Những người chống tham nhũng: Họ là ai?

08:26 CH @ Thứ Sáu - 02 Tháng Sáu, 2006

Những thông tin từ vụ PMU 18 khiến vấn đề tham nhũng lại càng nóng hơn bao giờ hết. Với một bộ máy đồ sộ, cùng với các cơ quan quản lý các cấp, ngoài chức năng giám sát của Quốc hội, chúng ta còn có VKS Nhân dân tối cao với cả hệ thống từ Trung ương đến địa phương làm nhiệm vụ khởi tố, công tố. Chúng ta có hệ thống tòa án khắp cả nước. Thế nhưng, tham nhũng vẫn chưa có dấu hiệu suy giảm.

Đó là chưa kể dấn hệ thống Thanh tra Chính phủ, Kiểm toán Nhà nước có mặt ở khắp các tỉnh thành, thế nhưng nạn tham nhũng vẫn hồn nhiên tồn tại. Vậy công cụ nào để kiểm soát tham nhũng? Dân chúng đóng vai trò thế nào trong cuộc chiến gay go này?

Từ chuyện dân biết...

Tham nhũng dẫu có tinh vi đến đâu vẫn thường có những biểu hiện cụ thể bằng hành vi. Lạm dụng chức vụ, quyền hạn, nhũng nhiễu, chiếm đoạt tài sản, trục lợi nhận hối lộ... là một trong những hành vi tham nhũng. Có thể những hành vi này không được phát hiện ngay từ đầu nhưng kết quả của hành vi tham nhũng thường được biểu hiện bằng nhiều hình thức như: Việc quan chức giàu lên một cách không bình thường, tiêu xài sang, cho con đi học nước ngoài, mua sắm những thiết bi đắt tiền, cách sống xa hoa, sa đọa. Từ dấu hiệu hành vi đến khi thực hiện thành công hành vi là cả một quá trình, dẫu có tinh vi đến mấy cũng khó có thể qua nổi mắt của nhân dân. Cũng chính nhờ tai mắt của dân, nên hầu hết mọi vụ tham nhũng lớn đều do nhân dân phát hiện. Vụ án Lã Thị Kim Oanh gây chấn động Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Vụ án Năm Cam với 155 bị cáo phải ra hầu tòa, Vụ lấy đất tái định cư chia cho quan ở Đồ Sơn (Hải Phòng) với tài sản tham nhũng trị giá hàng trăm tỷ đồng, và kể cả vụ án đang làm rung chuyển cả chính trường, PMU 18 đều bắt đầu bằng việc phát hiện của người dân. Trong những trường hợp này, việc giám sát của dân chúng có tác dụng lớn hơn rất nhiều những bố máy công quyền hiện có.

Một câu hỏi đặt ra là, Làm thế nào để phát huy được năng lực giám sát của mọi tầng lớp dân cư? Theo Điều 7, Luật Chống tham nhũng mới được Quốc hội thông qua, nói về Quyền và nghĩa vụ của công dân có đoạn: "Công dân có quyền phát hiện, tố cáo hành vi tham nhũng, có quyền và nghĩa vụ tham gia đấu tranh phòng chống tham nhũng”. Luật là vậy, nhưng thường thì để luật đi vào đời sống là cả một chặng đường với không ít rào cản.

Không ít vụ tiêu cực, tham nhũng là một hệ thống khép kín, trong đó có sự cấu kết chặt chẽ từ trên xuống dưới. Vụ PMU 18 là một trong số đó, người bị tố cáo lại "ăn dơ" với người có thẩm quyền giải quyết tố cáo, nên người tố cáo không biết tin vào ai. Có trường hợp người tố cáo vừa gửi đơn xong, người bị tố cáo đã biết được ai tố cáo mình. Những người dân vốn không sở hữu quyền lực, lại bị che giấu bởi những hàng rào nội bố nên không dễ gì vượt qua.

"Thảo dân" với sự lệ thuộc quá nhiều vào cơ quan công quyền, nên không phải ai cũng công khai dám viết đơn thư tố giác tham nhũng. Vì lý do này, lượng đơn thư tố giác nhiều nhưng thường là giấu tên (nặc danh). Trong phiên họp thảo luận về Dự luật phòng chống tham nhũng, Phó Tổng thanh tra Chính phủ, Ông Vũ Phạm Quyết Thắng, không tán thành bất kỳ sự tố cáo nặc danh nào. Ông cho rằng: "... cần đòi hỏi công dân có tính tự giác cao, có trách nhiệm với lời nói của mình. Trước khi tố cáo thì phải cân nhắc kỹ xem hành vi đó có phải là tham nhũng, chứ không phải xem mình có bị trù dập hay không?". Khác với quan điểm này, cơ quan cảnh sát điều tra đã nêu cao tinh thần trách nhiệm trước nhân dân, từ những thông tin từ các bức thư giấu tên, cơ quan công an đã lần ra không ít đường dây tham nhũng được dư luận khen ngợi. Vụ án đánh bạc và tham nhũng ở PMU 18 cũng được phát hiện từ những bức thư như vậy:

Đến chuyện dân giám sát

Trở lại những vụ việc như đã nêu ở trên, từ những đơn thư của quần chúng mà đại điện là Đại tá về hưu Đinh Đình Phú, Thanh tra Chính phủ đã phát hiện ra vụ tham nhũng đất đai tổng số khoảng 200 suất đất tái đinh cư ở Đồ Sơn đã được chia cho các quan.

Nhân dân ở thôn Dương Tiền, xã Trấn Dương, huyện Vĩnh Bảo, đã tự nguyện thành lập Hội chống tham nhũng và đã hoạt động được 9 năm nay. Không nhận một đồng lương từ Nhà nước, nhưng chỉ vì "giữa đường thấy sự bất bình nào tha" nên những người dân đã tình nguyện làm việc không công. Qua 9 năm hoạt động, họ đã phát hiện ra 17 vụ việc: Từ kết quả điều tra của Hội này, cơ quan an ninh điều tra Công an thành phố Hải Phòng đã tiến hành xác định, làm rõ những vi phạm về lợi dụng chức vụ, quyền hạn, cố ý làm trái, chi tiêu sai nguyên tắc tổng số tiền gần 13 tỷ đồng của một số cán bộ chủ chốt thuộc UBND xã Trấn Dương.

Qua Ban chống tham nhũng thôn, Công an TP. Hải Phòng xác định việc xây lắp và cải tạo đường điện hạ thế 0,4 kV ở xã Trấn Dương cán bộ xã, thôn đã chia chác đút túi 27 triệu đồng. Qua "điều tra" của Ban này, hàng loạt sự vụ khác cũng được nêu ra, như: cán bộ xã khai khống Huân, Huy chương để lĩnh tiền, trong số 19 hồ sơ thì chỉ có... 3 hồ sơ thật có 19 mộ liệt sĩ thì cán bộ khai thành... 120. Để làm rõ vụ hồ sơ giả về mố liệt sĩ

Trên đây chỉ là vài ví dụ trong hàng trăm vụ việc tham nhũng được nhân dân phát hiện. Việc nhân dân tham gia chống tham nhũng không còn là cá biệt. Điều này phản ánh một nguyện vọng làm trong sạch xã hội của dân chúng trong một xã hội pháp quyền. Nếu như những mô hình trên được nhân rộng, địa phương nào cũng có "Ban chống tham nhũng thôn như trên, thì tình trạng tham nhũng ở cấp cơ sở sẽ giảm đi đáng kể”.

Cơ chế nào cho người dân chống tham nhũng cũng như mọi lĩnh vực khác, công cuộc chống tham nhũng sẽ thành công khi phát huy được sức mạnh của dân chúng. Điều quan trọng là tạo ra hành lang pháp lý và cơ chế để bảo vệ và khuyến khích người dân chống tham nhũng. Trong vụ tham nhũng đất đai ở Đồ Sơn, ông Phú đã phải viết hàng trăm lá đơn và phải mất 9 lần gõ cửa quan. Không những thế, ở địa phương ông còn bị "Tổ công tác" Thị ủy tổ chức lấy ý kiến "đấu tố”, lại những đảng viên đi tố cáo. Không chỉ vậy, Trưởng ban Tuyên giáo Thị ủy còn viết thông báo, quy cho những người khiếu kiện là "những người bất mãn, lợi dụng dân chủ đơn thư vượt cấp để nói xấu lãnh đạo, nói xấu đảng bộ, chính quyền... các đảng viên phải kiên quyết đấu tranh làm thất bại ý đồ xấu của chúng...". Văn bản đó được gửi đến từng chi bộ, các đảng bố trực thuộc Thị ủy. Đồng thời nó còn được đọc trên đài phát thanh TX suốt cả tuần lễ. Mục đích là làm tê liệt và "hạ gục" vị Đại tá già.

Không ít người do đương đầu với tham nhũng mà đã bị mất chức thậm chí bị trù dập, bị bôi nhọ vu cáo, buộc phải thôi việc.Nhà báo Trần Đình Bá, người đãphát hiện ra hàng chục vụ án nghiêm trọng cũng đã từng phải đối mặt với những cú điện thoại dọa nạt, những lời răn đe dọa dẫm của những kẻ giấu mặt. Ông Trần Anh Kim, nguyên Trung tá quân đội, sau nhiều năm đấu tranh với những hiện tượng tham nhũng, tiêu cực của một số cán bộ TháiBình đã bị mất sạch quyền lợi mà cho đến nay vẫn chưa được khôi phục.

Điều đáng mừng là trong Luật chống tham nhũng mới được Quốc hội thông qua, điều 64, Khen thưởng người tố cáo có đoạn: "Người tố cáo trung thực, tích cực cộng tác với cơ quan, tổ chức đơn vị cá nhân có thẩm quyền trong việc phát hiện, ngăn chặn và xử lý hành vi tham nhũng thì được khen thưởng theo quy định của pháp luật về thi đua, khen thưởng”. Tuy nhiên khen thưởng theo quy định của pháp luật về thi đua khen thương vẫn là một khái niệm chungchung, chưa được cụ thể hóa.

Nhà nước ta là của dân, do dân và vì dân. Vào thời kỳ đổi mới, chúng ta có thêm câu: “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra". Nói là vậy, nhưng làm thế nào để thực hiện được điều đó là một chuyện khác. Với sự lãnh đạo tập trung nền hành chính Việt Nam còn tồn tại quá nhiều thứ nội bộ: Thông tin nội bộ, xử lý nội bộ, bảo vệ nội bộ... mà thực chất của những thứ nội bộ này là nằm ngoài sự kiểm soát của Luật pháp, nằm ngoài sự giám sát của nhân dân. Muốn phát huy sự giám sát của dân chúng ninh bạch và công khai hoá ở các cơ quan công quyền, các cơ sở kinh tế của nhà nước là điều kiện không thể thiếu được.

Xin được nhắc lại hai câu của BácHồ: "Dễ trăm lần không dân cũng chịu, Khó vạn lần dân liệu cũng xong". Trong lĩnh vực chống tham nhũng cũng vậy, khi được sự tham gia đông đảo của mọi tầng lớp dân chúng cuộc đấu tranh chống tham nhũng chắc chắn sẽ thành công.

Nguồn:
Cập nhật lúc:

Nội dung liên quan

  • Ảnh hưởng của văn hóa đối với pháp luật

    09/10/2014Nguyễn Trần BạtVăn hóa có một ảnh hưởng không thể phủ nhận đối với pháp luật. Văn hóa chính là cuộc sống, do đó, việc xây dựng pháp luật, theo lẽ tự nhiên, phải dựa trên những kinh nghiệm văn hóa, tức là pháp luật phải có khả năng biến thành văn hóa để điều chỉnh cuộc sống. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, ở rất nhiều nơi trên thế giới, hệ thống pháp luật tỏ ra không tương thích với cuộc sống. Phải chăng yếu tố văn hóa, ở những nơi đó, đã bị tách rời khỏi pháp luật hay bản thân pháp luật được xây dựng trên một nền văn hóa méo mó, phi tự nhiên?
  • Suy đoán vô tội và suy đoán có tội

    03/05/2014Đoàn Tiểu LongChống tham nhũng dễ hay khó? Nhiều người nói rằng khó vì rất khó có được bằng chứng nhận hối lộ hay lợi dụng chức vụ để trục lợi một cách tinh vi. Đó là nguyên nhân vì sao dư luận kêu ca nhiều, nhưng số vụ đưa ra xét xử lại vô cùng ít...
  • Pháp luật – Tài sản tinh thần của nhân dân

    21/02/2014Nguyễn Trần BạtXuất phát từ đòi hỏi xã hội phải được điều chỉnh bởi những quy tắc nhất định, pháp luật đã ra đời. Bản chất của pháp luật là các khế ước xã hội, tức là kết quả của sự thỏa thuận của mọi người. Nếu thỏa mãn điều kiện này, sự tự nguyện nhượng bớt một phần tự do cá nhân sẽ đưa đến sự hình thành của nền dân chủ ở đó, tự do không chỉ đơn thuần là tự do bản năng mà sẽ có chất lượng cao hơn, tức là tự do mang trong mình sự hài hòa lợi ích giữa các cá nhân, giữa cá nhân với cộng đồng và ở mức độ cao hơn nữa, tự do như là, phát triển...
  • Tham nhũng và tham nhũng tinh thần

    29/11/2011Nguyễn Trần BạtNếu như chống tham những vật chất có mục đích là làm trong sạch đời sống xã hội thì chống tham nhũnng tinh thần có nhiệm vụ là chống lại sự rủi ro đối với sự phát triển của nhân loại.”
  • Luật sư của Nhà nước và Luật sư của người dân

    07/12/2010Đoàn Tiểu LongTừ trước tới nay, các chuyên gia pháp lý của ta đều nhất trí rằng “bình đẳng trước Toà án” chỉ là một nội dung của quyền “bình đẳng trước pháp luật” mà Hiến pháp quy định, tuy nhiên trước Toà án các bên chỉ bình đẳng về mặt tố tụng, tức là đưa ra chứng cứ, tài liệu, yêu cầu và tranh luận, chứ không bình đẳng về mọi mặt. Chính đây là điều đáng suy ngẫm...
  • Lãnh đạo phi cách mạng

    18/10/2010Nguyễn Trần Bạt, Chủ tịch / Tổng giám đốc, InvestConsult GroupLịch sử phát triển của nhân loại đã trải qua những bước chuyển mình đầy ý nghĩa như là hệ quả của rất nhiều cuộc cách mạng vĩ đại và tất yếu. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, người ta đã buộc phải nhìn lại vai trò của những cuộc cách mạng bằng một đầu óc tỉnh táo và một con mắt khách quan hơn, toàn diện hơn. Điều này phản ánh những thay đổi về chất không chỉ của thế giới mà cả của tư duy lãnh đạo...
  • Tham nhũng - giặc nội xâm nguy hiểm

    18/05/2006Thanh BìnhCó thể nói rằng, đằng sau sự thật thoát trong xây dựng cơ bản, chạy chức, chạy quyền, xuống cấp của y đức, giáo dục - đào tạo, nhiêu khê của thủ tục hành chính... là cái bóng khổng lồ của con bạch tuộc tham nhũng, vì đều được tạo ra bởi những kẻ được Nhà nước, nhân dân giao phó ít nhiều quyền lực và đã lạm dụng để trục lợi cá nhân, bất chấp lợi ích tập thể, quốc gia, dân tộc. Nói cách khác, tham nhũng là quốc nạn của quốc nạn...
  • Tham nhũng: Sự tương tác và cộng hưởng giữa con người và cơ chế

    23/04/2006Lê Đăng DoanhCùng với các vụ tham nhũng lớn đã được phanh phui đang gây ra những bức xúc lớn trong dư luận. Nhưng để chống tham nhũng có hiệu quả, cần tìm hiểu nguyên nhân nào, cơ chế nào đã tạo điều kiện cho bọn tham nhũng hoành hành, chứ không chỉ thỏa mãn và dừng lại ở việc xử lý một số quan chức liên quan. Ta bàn sâu về các biện pháp chống tham nhũng từ cơ chế nhằm góp phần xây dựng một bộ máy công quyền trong sạch và vững mạnh...
  • Làm thế nào để phòng chống tham nhũng nhanh và hiệu quả?

    16/04/2006TS. Nguyễn Thị Hồng Thuỷ (ĐH Kinh tế Quốc dân)Để chống tham nhũng, phải làm sao cho các công chức, quan chức không muốn, không thể và không dám tham nhũng...
  • "Khuôn mẫu" đáng sợ

    14/04/2006TS Nguyễn Đức MậuMột trong những việc cần làm trong công tác chống tham nhũng là chống cả những khuôn mẫu đáng lo ngại trong khi kiểm điểm cán bộ có vi phạm. Nếu không chống được những khuôn mẫu dù vô tình hay cố ý người ta đã tạo ra để né tránh trách nhiệm, thì việc chống tham nhũng cũng sẽ không có hiệu quả như mong muốn...
  • Để chống tham nhũng hiệu quả hơn

    28/03/2006Danh ĐứcTrước những phát hiện hầu như từng ngày về những gì khuất tất hoặc tiêu cực đã rõ ở PMU18, cũng như ở Thanh tra Chính phủ và ở Tổng công ty Dầu khí..., không thể không có những câu hỏi như: tham nhũng ngày càng “nhiều”, càng “cao”, càng “lớn” hơn?
  • Chống tham nhũng - Hãy vận dụng mạnh mẽ yếu tố tâm lý

    06/03/2006Vũ Duy Phú (Viện Những vấn đề phát triển-VIDS)Mấy chục năm nay, tham nhũng không hề thuyên giảm. Thậm chí có nơi, có lúc nó còn trầm trọng hơn, xuất hiện nhiều hình thức, thủ đoạn tinh vi, nguy hiểm hơn và có tổ chức hơn...
  • Ban Thanh tra đặc biệt chống tham nhũng

    28/02/2006Trần Vĩnh KhangTrong khi lãnh đạo chính quyền, Hồ Chủ tịch quan tâm nhất đến vấn đề sao cho được lòng dân, và xem đó như nguyên tắc cao nhất...
  • Sự im lặng tội lỗi

    27/02/2006Nguyễn Quang VinhLâu nay, hoá ra có nhiều sự kiện xảy ra như một vụ án, một hiện tượng tiêu cực bị phanh phui, một chân dung "sếp" bị vạch mặt... khi báo chí đưa tin, nhiều người, rất nhiều người vẫn thường nói với nhau: "Biết mà, thể nào cũng đến ngày ấy, tôi lạ gì chuyện đó...".
  • Những lực cản vô lối

    26/01/2006Hà Văn ThịnhGần Tết, nhà hàng đầy chật quan chức các ngành, các cấp đi ăn tất niên. Nhiều đến mức ngồi sát bên nhau mà nói còn nghe không rõ. Thức ăn thức uống thì quả là âu thâu rầu (ôi thôi rồi). Xem ra ít ai thực hiện Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí!
  • Đại biểu Quốc hội có nhất thiết phải am hiểu luật?

    09/01/2006Đoàn Tiểu LongCác đại biểu Quốc hội vì thế không nhất thiết là luật gia, mà trước hết phải là chính khách. Điều quan trọng nhất họ cần nắm được, đó là tâm tư, nguyện vọng của các cử tri đã tín nhiệm cử họ làm đại diện...
  • “Dân chủ là của quý báu nhất của nhân dân, Chuyên chính là cái khóa, cái cửa để phòng kẻ phá hoại”

    06/01/2006Ngô Vương Anh“Dân chủ nghĩa là dân là chủ. Dân chủ là của báu vì đó không phải là thứ tự nhiên có sẵn mà đó là thành quả của cách mạng, nhân dân ta đã phải đấu tranh, hy sinh gian khổ mới giành được. Dân chủ là của báu vì đó là lý tưởng, là ước vọng của toàn thể nhân dân ta về một xã hội tốt đẹp trong tương lai..."
  • Mô hình giám sát chính quyền bằng tư pháp ở Mỹ

    17/12/2005Đặng Minh TuấnVi hiến là những tình huống có thể gặp trong thực tiễn. Ở nhà nước pháp quyền, quan trọng là phải tìm ra các biện pháp để giới hạn và chống lại sự lạm quyền hay lộng quyền của Nhà nước mà xâm phạm đến các quyền con người. Bài viết tìm hiểu về mô hình giám sát chính quyền bằng tư pháp tại Mỹ...
  • Trừ lạm quyền để chống tham nhũng

    11/12/2005Nhật LệDân chủ là xu thế không cưỡng lại được, không phải vì đó là sản phẩm đến từ Mỹ, từ phương Tây, hoặc từ quốc gia nào đó (như có người nghĩ vậy), mà vì đó là nhu cầu căn bản đến từ người dân, nghĩa là từ bên trong. Tôi nói thêm : Đây không phải là nhu cầu bức xúc của một thiểu số có học hay là trí thức; người dân nào cũng cảm thấy như vậy...
  • Trước hết phải bịt cửa chạy chức

    09/11/2005Diệp Văn SơnCó lập luận cho rằng bất kể xấu tốt cái gì lặp đi lặp lại với tần suất cao, trở thành tập quán, phong tục thì dù là mỹ tục hay hủ tục đều có thề gọi là văn hoá, cuộc tranh luận chưa ngã ngũ.
  • Giò lụa hay xúc-xích: Lại bàn về làm luật

    28/10/2005PGS, TS. Phạm Duy NghĩaChơi chữ theo Bismark, ông Nguyễn Sĩ Dũng khôi hài cho rằng “làm luật khó như làm xúc xích". Cũng như xúc-xích, muốn dùng được, luật pháp phải gần với cuộc đời, phải thoả cơn đói của người dân và từng bước chắp cánh cho họ vươn tới những giá trị ẩm thực ngày một thanh cao. Vốn chỉ quen với giò lụa, nay phải làm luật cho ngôi làng toàn cầu, người nước ta chắc phải nắm bắt lấy những kỹ nghệ tân tiến mà sản xuất ra các quy phạm có giá trị áp dung chung, mang tính khái quát cao, dễ hiểu và tự nhiên đi vào lòng người tới mức chẳng những dân ta mà người ngoại quốc cũng vui lòng cung kính mà tuân thủ. Luật pháp tự thân nó phải sống trong tâm thức và liêm sỉ của con người...
  • Căn bệnh xuê xoa

    26/10/2005Diệp Văn SơnMột trong những rào cản kìm hãm sự phát triển lâu nay là những bất cập trong bộ máy hành chính nhà nước, mà "thủ phạm" trong bộ máy đó không ai khác là các công chức thoái hóa biến chất, gây phiền hà, nhũng nhiễu!
  • Đặc thù tham nhũng ở Việt Nam

    24/10/2005Trần Bạch Đằng...Tuy Quốc hội đã công bố rộng rãi Dự luật với mong mỏi được nghe những đóng góp bổ sung, cải sửa, hoặc bác bỏ từng nội dung của Dự luật, nhưng vẫn chưa có phong trào nào gọi là "đúng ý dân" đối với một vấn đề hết sức quan trọng như vậy...
  • “Độc quyền chức vụ” cái gốc của tham nhũng

    01/10/2005TS. Phạm Anh TuấnTham nhũng ở Việt Nam hiện nay đã trở thành quốc nạn. Quốc nạn tham nhũng là một trong những dấu hiệu cảnh báo năng lực quản lý của bộ máy Nhà nước không còn phù hợp với sự phát triển của đất nước. Vì thế, dự thảo Luật Phòng, chống tham nhũng đang được Quốc hội đưa ra lấy ý kiến nhân dân để sớm ban hành, áp dụng. Tham nhũng, dù xảy ra ở đâu thì cũng là tội phạm đặc biệt, được thực hiện trước hết bởi các quan chức...
  • Giải pháp góp phần tích cực phòng và chống tham nhũng

    17/08/2005Trọng DânCó thể nói, nếu luật về phòng và chống tham nhũng, lãng phí ra đời, công cuộc đấu tranh chống tham nhũng ở nước ta đã phải sử dụng tới hình thức pháp lý cao nhất, một "đòn phép" tối hậu...
  • Quyền hạn: cái gốc của "3 không"

    09/07/2005“Tham nhũng càng chống càng tăng”. Nhiều người đã nhận định bi quan và không đúng với thực tế như thế, vô tình phủ nhận sự cần thiết của cuộc chiến này. Nhận định đúng phải là “càng chống càng phát hiện nhiều vụ tham nhũng”, với qui mô càng lớn, chủ thể càng cao (đã có cả quan chức cấp tỉnh, cấp bộ).
  • xem toàn bộ