Phòng chống tham nhũng

07:59 CH @ Thứ Sáu - 14 Tháng Tư, 2006

Luật và cơ quan chuyên trách đứng riêng một mình khó mà thắng trong cuộc chiến chống tham nhũng này. Có nhiều luật chưa đủ, mà còn cần những điều kiện khác để luật trở thành công cụ hữu hiệu, đó là: sự thực thi pháp luật triệt để và công bằng, tách bạch công - tư, và cuối cùng là sự minh bạch trong áp dụng pháp luật. Nếu không luật cũng vô tác dụng thậm chí trong nhiều trường hợp, luật lại phản tác dụng làm cho tham nhũng càng có cơ hội nảy nở hơn.

Suốt hơn chục năm qua, phòng chống tham nhũng luôn được nhắc đến trên các diễn đàn - từ các kỳ họp Quốc hội, các cuộc hội nghị quốc tế, các buổi gặp mặt với doanh nghiệp, các nhà đầu tư, trên báo chí ... Từ đầu thập niên 1990, Quốc hội đã ra Nghị quyết về chống tham nhũng, rồi Bộ luật Hình sự cũng đã quy định về các tội danh tham nhũng, Pháp lệnh chống tham nhũng, quy định về kê khai tài sản, Luật Giám sá,/ Luật Khiếu lại tố cáo, Pháp lệnh CBCNVC... và nhiều văn bản, pháp luật liên quan khác cũng ra đời nhằm phông ngừa và chống tham nhũng.

Trên thực tế, chúng ta có đủ các cơ quan áp dụng và thực thi pháp luật - tòa án, viện kiểm sát, công an, vô số các co quan thanh tra, hải quan, thuế... đã có những vụ án lớn liên quan đến tham nhũng được đưa ra ánh sáng.

Thế nhưng như trong chuyện cổ tích, tham nhũng giống con quái vật nhiều đầu, chặt đầu này nó lại mọc đầu khác, vẫn cứ sống nhơn nhơn, trơ tráo, khiến nền kinh tế thiệt hại khủng khiếp, làm càn trở môi trường đầu tư ô nhiễm cả môi trường văn hóa tinh thần. Gần đây có người nói cần phải có Luật Chống tham nhũng cơ quan chuyên trách chống tham nhũng. Nhưng luật như thế đã đủ chưa hay luật còn cần những kiện nào khác? Và đó là những điều kiện gì?

Trước hết, cần một sự thực thi pháp luật triệt để công bằng. Bởi vì, “đánh từ vai trở xuống thì làm sao chống được tham nhũng". Nếu ví luật là thanh kiếm thì nó cũng chỉ là một công cụ vô tri vô giác, nên dù có sắc bén đến đâu thì nếu vẫn nằm yên đó chỉ là thanh kim loại bắt mắt nhưng vô dụng. Bởi chống tham nhũng phụ thuộc vào việc người được nắm giữ thanh bảo kiếm có rút kiếm, kiên quyết trảm những kẻ đáng trảm hay không.

Quan trọng hơn, Pháp luật phải được áp dụng cách bình đẳng, nghĩa là ai phạm tội thì phải chịu chứ không thể có nghịch cảnh một chị dùng 250.000 tiền giả thì bị tòa án tuyên 2 năm tù giam, trong đó một trạm CSGT ăn tiền mãi lộ “bị bắt tận tay, day tận mặt” lại được “nâng lên đặt xuống” rồi xử lý nội bộ rồi cho “chìm xuồng”.

Điều đáng nói ở đây là các cơ quan Nhà nước hữu quan chỉ được trao nắm giữ thanh kiếm ấy mà thôi, còn chủ nhân đích thực của nó chính là dân. Nếu người trao kiếm mà không chịu dùng kiếm hoặc dùng kiếm sai thì chỉ còn mỗi cách là thu lại kiếm và trao cho người khác.

Tiếp đó, phòng chống tham nhũng cần tách bạch công - tư. Tại sao thanh kiếm pháp luật ở nước ta lại xuống đến thế đối với những kẻ tham nhũng? Bởi công - tư còn lẫn lộn và nhập nhằng. Tham nhũng chỉ ở một môi trường: công quyền và “công tiền"- tham nhũng nảy nở ở những noi tiền công quỹ nằm hớ hênh, được canh giữ, quản lý chặt chẽ. Việc quản lý tài sản công (nhất là đất đai), cũng như quản lý ngân sách Nhà nước, việc thanh quyết toán tài chính công không những còn quá nhiêu sơ hở, lỏng lẻo, mà còn rơi vào tay nhiều vị nắm tiên công, quyền công mà lại coi đó là của tư.

Đặc biệt, tham nhũng càng khó chống ở một nước phương Đông như nước ta, nơi mà chủ nghĩa gia đình trị có cơ hội lớn len vào quản lý công quyền, dẫn đến tình trạng “dây mơ, rễ má", “rút dây động rừng", đã bao che vì cùng một ruột, nay lại càng bao che cho nhau hơn vì mối quan hệ gia đình, thân quen, nhập nhằng giữa công và tư, thanh kiếm pháp luật khó mà lần ra và chặt bỏ hết. Một cựu đại biểu Quốc hội khóa X từng đặt câu hỏi: tại sao các vị quan chức hầu như không phát hiện ra vụ tham nhũng nào của ngành mình, cấp mình, của đơn vị mình? Và ông trả lời: các vị này coi việc lại quả, coi việc lót tay bằng phong bao là bình thường cho nên không thấy vị nào tỏ rõ quyết tâm giải quyết, vì chả lẽ lại đi chặt tay mình. Rất nhiều vấn đề được phát hiện sớm, nhưng vài ba năm không giải quyết chỉ vì kiếm “vướng người này, vướng người kia, vướng khâu này, khâu khác”.

Cuối cùng, phòng chống tham nhũng cần đến sự minh bạch. Minh bạch có nghĩa là trong suốt, nhìn thấy rõ. Minh bạch là để tách bạch công - tư và tách bạch công - tư là để cho minh bạch. Hai điều này cũng giúp thúc đẩy việc thực thi pháp luật triệt để hơn, nhanh hơn, công bằng hơn.

Muốn minh bạch thì người dân cần phải có quyền tiếp cận thông tin: Nhưng trong không ít trường hợp, sự hạn chế thông tin tỏ ra có lợi hơn cho những người nắm trong tay quyền và tiền. Minh bạch cũng gắn với công khai. Có người nói, sự minh bạch thực chất là mặt trời trong đời sống xã hội của con người, tia mặt trời có tác dụng khử trùng rất lớn. Thế nhưng, chính điều ngược lại cái sự bưng bít, “gói quá kín" khiến cho tham nhũng sinh sôi, chống tham nhũng trở nên khó khăn gấp bội lần, các đường dây chạy chức, chạy quyền, chạy bằng chạy tội, nhiều vụ tham nhũng vẫn nằm trong bóng tối.

Tuy nhiên, thông tin và công khai không phải mặc nhiên làm cho mọi việc và nên minh bạch. Sự cần thiết của một quy định pháp luật hay văn bản pháp luật phải được luận chứng. Nếu thực tiễn không cần luật, nhưng luật vẫn ra đời, thì người dân buộc phải “lách" luật. Và thật là nghịch lý, luật trong nhiều trường hợp như thế lại là cái bình phong, che cho tham nhũng hoành hành. Có khá nhiều ví dụ thực tế chứng minh cho điều này, chẳng hạn quy định hạn chế tốc độ xe hơi bất hợp lý được nhiều anh CSGT biến chất “năng nổ” lợi dụng để làm luật, móc túi các lái xe đường dài. Rõ ràng là ở đây thông tin rất đầy đủ, trên từng đoạn đường một, nhưng dùng luật đó Nhà nước ban hành để “làm luật"- đó là một sự “lập lờ đánh lận” rất không minh bạch, mặc dù nhiều khi nó diễn ra giữa ban ngày ban mặt.

Sự thiếu minh bạch cũng đồng nghĩa với chế độ trách nhiệm trong hệ thống chính quyền thiếu rõ ràng. Quyền ra quyết định ở nước ta qua quá nhiều tầng, như vậy không có ai thực sự có quyền ra quyết định, nhưng rất nhiều người có quyền phủ quyết quyết định. Do đó, đến lúc tham nhũng xảy ra và bị phanh phui, thanh kiếm pháp luật không biết hạ vào ai.

Việc áp dụng pháp luật bất cần được diễn ra dưới ánh sáng minh bạch. Cũng một cựu đại biểu Quốc hội khóa X kể lại: khi kẻ phạm tội hối lộ khai ra vị quan chức nào đó thì tòa bảo: Tòa không hỏi thì không phải trả lời, hoặc kết tội bị cáo vu khống hoặc nhà báo nào dám nói tới những vụ việc tiêu cực tày đình, thì chỉ cần một câu nói: “làm lộ bí mật Nhà nước” là bị trị ngay để bịt miệng. Sự minh bạch giúp cho thần công lý thấy rõ cần phải chĩa thanh kiếm vào ai và mặc dù thần công lý đã bịt mắt để thể hiện thái độ vô tư như thần và nhất cử nhất động của thần cũng cân được đặt dưới ánh sáng của sự minh bạch, để tất cả người dân nhìn thấy thần dùng thanh kiếm của mình thế nào, có trảm không và trảm có đúng không.

Nguồn:
Cập nhật lúc:

Nội dung liên quan

  • Tham nhũng - nguồn gốc của nghèo đói trên thế giới

    04/05/2015Nhật VyHơn 2/3 thế giới nằm dưới mức trung bình trong danh sách điều tra về độ trong sạch vừa được Tổ chức Minh bạch quốc tế (TI) công bố hôm nay cho thấy mức độ tham nhũng đang nguy cấp đến mức nào...
  • Quản lý bằng pháp luật như thế nào?

    09/10/2014Nguyễn Đức LamỞ đời “lạt mềm buộc chặt” tưởng chừng như nghịch lý nhưng pháp luật thường được hình dung là nghiêm minh, cứng rắn cũng không phải là ngoại lệ. Quản lý bằng pháp luật, cũng như quản lý nói chung, không phải là buộc diều vào cây sào tre mà hãy như trẻ mục đồng, thả diều bay lượn, đón gió trên bầu trời khoáng đạt, rộng lớn...
  • Suy đoán vô tội và suy đoán có tội

    03/05/2014Đoàn Tiểu LongChống tham nhũng dễ hay khó? Nhiều người nói rằng khó vì rất khó có được bằng chứng nhận hối lộ hay lợi dụng chức vụ để trục lợi một cách tinh vi. Đó là nguyên nhân vì sao dư luận kêu ca nhiều, nhưng số vụ đưa ra xét xử lại vô cùng ít...
  • Pháp luật – Tài sản tinh thần của nhân dân

    21/02/2014Nguyễn Trần BạtXuất phát từ đòi hỏi xã hội phải được điều chỉnh bởi những quy tắc nhất định, pháp luật đã ra đời. Bản chất của pháp luật là các khế ước xã hội, tức là kết quả của sự thỏa thuận của mọi người. Nếu thỏa mãn điều kiện này, sự tự nguyện nhượng bớt một phần tự do cá nhân sẽ đưa đến sự hình thành của nền dân chủ ở đó, tự do không chỉ đơn thuần là tự do bản năng mà sẽ có chất lượng cao hơn, tức là tự do mang trong mình sự hài hòa lợi ích giữa các cá nhân, giữa cá nhân với cộng đồng và ở mức độ cao hơn nữa, tự do như là, phát triển...
  • Công cụ cho chống tham nhũng

    12/04/2006Danh ĐứcKhi điều tra về các vụ mua bán độ bóng đá, cảnh sát đã tình cờ tìm thấy tên tuổi các quan chức cá độ trong máy tính của một trùm ghi độ, và một tháng sau bể ra vụ “cho mượn xe” những 108 chiếc ở PMU 18. Nói tình cờ bởi “vụ PMU18” không phải do thanh tra Bộ GTVT hay Thanh tra CP phanh phui ra...
  • Để chống tham nhũng hiệu quả hơn

    28/03/2006Danh ĐứcTrước những phát hiện hầu như từng ngày về những gì khuất tất hoặc tiêu cực đã rõ ở PMU18, cũng như ở Thanh tra Chính phủ và ở Tổng công ty Dầu khí..., không thể không có những câu hỏi như: tham nhũng ngày càng “nhiều”, càng “cao”, càng “lớn” hơn?
  • Chống tham nhũng - Hãy vận dụng mạnh mẽ yếu tố tâm lý

    06/03/2006Vũ Duy Phú (Viện Những vấn đề phát triển-VIDS)Mấy chục năm nay, tham nhũng không hề thuyên giảm. Thậm chí có nơi, có lúc nó còn trầm trọng hơn, xuất hiện nhiều hình thức, thủ đoạn tinh vi, nguy hiểm hơn và có tổ chức hơn...
  • Sự im lặng tội lỗi

    27/02/2006Nguyễn Quang VinhLâu nay, hoá ra có nhiều sự kiện xảy ra như một vụ án, một hiện tượng tiêu cực bị phanh phui, một chân dung "sếp" bị vạch mặt... khi báo chí đưa tin, nhiều người, rất nhiều người vẫn thường nói với nhau: "Biết mà, thể nào cũng đến ngày ấy, tôi lạ gì chuyện đó...".
  • Những lực cản vô lối

    26/01/2006Hà Văn ThịnhGần Tết, nhà hàng đầy chật quan chức các ngành, các cấp đi ăn tất niên. Nhiều đến mức ngồi sát bên nhau mà nói còn nghe không rõ. Thức ăn thức uống thì quả là âu thâu rầu (ôi thôi rồi). Xem ra ít ai thực hiện Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí!
  • Tính cạnh tranh của nền pháp luật

    27/12/2005Nguyên LâmTính cạnh tranh của nền pháp luật phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Trước hết, phụ thuộc vào những người làm ra luật, tức là Quốc hội và một phần nào đó là Chính phủ...
  • Giải mã tham nhũng

    26/12/2005Thanh Vũ"Chân dung" tham nhũng đã được nhìn thấy rõ hơn, "địa chỉ” tham nhũng phổ biến nhất cũng được xác định qua kết quả điều tra xã hội học có tên “Nghiên cứu đấu tranh chống tham nhũng” do Ban Nội chính Trung ương thực hiện lần đầu tiên được công bố. Lại thêm một thái độ cương quyết trong víệc phòng chống quốc nạn này mà các thông tin công khai vào cuối tháng11 qua là một sự kiểm chứng sòng phẳng...
  • Trừ lạm quyền để chống tham nhũng

    11/12/2005Nhật LệDân chủ là xu thế không cưỡng lại được, không phải vì đó là sản phẩm đến từ Mỹ, từ phương Tây, hoặc từ quốc gia nào đó (như có người nghĩ vậy), mà vì đó là nhu cầu căn bản đến từ người dân, nghĩa là từ bên trong. Tôi nói thêm : Đây không phải là nhu cầu bức xúc của một thiểu số có học hay là trí thức; người dân nào cũng cảm thấy như vậy...
  • “Luận” về tham nhũng

    12/11/2005Phạm Thanh BìnhỞ nước ta những năm gần đây báo chí cũng đã tốn nhiều giấy mực để "luận" về tham nhũng. Vì thế, người viết bài này không dám cả gan vác bút qua cửa... nhà báo để luận về tham nhũng, mà chỉ xin dẫn lời một số văn nhân học giả Trung Hoa luận về cái tệ nạn trầm kha xuyên quốc gia này, để rồi mạn phép góp đôi lời bàn thêm.
  • “3 không” về chống tham nhũng ở Việt Nam

    31/10/2005Ths. Lê Hoàng TùngLần đầu tiên, công tác chống tham nhũng ở Việt Nam được luật hóa. Dự thảo Luật chống tham nhũng đang được đưa ra lấy ý kiến rộng rãi trong nhân dân. Đảng, Nhà nước Việt Nam đang nỗ lực quyết tâm tuyên chiến với tệ tham nhũng. Xin được góp bàn đôi điều về vấn đề này…
  • Đặc thù tham nhũng ở Việt Nam

    24/10/2005Trần Bạch Đằng...Tuy Quốc hội đã công bố rộng rãi Dự luật với mong mỏi được nghe những đóng góp bổ sung, cải sửa, hoặc bác bỏ từng nội dung của Dự luật, nhưng vẫn chưa có phong trào nào gọi là "đúng ý dân" đối với một vấn đề hết sức quan trọng như vậy...
  • "Tôi nói, cơ chế sản sinh ra tham nhũng…"

    16/10/2005GS. Hoàng TụyTham nhũng là một quốc nạn, điều đó ai cũng nói và cũng biết. Song để phòng, chống và hạn chế được tình trạng tham nhũng không phải là điều dễ dàng. Cho đến nay, chúng ta vẫn đang trên con đường tìm tòi, xin ý kiến nhân dân để chọn ra các giải pháp, các biện pháp đủ mạnh và hiệu quả để phòng và chống tham nhũng. Trăn trở, bức xúc với quốc nạn này, Giáo sư Hoàng Tuỵ đã có những tâm sự rất chân về tham nhũng và chống tham nhũng của Việt Nam hiện nay...
  • Những bộ mặt của tham nhũng

    07/10/2005Ngô Tự LậpMặc dù "tham nhũng" là thuật ngữ được sử dụng rất nhiều và tham nhũng là vấn đề đau đầu của mọi quốc gia, ở mọi thời đại, cho đến nay người ta vẫn chưa có một định nghĩa thống nhất cho nó. Lý do là tham nhũng được tiếp cận từ nhiều quan điểm khác nhau, từ kinh tế, đạo đức, tôn giáo đến chính trị, xã hội và giai cấp, và các quan điểm này lại mang nặng dấu ấn lịch sử và cá nhân...
  • “Độc quyền chức vụ” cái gốc của tham nhũng

    01/10/2005TS. Phạm Anh TuấnTham nhũng ở Việt Nam hiện nay đã trở thành quốc nạn. Quốc nạn tham nhũng là một trong những dấu hiệu cảnh báo năng lực quản lý của bộ máy Nhà nước không còn phù hợp với sự phát triển của đất nước. Vì thế, dự thảo Luật Phòng, chống tham nhũng đang được Quốc hội đưa ra lấy ý kiến nhân dân để sớm ban hành, áp dụng. Tham nhũng, dù xảy ra ở đâu thì cũng là tội phạm đặc biệt, được thực hiện trước hết bởi các quan chức...
  • Chống tham nhũng

    21/07/2005Nguyễn Quang ATham nhũng là lạm dụng quyền được trao để mưu lợi cá nhân. Có uỷ quyền là có thể tham nhũng. Tham nhũng cổ gần như loài người và sẽ còn khi loài người còn. Chẳng ai tin vào hi vọng hão huyền về một xã hội không có người được trao quyền, không có nhà nước.
  • xem toàn bộ