đoàn đến và nói rằng đất nước khó khăn, đất nước ưu ái các anh lâu rồi và bây giờ là lúc mà các anh trả cho đất nước một ít, thì mới là hợp lý. Nhưng bây giờ, trong khi khó khăn mà lại gọi các tập đoàn đến để chia cái phần vốn liếng còm cõi còn lại của một quốc gia có dự trữ ngoại tệ 20 tỷ USD thì tôi không hiểu. Tôi xin nhắc lại rằng, với lớp trẻ, không có con đường nào khác ngoài cố gắng lao động. Nếu chúng ta chưa có được những công ty "xịn" thì chúng ta phải có những người lao động "xịn", những người lao động vừa đủ kỹ năng, vừa đủ năng lực, vừa đủ phẩm hạnh để hấp dẫn được nhân loại. Thế kỷ này là thế kỷ người Việt Nam phấn đấu trở thành những người lao động chân chính trước đã, chưa nói đến chuyện có những công ty lớn hay những tập đoàn gì cả. Chúng ta đều đã thấy, chỉ một đêm là Lehman Brothers biến mất. Bây giờ kể cả Morgan Stanley cũng đang ở trạng thái báo động, tất cả những tên tuổi lớn đều đang chết dần chết mòn. Nhà thơ Chế Lan Viên có một câu rất hay rằng "Chớ hư danh! Cho đến sao Bắc đẩu vạn năm sau rồi cũng méo".

Nội dung liên quan

  • Không gian tinh thần - Đối thoại

    09/01/2021Nguyễn Trần BạtKhi nghiên cứu về sự phát triển của con người, tôi đã rút ra kết luận rằng sự phát triển của con người lệ thuộc vào hai yếu tố: Yếu tố thứ nhất là hoàn cảnh khách quan, được thể hiện tập trung bằng thể chế và luật pháp. Yếu tố thứ hai là trạng thái tự do bên trong của mỗi con người...
  • Những thực tế phổ biến

    16/11/2019Nguyễn Trần BạtCó một thực tế rất phổ biến trên thế giới hiện nay, đó là trạng thái thiếu tự do ở một bộ phận lớn của thế giới - các nước chậm phát triển. Đại bộ phận của thế giới đang ở trong trạng thái các năng lực của con người không đáp ứng được các đòi hỏi của thời đại mà nó tồn tại, tức là con người ở trạng thái thiếu tự do. Con người ở trạng thái thiếu tự do bởi vì nó không có tự do hoặc là nó bị kìm hãm không được quyền tiếp cận với tự do, cũng như nó được giáo dục để không hiểu hết các giới hạn mới của tự do...
  • Xây dựng nền văn hóa kinh doanh

    17/10/2019Nguyễn Trần Bạt - Chủ tịch HĐQT Investconsul GroupNhà thơ Chế Lan Viên có viết “Quá khứ không chỉ ở sau lưng, quá khứ còn ở trước mặt”. Một câu thơ không nổi tiếng lắm nhưng thật là thông thái: Chúng ta cần và phải nhìn lại tiến trình của lịch sử dân tộc nếu muốn tìm ra con đường phát triển đất nước cho tương lai. Lịch sử thật hào hùng, nhưng chúng ta không thể dừng lại mà phải từ lịch sử hào hùng đó đi lên, phải giành lấy một tương lai tươi sáng...
  • Sự tha hóa của cái Tôi

    16/06/2019Nguyễn Trần BạtỞ một bộ phận lớn của thế giới là khu vực chậm phát triển, hiện tượng cái Tôi tha hóa xảy ra rất phổ biến. Vậy có mối liên quan nào giữa sự tha hóa này với trạng thiếu tự do không? Theo quan điểm của tôi, chính sự thiếu tự do đã khiến cho đời sống tinh thần của con người trở nên mất cân bằng và do đó tạo ra sự tha hóa của cái Tôi...
  • Con người là tiền đề của nền kinh tế năng động

    24/10/2018Nguyễn Trần BạtTính năng động của nền kinh tế quan trọng như thế nào trong điều kiện cạnh tranh, có lẽ không cần nhắc lại. Điều này được phản ánh phần nào trong thái độ của xã hội khi sử dụng tính từ "năng động" để nói về các doanh nhân giỏi hay trong tần số xuất hiện thường xuyên trên báo chí của cụm từ "chuyển đổi cơ cấu kinh tế". Tuy nhiên, thế nào là một nền kinh tế năng động và làm sao để đạt được tính năng động của nền kinh tế lại chưa được nghiên cứu phân tích thấu đáo...
  • Tham nhũng

    22/12/2017Nguyễn Trần BạtMột trong những hiện tượng tiêu cực chủ yếu của đời sống hiện đại cần phải chỉ ra là hiện tượng tham nhũng. Tham nhũng đang trở thành một nguy cơ, một hiện tượng phổ biến ở những nước đang phát triển...
  • Chúng ta chưa có con ngựa văn hóa để cưỡi

    09/07/2017Nguyễn Trần BạtHiện tượng bùng nổ do những trạng thái phát triển mới về tự do không phải là hiện tượng chỉ có ở Việt Nam. Thời kỳ Phục hưng, thời kỳ Khai sáng là những thời kỳ làm bùng nổ rất nhiều tài năng. Những trạng thái bùng nổ tinh thần tạo ra sự bùng nổ các tài năng là một hiện tượng có thật. Ở Việt Nam cũng có nhiều lúc như vậy....
  • Tôi vẫn giữ được sự thưa thầy

    25/11/2016Nguyễn Trần Bạt... chỉ có những thầy cô giáo gợi cho ông những "sự cao thượng, sự cao quý đẹp đẽ của họ, đấy là tấm gương gợi cho tôi về đức hạnh về trí tuệ, và sự chân thật"...
  • Tính minh bạch

    01/07/2016Nguyễn Trần Bạt, Chủ tịch / Tổng giám đốc, InvestConsult GroupMinh bạch là một trong những nguyên lý quan trọng nhất để khẳng định sự lành mạnh của cả thể chế lẫn xã hội...
  • Dù mưa, xin cứ ra đường!

    23/06/2016Nguyễn Trần BạtNếu khủng hoảng là một cơn mưa, tại sao ta không đi xuyên qua nó và tìm những cơ hội cho mình? Khủng hoảng sẽ ra đi và sẽ quay trở lại
  • Khái niệm tự do

    06/04/2016Nguyễn Trần BạtTừ xưa đến nay, tự do luôn là một khái niệm bí ẩn và trừu tượng đối với con người. Đúng như tên gọi, tự do không chịu khuôn mình vào bất kỳ chiếc khung nào, ngay cả trong những nỗ lực của các nhà triết học, các nhà khoa học ở mọi thời đại nhằm mô tả và lý giải khái niệm tự do. Có lẽ vì thế, cho đến nay, tự do là cái gì đó quen thuộc mà vẫn xa lạ đối với con người...
  • Lộng hành

    16/11/2015Nguyễn Trần BạtSự lộng hành của các khuynh hướng chính trị luôn ám ảnh nhân loại suốt từ cuối thế kỷ XIX đến nay. Lộng hành chính là kết quả của việc một khuynh hướng chính trị, khuynh hướng tư tưởng, khuynh hướng văn hoá, khuynh hướng tôn giáo không được kiểm soát và không được cân bằng bởi những khuynh hướng khác...
  • Nhìn thẳng

    13/10/2015Nguyễn Trần BạtTôi thấy những nghiên cứu về giới doanh nhân Việt Nam, xét về mặt khoa học, còn chưa rõ ràng và chưa nhất quán. Ví dụ, hiện nay, xã hội chưa nhất trí rằng các giám đốc doanh nghiệp nhà nước cũng là doanh nhân khi định nghĩa doanh nhân là người bỏ tiền ra để kinh doanh và mục tiêu là vì lợi nhuận...
  • Hạnh phúc

    20/09/2015Nguyễn Trần BạtHạnh phúc có phải là một trạng thái tinh thần nhất thời của con người và có đơn giản chỉ là sự thỏa mãn các đòi hỏi hay không? Bản chất của hạnh phúc thật sự là gì? Trước những cuộc khủng bố liên tiếp xảy ra trên khắp thế giới vào những năm gần đây, chúng ta buộc phải đặt câu hỏi: loài người có thật hạnh phúc không? Vì thế, tôi muốn truy đuổi khái niệm hạnh phúc để tìm ra đâu là yếu tố cơ bản tạo nên hạnh phúc của con người...
  • Sự hình thành trong im lặng của văn hóa

    09/04/2015Nguyễn Trần BạtPhải nói rằng đất nước chúng ta mới mở cửa được 20 năm và không phải lớp người nào cũng nhận được lợi ích từ Văn hóa Việt, vì thế mọi người đều vội vã đi tìm những cái cho mình trong đời sống, và do đó chúng ta nhìn thấy sự vội vã...
  • Góp vốn tự do

    18/10/2014Nguyễn Trần BạtCon người thường mặc nhiên thừa nhận không gian tự do bên trong và không gian tự do bên ngoài bản thân mình là rất trừu tượng, nhưng thực ra không phải vậy. Không gian tự do bên trong chính là đời sống tinh thần của mỗi con người. Còn không gian tự do bên ngoài phản ánh tự do của người dân đối với nhà cầm quyền, tự do của con người đối với nhau, và tự do trong sự tương tác giữa các lực lượng xã hội.
  • Chính trị học của tự do

    17/10/2014Nguyễn Trần BạtTự do là cách thức giải phóng con người ra khỏi sai lầm, định kiến, quá khứ, tự do làm thay đổi một cộng đồng, một dân tộc, một quốc gia để bắt đầu chặng đường phát triển của chính nó. Khích lệ nhu cầu tự do của con người là một trong những khích lệ nhân văn nhất. Những ai ngăn cản tự do, những ai từ chối tạo điều kiện để con người tự do thì đó là kẻ chống lại loài người...
  • Sân golf và bài toán yên dân

    20/09/2014Nguyễn Trần Bạt“Khi lấy yên dân làm mục tiêu thì ta sẽ lựa chọn được những yếu tố thích hợp cho sự phát triển. Yếu tố nào không làm phương hại đến nhân dân, không loại bỏ đại bộ phận những người lao động, vừa thoả mãn được sự tiên tiến của đòi hỏi thế giới mà vẫn khuyến khích, dìu dắt được sự phát triển năng lực của người Việt thì là yếu tố thích hợp cho Việt Nam.”
  • Phản biện xã hội

    12/07/2014Nguyễn Trần BạtQuan sát cuộc sống chúng ta có thể thấy phản biện là một hoạt động diễn ra hàng ngày. Phản biện là một nhu cầu của cuộc sống bởi nhờ có nó con người có thể loại bỏ những yếu tố sai để tiệm cận tới sự hợp lý trong các quyết định, các hành vi của mình. Trong đời sống xã hội phản biện là một công cụ không thể thiếu để tổ chức ra một xã hội dân chủ...
  • Lại bàn về những giá trị sống

    19/06/2014Nguyễn Trần BạtAnh là một mẫu mực, giống như cách anh nói, anh muốn đi tìm hiểu đời sống tinh thần của những người thành đạt, những người nổi tiếng để hiểu thêm họ như một cái gì đó để hướng theo. Anh vẫn nói là không muốn trở thành một người giảng dạy chuyên nghiệp, nhưng đối với tôi và đối với những giáo viên ở khoa chúng tôi cũng như các sinh viên ở đây thì anh vẫn là một người thầy...
  • Biện chứng của quá khứ

    20/05/2014Nguyễn Trần BạtHiện tượng bị quá khứ hấp dẫn là hiện tượng phổ biến trong đời sống nhân loại, trên tất cả các phương diện kinh tế, chính trị, văn hoá và xã hội. Các dân tộc đều khó chia tay với quá khứ và dân tộc nào cũng có những dấu hiệu đặc trưng cho quá khứ của mình. Tại sao quá khứ lại hấp dẫn và quan trọng đối với loài người như vậy? Sự hấp dẫn của quá khứ là do chính nó hay do con người bất lực và chỉ biết kéo lê quá khứ của mình đến tương lai?
  • Cơ hội thứ tư - toàn cầu hóa

    18/04/2004Nguyễn Trần BạtMỗi một dân tộc đều tranh luận với các dân tộc khác về hệ thống giá trị, về định nghĩa con người của mình mà không dịch chuyển đến cái ngưỡng của nó. Từ những năm cuối thế kỷ XX đến nay, trên thế giới xuất hiện một trào lưu mới, một hiện tượng văn hóa mới và rộng lớn, đó là hiện tượng toàn cầu hoá. Hiện tượng này đã phá vỡ từng mảng một sự cát cứ về tinh thần trên toàn thế giới...
  • Toàn cầu hóa chênh lệch giàu nghèo

    15/04/2014Nguyễn Trần BạtTrên các phương tiện thông tin đại chúng, không chỉ ở Việt Nam mà hầu như trên toàn thế giới, người ta nói rất nhiều về sự nghèo đói và hiện tượng chênh lệch giàu nghèo. Tuy nhiên, ở đây có một điểm cần làm rõ, đó là phải phân biệt sự nghèo đối với khoảng cách chênh lệch giàu nghèo, sự nghèo đói và chênh lệch giàu nghèo với nhận thức về chúng...
  • Tự do sinh ra con người

    21/03/2014Nguyễn Trần BạtCó nhiều cách lý giải về nguồn gốc hình thành con người, nói đúng hơn là quy luật hình thành các giá trị con người. Tôi cho rằng, con người được sinh ra bởi hai quy luật: quy luật tự nhiên và quy luật xã hội. Quy luật tự nhiên là quy luật sinh học, còn quy luật xã hội là quy luật của tự do. Không phải quy luật tự nhiên sinh ra con người thì đó đã là con người theo đúng nghĩa. Chính tự do sinh ra tất cả các quyền làm người, tự do hoàn thiện con người...
  • Hiện đại hóa lối sống

    20/09/2013Nguyễn Trần BạtViết về những yếu tố cản trở đến quá trình phát triển, người ta thường nói đến thể chế, chính sách... Theo chúng tôi, nói thế không sai, nhưng chưa đủ. Có một nguyên nhân rất quan trọng và rất sâu xa khác, đó là những mặt tiêu cực của truyền thống văn hoá, trong đó đặc biệt phải kể đến lối sống. Việc nghiên cứu ảnh hưởng của lối sống đối với phát triển đòi hỏi có những công trình khoa học...
  • Về sự suy thoái của khoa học

    14/09/2013Nguyễn Trần BạtSự suy thoái của khoa học và những phương pháp nghiên cứu của nó không phải là điều hoàn toàn mới mẻ. Khoa học là tư duy dựa trên các khái niệm, điều đó ai cũng biết. Nhưng đời sống xã hội phát triển nhanh đến mức các khái niệm lạc hậu dần, và trong thời đại ngày nay, chúng lạc hậu từng ngày so với đời sống...
  • Không có sự phát triển nào đi trước tự do

    16/11/2010Nguyễn Trần BạtNếu không hiểu bản chất của sự phát triển, chúng ta không thể hiểu được giá trị của tự do và công nghệ sử dụng tự do. Tại sao chúng ta lại cần tự do? Và tự do có phải là một thứ xa xỉ không? Đấy là một vấn đề cần phải được thảo luận rất nghiêm túc.
  • Tập đoàn nhà nước và cỗ xe kinh tế Việt Nam

    30/06/2010Nguyễn Trần BạtNền kinh tế VN hiện nay được vận hành như một cỗ xe ngựa. Cỗ xe ấy phải loại bỏ những yếu tố đã quá lạc hậu để tạo điều kiện cho con ngựa chạy với tốc độ phát triển mà đời sống đòi hỏi. Ngược lại, con ngựa cũng phải lường hết được những "ổ gà" trên đường...
  • Góp ý bài phỏng vấn "bàn về giá trị sống"

    28/12/2009Lâm Kim ThànhTrong bài trả lời phỏng vấn của bác Nguyễn Trần Bạt vào ngày 07/06 /2009 về việc bàn về những giá trị sống xin mạn phép chia sẻ ý kiến riêng kể cả đồng ý và phản đối quan điểm của bác...
  • Cường quốc và vai trò lãnh đạo thế giới

    22/12/2009Nguyễn Trần BạtLãnh đạo, là việc xúc tiến sự đồng thuận nhằm đạt được các mục tiêu chính trị - xã hội, nói cách khác, đó là việc tìm kiếm sự chấp nhận đối với hệ thống giá trị của mình như những quy tắc lẽ phải của đời sống, nhằm giải quyết những xung đột và điều hoà lợi ích giữa các quốc gia. Khác với nô dịch về mục đích và phương thức tiến hành, lãnh đạo là một hoạt động nghệ thuật và khoa học...
  • Từ thế giới thứ ba đến một thế giới thứ hai rưỡi hay dân chủ hóa như là cuộc giải phóng thứ hai

    01/12/2009Nguyễn Trần Bạt...một khi các dân tộc giành được độc lập của mình, các nhà nước dân tộc sẽ xuất hiện với cấu trúc chính trị và chất lượng chính trị hoàn toàn khác nhau, với những xã hội cũng khác nhau...
  • Bàn về "những giá trị sống"

    29/11/2009Nguyễn Trần Bạt...một trong những nội dung quan trọng nhất trong tư duy của con người chính là lợi ích. Người không làm chủ các tư duy lợi ích, không thiết kế được công nghệ tư duy lợi ích và không biến tư duy lợi ích thành một nghệ thuật sống là người không có bản lĩnh trên thực tế...
  • Suy tưởng cùng Ông Nguyễn Trần Bạt về “Tự do”

    21/10/2009Thư NgânCon người sinh ra có quyền Tự do. “Tự do” – hai tiếng ngọt ngào – đã khiến con người mất bao sức lực và cả máu để mong giành được nó và đâu đó đã tưởng giành được nó. Nhưng tiếc thay, “Tự do” đâu có phải là một thực thể để dễ dàng chiếm giữ!
  • Công chức bỏ việc - tín hiệu tốt của xã hội dân sự

    01/10/2009Nguyễn Trần BạtCán bộ là một danh hiệu hết sức quan trọng. Những người làm cán bộ ngày xưa ở các phường, xã được miễn dịch nhiều thứ, không bị săm soi, không bị phân loại và không bị quản lý. Nhưng từ khi chúng ta thay từ cán bộ thành công chức thì dường như chúng ta cũng thay đổi luôn các quan điểm rất truyền thống của khái niệm cán bộ...
  • Bàn về tính đồng thuận xã hội

    17/09/2009Nguyễn Trần BạtĐồng thuận xã hội luôn là mục tiêu của bất kỳ nhà nước, bất kỳ chính thể nào. Đồng thuận xã hội trước hết và quan trọng nhất phải là kết quả của sự đồng thuận về nhận thức. Trong thời đại ngày nay, khi hợp tác trở thành nội dung triết học cơ bản của đời sống hiện đại, đồng thuận trở thành lý thuyết về tầm nhìn trong xây dựng cấu trúc xã hội tương lai. Đồng thuận xã hội là sự tự giác thống nhất về cả ba mặt kinh tế, chính trị, văn hoá...
  • Văn hóa và Phát triển

    13/09/2009Nguyễn Trần BạtMặc dù có nội dung rộng lớn và phức tạp, văn hoá về cơ bản là một cấu trúc gồm: Tri thức, tín ngưỡng, đạo đức, truyền thống, pháp luật, thẩm mỹ và lối sống. Việc phân tích kỹ lưỡng cấu trúc của văn hoá vượt quá khuôn khổ của bài viết này, chúng tôi chỉ xin điểm qua ba thành tố quan trọng là tri thức, thẩm mỹ và lối sống...
  • Báo chí cần làm gì cho nền kinh tế?

    08/09/2009Nguyễn Trần BạtTrong những năm đổi mới vừa qua, nền kinh tế Việt Nam đã đạt được những thành tựu đáng kể với tốc độ tăng trưởng khá cao, vào khoảng 7% trong vòng 15 năm, giúp Việt Nam tăng gấp đôi thu nhập bình quân. Nhưng chúng ta cần phải phân biệt giữa những thành tích của nền kinh tế với những thành tích của các doanh nghiệp, giữa những thành tích về lượng và những thành tích về chất...
  • Hồ Chí Minh - cuộc đời như một thông điệp

    02/09/2009Nguyễn Trần BạtHồ Chí Minh là nhà chính trị hiếm hoi đã làm việc ở cương vị cao nhất không nhiệm kỳ và không hề suy thoái chính trị cho đến hơi thở cuối cùng. Cuộc đời Người, những giá trị tinh thần bất tử của Người là tài sản vô giá của dân tộc. Đó không chỉ là một chân trời bao la cho các công trình nghiên cứu khoa học nghiêm túc mà còn cho chúng ta những bài học bổ ích trong việc củng cố nền văn hoá chính trị Việt Nam...
  • Nguyễn Trần Bạt: Viết vì sự tiến bộ

    24/08/2009Chử HàDù biết ông từ lâu nhưng khi "ngốn" gần hết 2 cuốn sách gồm những bài viết, bài nói chuyện và trả lời phỏng vấn của ông đăng trên các báo và tạp chí mới thấy giật mình phát hiện một Nguyễn Trần Bạt khác, một dòng chảy tinh thần với những giá trị mới rất cần cho một Việt Nam hội nhập. Đúng như sự khao khát của tác giả: "Viết vì sự tiến bộ"!
  • Hành trình đi tìm tự do

    17/07/2009Nguyễn Trần BạtThế giới đã đi qua nhiều chặng đường phát triển, nhưng có thể nói, những thành tựu của khoa học công nghệ, khoa học tự nhiên và khoa học nhân văn vẫn chỉ dành cho gần một phần ba nhân loại. Hai phần ba còn lại của nhân loại vẫn đang phải vật lộn với cuộc sống để tồn tại. Đó là những con người thiếu tự do, và vì thiếu tự do nên họ lâm vào tình trạng nghèo đói, lạc hậu và không phát triển được...
  • Văn hóa gia đình

    28/06/2009Phóng viên O2TV thực hiệnGia đình là một khái niệm động, gia đình không phải là những bữa ăn đầm ấm, gia đình không phải là những buổi picnic hấp dẫn đối với người xem. Nếu gia đình là một vở kịch để người khác xem cho đẹp mắt thì gia đình ấy chắc chắn không bền vững và không hữu ích.
  • Cội nguồn cảm hứng

    17/06/2009Bùi Quang MinhĐến nay, còn rất nhiều người chưa đạt tới trình độ nhận thức rằng tự do là nền móng để họ trở thành Con Người, là trình độ làm người ở mức cao nhất. Do truyền thống, do mức muộn mằn tiếp cận khái niệm tự do, do tư duy ấu trĩ chưa được tự do soi rọi vào cuộc đời mình, mà số đông chúng ta không tự trau dồi về tự do, không phát hiện ra hiện tượng nào quanh ta tự do không được coi trọng, thiếu tự do. Cũng không thiếu người bị chà đạp lên tự do, mất quyền cơ bản của mình mà không mảy may nhận ra, phản ứng lại...
  • Tranh cãi về học phí sẽ không đi tới đâu!

    02/06/2009Linh Thủy (PV báo Vietnamnet) thực hiện“Tất cả những chuyện tranh cãi như về học phí là không đi đến đâu. Không thu phí thì không phát triển sự nghiệp giáo dục được vì không có tiền, nhưng mà tiền thu rồi có còn hay không, được dùng vào việc gì không ai biết được.” – Chuyên gia tư vấn Nguyễn Trần Bạt.
  • Việt Nam với chiến lược xây dựng hai nền kinh tế

    01/03/2009Nguyễn Trần BạtHiện tượng khủng hoảng kinh tế vừa rồi của thế giới chính là hiện tượng mà các nền kinh tế bản thể bị nhổ rễ ra khỏi lợi ích của những con người cư trú trong các vùng lãnh thổ. Việc xây dựng nền kinh tế Việt Nam phải là kết quả của việc xây dựng đồng thời cả nền kinh tế bản thể và nền kinh tế phát triển, vai trò của Nhà nước là phải cân đối tỷ lệ hợp lý của hai nền kinh tế này...
  • Tận nhân lực, tri thiên mệnh

    12/02/2009Thượng Tùng thực hiệnNguyễn Trần Bạt, Chủ tịch InvestConsult Group, thường được nhắc đến như người sáng lập ra công ty tư vấn đầu tiên ở Việt Nam. Có lẽ ông cũng là một trong không nhiều người mạnh dạn rời bỏ môi trường nhà nước từ trước Đổi mới. Ở tuổi 63, người đàn ông này vẫn rất khang kiện, vẫn làm việc miệt mài...
  • Khủng hoảng kinh tế thế giới và những nhiệm vụ của năm 2009

    09/01/2009Nguyễn Trần BạtTrong thời đại đã toàn cầu hoá ngày nay, không quốc gia nào có quyền nói về những hiện tượng phát triển của mình mà không quan tâm, không phân tích hiện tượng tương đương của thế giới. Phải nói rằng, cho đến phút này, giới học giả và chính phủ trên thế giới chưa hình dung được đầy đủ cơ cấu của hiện tượng khủng hoảng kinh tế...
  • Cải cách giáo dục Việt Nam

    27/12/2008Nguyễn Trần BạtCó thể nói, câu chuyện tưởng như không bao giờ hết tính thời sự và luôn được bàn nhiều trong xã hội Việt Nam vẫn là cải cách giáo dục. Đấy là một dấu hiệu tốt cho thấy sự quan tâm của toàn xã hội đối với sự nghiệp giáo dục nước nhà. Nhưng nhìn ở góc độ khác...
  • Cải cách văn hóa

    13/05/2008Nguyễn Trần BạtSự không phát triển về mặt con người không chỉ thể hiện ở sự lạc hậu về chính trị, kinh tế mà còn cả môi trường văn hoá. Nếu văn hóa chưa được giải phóng, tức là vẫn tồn tại nền văn hóa không thích ứng với sự phát triển thì dân tộc đó vẫn là nô lệ của chính họ...
  • xem toàn bộ