Phòng, chống tham nhũng trong doanh nghiệp Nhà nước

12:59 CH @ Thứ Ba - 15 Tháng Tám, 2006

Tham nhũng thường bắt đầu từ cái gốc là quyền lực. Một người tham nhũng được vì anh ta có quyền. Những người có sức, có quyền trong bộ máy Nhà nước nói chung và bộ máy lãnh đạo doanh nghiệp nói riềng là địa chỉ dễ xảy ra tham nhũng nhất. Vì vậy, muốn phòng ngừa và chống được tham nhũng thì trước hết những người cán bộ, đảng viên có chức, có quyền về mặt chủ quan phải gương mẫu và về mặt khách quan những người này phải được giám sát chặt chẽ trong thực thi công vụ.

Trong chương trình nghị sự của Hội nghị BCH Trung ương lần thứ 3 khóa X có bàn thảo về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng. Cùng với việc LuậtPhòng, chống tham nhũng năm 2005 có hiệu lực từ 01/6/2006, Ban Chỉ đạo TW về phòng, chống tham nhũng được hình thành và đi vào hoạt động. Động thái này thể hiện ngày càng rõ quyết tâm của Đảng và Nhà nước tuyên chiến với tệ tham nhũng. Doanh nghiệp Nhà nước, một trong nhũng khu vực đang được tập trung chỉ đạo thực hiện công tác phòng, chống tham nhũng.

Vài nét về bức trang tham nhũng

Tham nhũng tràn lan, từ các doanh nghiệp nhỏ đến các tổng Công ty quy mô lớn. Mấy năm gần đây, tham nhũng đã bị phát hiện ở 4 đại gia là dầu khí (vụ Nguyễn Quang Thưởng), điện lực (vụ điện kế điện tứ của Nguyễn Minh Hoàng), bưu chính - viễn thông (vu Nguyễn Lâm Thái), hàng không (vụ Công ty xăng dầu hàng không). Riêng 4 Tổng Công ty này đã chiếm trên 500% vốn của Nhà nước có tại doanh nghiệp nhà nước, một nguồn lực lớn đang bị bọn tham nhũng nhằm vào để đục khoét.

Tham nhũng trong doanh nghiệp Nhà nước được nảy sinh và nuôi dưỡng trong một mạng lưới quan hệ chằng chịt, phi pháp luật, phi chính thức, nhưng có sức công phá rất mạnh và sức công phạt cao. Những vu tham nhũng nghiêm tiếng đều có sự móc nối giữa giới kinh doanh với giới quyền lực để trục lợi cho cả hai bên một cách bất hợp pháp (điển hình là vụ đường dây 500 KV Bắc Nam, vụ Lã Thị Kim Oanh, vụ PMU 18).

Những kẻ tham nhũng hầu hết là cán bộ có chúc và hoặc chức trách trong bộ máy quản lý doanh nghiệp nhà nước, có hiểu biết sâu về pháp luật, liên kết với nhau tạo thành thể lực lớn, lợi dụng ngay sơ hở trong quản lý, kiềm tra, giám sát đề chiếm đoạt tài sản, xâm phạm lợi ích Nhà nước, tham nhũng ngày càng có tổ chức, câu kết với phần tử tiêu cực, móc nối với phần tử bên ngoài, liên kết với nhiều giới trong xã hội từ quan chức đến trí thức, từ báo chí đền xã hội đen (vụ án Năm Cam) bưng bít, trấn áp người lộ thông tin, vùi dập người đấu tranh, khống chế người có ý định chống tham nhũng.

Từ chỗ không dám tham nhũng vì đó là việc làm bất hợp pháp, vô lương tâm, bị dư luận xã hội lên án, ngày nay tham nhũng gần như công khai, trắng trợn, nguy hiểm hơn nó đã và đang trở thành việc không làm không được, nếu không công việc kinh doanh không chạy.

Tìm nguyên nhân và giải pháp

Nguyên nhân của một nguyên nhân là con người. Tham nhũng thưởng bắt đầu từ cái gốc là quyền lực. Một người tham nhũng được vì anh ta có quyền. Những người có chức, có quyền trong bộ máy Nhà nước nói chung và bộ máy lãnh đạo doanh nghiệp nói riêng là địa chi dễ xảy ra tham nhũng nhất. Vì vậy, muốn phòng ngừa và chống được tham nhũng thì trước hết những người cán bộ, đảng viên có chức, có quyền về mật chủ quan phải gương mẫu và về mặt khách quan những người này phải được giám sát chặt chẽ trong thực thi công vụ.

Theo báo cáo điều tra tham nhũng ở Việt Nam do Ban Nội chính Trung ương thực hiện cuối năm 2005, có tới 56,5% cán bộ, công chúc được hồi đánh giá: cấp trên trực tiếp của mình tham nhũng ở các mức độ khác nhau. Cấp trên là nhũng người đứng đầu đã dính vào tham nhũng rồi thì nói chống tham nhũng ít người nghe và chỉ là hô hào suông. Muốn phòng, chống tham nhũng chì phải xem lại đội ngũ cán bộ, công chức nắm trong tay quyền lực mà trước hết những người này là đảng viên, loại bỏ những người thoái hóa, biến chất, bán mình cho tham nhũng. Chúng ta không sợ làm mạnh thì hết cán bộ vì phần đông cán bộ của ta là tốt.

Nguyên nhân thứ hai do quyền sở hữu và quyền sử dụng tách rời. Doanh nghiệp Nhà nước thuộc hình thức sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hưu quản lý. Theo kinh nghiệm của các nước phát triển, đối với hình chức sở hữu cũng thì phải có cơ chế giám sát chặt chẽ và bắt buộc kiểm toán.

Về giám sát: bên cạnh việc giám sát nội bộ doanh nghiệp, giám sát của cơ quan quản lý Nhà nước, họ đề cao vai trò giám sát của chủ nợ, bạn hàng, đối thủ cạnh tranh các phương tiện thông tin đại chúng, cộng đồng và hiệp hội doanh nghiệp. Đẩy mạnh cổ phần hóa các doanh nghiệp Nhà nước, quản trị nội bộ doanh nghiệp đổi với nhưng doanh nghiệp mà Nhà nước còn giữ 100% vốn được thực hiện theo chế độ Công ty Cổ phần nhằm tăng cường hiệu lực, hiệu quả của giám sát nội bộ.

Về kiếm toán: Việc giám sát nội bộ thị trường, nội bộ doanh nghiệp và các cơ quan quản lý nhà nước vẫn chưa đủ mà càn có đánh giá khách quan hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, nhất là tình hình tài chính. Do vậy, việc thực hiện kiểm toán đối với báo cáo tài chính hàng năm của doanh nghiệp bởi một Công ty kiểm toán độc lập là quy định bắt buộc. Công ty kiểm toán phải chịu trách nhiệm trước pháp luật ve tính độc lập, khách quan, trung thực về kết quả kiểm toán.

Nguyên nhân thứ ba là những chính sách bao cấp, bảo hộ, độc quyền bất hợp lý. Bao cấp, bảo hộ, độc quyển kinh doanh có điều kiện, có thời hạn là cần thiết trong điều kiện sức cạnh tranh của doanh nghiệp nhà nước còn yếu nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp Nhà nước lớn lên, cạnh tranh được khi ta thực hiện đầy đủ các cam kết hội nhập kinh tế quốc tế, nhất là trở thành thành viên của WTO.

Nhưng nếu ta bao cấp, bảo hộ, độc quyền quá mức cần thiết và kéo dài thì chẳng nhũng không đạt được kết quả về mặt kinh tế - xã hội, làm cho doanh nghiệp Nhà nước càng ỷ lại thêm vào Nhà nước mà còn tạo ra môi trường cho tham nhũng. Vì vậy, cần soát xét, loại bỏ nhang bao cấp, bảo hộ, độc quyền bất hợp lý về đất đai, vốn, lao động...

Cơ chế "xin - cho" tồn tại làm nảy sinh tham nhũng. Theo điều tra của Ban Nội chính Trung ương, cơ chế xin cho là nguyên nhân dẫn đến tham nhũng, nhận định này được nhất trí can trong xã hội: có tới 72,1 % sổ cán bộ quản lý doanh nghiệp được hỏi đống ý - một ty lệ cao nhất trong 1 8 nguyên nhân thuộc 4 nhóm (các nguyên nhân thuộc ve cơ chế, chỉnh sách, pháp luật, các nguyên nhân liên quan đến công tác cán bộ, các nguyên nhân liên quan đến công tác kiểm tra, giảm sát và xứ lý tham nhũng và các nguyên nhân mang tính xã hội).

Cơ chế xin - cho thông thường là việc làm cần thiết nhằm bản đảm quyên quản lý, giám sát của chủ sở hữu, nhằm hạn chế quyền tự do kinh doanh của doanh nghiệp khi quyền này làm tổn hại đến lợi ích và trật tự của cộng đồng (thỉ dụ sản xuất thực phẩm phải bảo đảm vệ sinh, an toàn). Vấn đề đặt ra là làm thế nào để giảm thiểu được tham nhũng gắn với cơ chế xin - cho đó.

Theo cách đặt vấn đề trên, việc phân cấp, phân quyền và phân trách nhiệm cần được thực hiện mạnh hơn nữa theo hướng cấp nào nắm sát vụ việc thì để cấp đó quyết định và phải chịu trách nhiệm về quyết định của mình. Cấp trên tạo điều kiện về tài chính, nhân sự cho cấp dưới thực hiện đi đôi với hướng dẫn, kiểm tra. Về nguyên tắc, thủ tục hành chỉnh càng qua ít cửa càng hạn chế được nhũng nhiễu và tham nhũng, thời gian xử lý cũng nhanh hơn là qua nhiều cửa.

Thủ tục hành chính phải được quy định rõ ràng, dễ hiểu và mọi người đều hiểu theo một nghĩa như nhau, thời hạn tối đa cơ quan cần xử lý để có trả lời người xin và tất cả phải được công khai, minh bạch. Những việc làm này để tránh người xử lý vụ, việc cố tình kéo dài thời gian giải quyết, đẩy lùi việc bám vào không có quy đinh cụ thể, không rõ ràng để cố tình soi xét, bắt lối, bắt bí người xin phải hối lộ thì việc mới được giải quyết.

Nguồn:
Cập nhật lúc:

Nội dung liên quan

  • Tham nhũng - nguồn gốc của nghèo đói trên thế giới

    04/05/2015Nhật VyHơn 2/3 thế giới nằm dưới mức trung bình trong danh sách điều tra về độ trong sạch vừa được Tổ chức Minh bạch quốc tế (TI) công bố hôm nay cho thấy mức độ tham nhũng đang nguy cấp đến mức nào...
  • Tham nhũng và tham nhũng tinh thần

    29/11/2011Nguyễn Trần BạtNếu như chống tham những vật chất có mục đích là làm trong sạch đời sống xã hội thì chống tham nhũnng tinh thần có nhiệm vụ là chống lại sự rủi ro đối với sự phát triển của nhân loại.”
  • Tham nhũng: Cái giá của sự thiếu công khai và minh bạch

    29/07/2006Hữu VinhCuộc chiến chống tham nhũng đã khởi động được một thời gian không còn ngắn. Nhưng dường như, càng phát động "chống” nạn tham nhũng ngày càng tinh vi hơn và những vụ tham nhũng càng lớn hơn. Bộ trưởng Bộ Tư pháp Uông Chu Lưu đã phải nhìn nhận: "Tham nhũng diễn ra với tính chất và quy mô ngày càng lớn, phạm vi xảy ra với diện rộng và mang tính tổ chức giữa nhiều cá nhân và đơn vị"...
  • Chống tham nhũng cần một cách nhìn mới, tư duy mới

    22/07/2006Phạm Quang LêTệ nạn tham nhũng từ nhiều năm qua luôn là điều nhức nhối, lo lắng và bực bội của toàn xã hội. Bất chấp những quyết tâm, những nỗ lực của các tổ chức có trách nhiệm, nạn “nội xâm” này vẫn tiếp tục diễn ra ngày càng nghiêm trọng hơn. Vấn đề cần được nhìn nhận như thế nào? Còn cần phải làm gì để có để sớm chặn đứng tệ nạn này?
  • Những người chống tham nhũng: Họ là ai?

    02/06/2006Hải LanNạn tham nhũng vẫn ngang nhiên tồn tại. Vậy công cụ nào để kiểm soát tham nhũng? Dân chúng đóng vai trò thế nào trong cuộc chiến gay go này?
  • Tham nhũng - giặc nội xâm nguy hiểm

    18/05/2006Thanh BìnhCó thể nói rằng, đằng sau sự thật thoát trong xây dựng cơ bản, chạy chức, chạy quyền, xuống cấp của y đức, giáo dục - đào tạo, nhiêu khê của thủ tục hành chính... là cái bóng khổng lồ của con bạch tuộc tham nhũng, vì đều được tạo ra bởi những kẻ được Nhà nước, nhân dân giao phó ít nhiều quyền lực và đã lạm dụng để trục lợi cá nhân, bất chấp lợi ích tập thể, quốc gia, dân tộc. Nói cách khác, tham nhũng là quốc nạn của quốc nạn...
  • Phòng chống tham nhũng

    03/05/2006Nguyễn Đức LamTrách nhiệm cá nhân là vấn đề hiện đang được công luận rất quan tâm. Kỳ họp Quốc hội vừa qua đánh dấu sự miễn nhiệm đầu tiên của một Bộ trưởng cũng có liên quan đến vấn đề trách nhiệm cá nhân. Đây là một vấn đề cũng đang rất nóng đối với các doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp Việt Nam...
  • Tham nhũng: Sự tương tác và cộng hưởng giữa con người và cơ chế

    23/04/2006Lê Đăng DoanhCùng với các vụ tham nhũng lớn đã được phanh phui đang gây ra những bức xúc lớn trong dư luận. Nhưng để chống tham nhũng có hiệu quả, cần tìm hiểu nguyên nhân nào, cơ chế nào đã tạo điều kiện cho bọn tham nhũng hoành hành, chứ không chỉ thỏa mãn và dừng lại ở việc xử lý một số quan chức liên quan. Ta bàn sâu về các biện pháp chống tham nhũng từ cơ chế nhằm góp phần xây dựng một bộ máy công quyền trong sạch và vững mạnh...
  • Làm thế nào để phòng chống tham nhũng nhanh và hiệu quả?

    16/04/2006TS. Nguyễn Thị Hồng Thuỷ (ĐH Kinh tế Quốc dân)Để chống tham nhũng, phải làm sao cho các công chức, quan chức không muốn, không thể và không dám tham nhũng...
  • Phòng chống tham nhũng

    14/04/2006Nguyễn Đức LamLuật và cơ quan chuyên trách đứng riêng một mình khó mà thắng trong cuộc chiến chống tham nhũng này. Có nhiều luật chưa đủ, mà còn cần những điều kiện khác để luật trở thành công cụ hữu hiệu...
  • Công cụ cho chống tham nhũng

    12/04/2006Danh ĐứcKhi điều tra về các vụ mua bán độ bóng đá, cảnh sát đã tình cờ tìm thấy tên tuổi các quan chức cá độ trong máy tính của một trùm ghi độ, và một tháng sau bể ra vụ “cho mượn xe” những 108 chiếc ở PMU 18. Nói tình cờ bởi “vụ PMU18” không phải do thanh tra Bộ GTVT hay Thanh tra CP phanh phui ra...
  • Để chống tham nhũng hiệu quả hơn

    28/03/2006Danh ĐứcTrước những phát hiện hầu như từng ngày về những gì khuất tất hoặc tiêu cực đã rõ ở PMU18, cũng như ở Thanh tra Chính phủ và ở Tổng công ty Dầu khí..., không thể không có những câu hỏi như: tham nhũng ngày càng “nhiều”, càng “cao”, càng “lớn” hơn?
  • Chống tham nhũng - Hãy vận dụng mạnh mẽ yếu tố tâm lý

    06/03/2006Vũ Duy Phú (Viện Những vấn đề phát triển-VIDS)Mấy chục năm nay, tham nhũng không hề thuyên giảm. Thậm chí có nơi, có lúc nó còn trầm trọng hơn, xuất hiện nhiều hình thức, thủ đoạn tinh vi, nguy hiểm hơn và có tổ chức hơn...
  • Ban Thanh tra đặc biệt chống tham nhũng

    28/02/2006Trần Vĩnh KhangTrong khi lãnh đạo chính quyền, Hồ Chủ tịch quan tâm nhất đến vấn đề sao cho được lòng dân, và xem đó như nguyên tắc cao nhất...
  • Giải mã tham nhũng

    26/12/2005Thanh Vũ"Chân dung" tham nhũng đã được nhìn thấy rõ hơn, "địa chỉ” tham nhũng phổ biến nhất cũng được xác định qua kết quả điều tra xã hội học có tên “Nghiên cứu đấu tranh chống tham nhũng” do Ban Nội chính Trung ương thực hiện lần đầu tiên được công bố. Lại thêm một thái độ cương quyết trong víệc phòng chống quốc nạn này mà các thông tin công khai vào cuối tháng11 qua là một sự kiểm chứng sòng phẳng...
  • Trừ lạm quyền để chống tham nhũng

    11/12/2005Nhật LệDân chủ là xu thế không cưỡng lại được, không phải vì đó là sản phẩm đến từ Mỹ, từ phương Tây, hoặc từ quốc gia nào đó (như có người nghĩ vậy), mà vì đó là nhu cầu căn bản đến từ người dân, nghĩa là từ bên trong. Tôi nói thêm : Đây không phải là nhu cầu bức xúc của một thiểu số có học hay là trí thức; người dân nào cũng cảm thấy như vậy...
  • Tham nhũng và cạnh tranh

    05/12/2005Nguyễn Quang AĐảng, chính phủ, báo giới và dư luận nói chung đều coi tham nhũng tràn lan ở nước ta là một quốc nạn, một cản trở lớn đối với sự phát triển của đất nước, một ung nhọt nhức nhối có thể gây mất ổn định xã hội...
  • Chống tham nhũng cần nhìn thẳng vào sự thật

    29/11/2005Đỗ Quang ĐánVấn đề đặt ra là lũ tham nhũng này đang ẩn khuất ở đâu? Chân dung, diện mạo của chúng thế nào mà khuynh đảo đất nước ghê gớm thế?
  • “Luận” về tham nhũng

    12/11/2005Phạm Thanh BìnhỞ nước ta những năm gần đây báo chí cũng đã tốn nhiều giấy mực để "luận" về tham nhũng. Vì thế, người viết bài này không dám cả gan vác bút qua cửa... nhà báo để luận về tham nhũng, mà chỉ xin dẫn lời một số văn nhân học giả Trung Hoa luận về cái tệ nạn trầm kha xuyên quốc gia này, để rồi mạn phép góp đôi lời bàn thêm.
  • “3 không” về chống tham nhũng ở Việt Nam

    31/10/2005Ths. Lê Hoàng TùngLần đầu tiên, công tác chống tham nhũng ở Việt Nam được luật hóa. Dự thảo Luật chống tham nhũng đang được đưa ra lấy ý kiến rộng rãi trong nhân dân. Đảng, Nhà nước Việt Nam đang nỗ lực quyết tâm tuyên chiến với tệ tham nhũng. Xin được góp bàn đôi điều về vấn đề này…
  • Đặc thù tham nhũng ở Việt Nam

    24/10/2005Trần Bạch Đằng...Tuy Quốc hội đã công bố rộng rãi Dự luật với mong mỏi được nghe những đóng góp bổ sung, cải sửa, hoặc bác bỏ từng nội dung của Dự luật, nhưng vẫn chưa có phong trào nào gọi là "đúng ý dân" đối với một vấn đề hết sức quan trọng như vậy...
  • "Tôi nói, cơ chế sản sinh ra tham nhũng…"

    16/10/2005GS. Hoàng TụyTham nhũng là một quốc nạn, điều đó ai cũng nói và cũng biết. Song để phòng, chống và hạn chế được tình trạng tham nhũng không phải là điều dễ dàng. Cho đến nay, chúng ta vẫn đang trên con đường tìm tòi, xin ý kiến nhân dân để chọn ra các giải pháp, các biện pháp đủ mạnh và hiệu quả để phòng và chống tham nhũng. Trăn trở, bức xúc với quốc nạn này, Giáo sư Hoàng Tuỵ đã có những tâm sự rất chân về tham nhũng và chống tham nhũng của Việt Nam hiện nay...
  • Tham nhũng - vấn đề của phát triển

    11/10/2005Trần Ngọc ThơMức độ tham nhũng ở VN trong thời gian gần đây đã có những dấu hiệu không giống xu hướng chung so với các nước có cùng trình độ phát triển....
  • Những bộ mặt của tham nhũng

    07/10/2005Ngô Tự LậpMặc dù "tham nhũng" là thuật ngữ được sử dụng rất nhiều và tham nhũng là vấn đề đau đầu của mọi quốc gia, ở mọi thời đại, cho đến nay người ta vẫn chưa có một định nghĩa thống nhất cho nó. Lý do là tham nhũng được tiếp cận từ nhiều quan điểm khác nhau, từ kinh tế, đạo đức, tôn giáo đến chính trị, xã hội và giai cấp, và các quan điểm này lại mang nặng dấu ấn lịch sử và cá nhân...
  • “Độc quyền chức vụ” cái gốc của tham nhũng

    01/10/2005TS. Phạm Anh TuấnTham nhũng ở Việt Nam hiện nay đã trở thành quốc nạn. Quốc nạn tham nhũng là một trong những dấu hiệu cảnh báo năng lực quản lý của bộ máy Nhà nước không còn phù hợp với sự phát triển của đất nước. Vì thế, dự thảo Luật Phòng, chống tham nhũng đang được Quốc hội đưa ra lấy ý kiến nhân dân để sớm ban hành, áp dụng. Tham nhũng, dù xảy ra ở đâu thì cũng là tội phạm đặc biệt, được thực hiện trước hết bởi các quan chức...
  • Giải pháp góp phần tích cực phòng và chống tham nhũng

    17/08/2005Trọng DânCó thể nói, nếu luật về phòng và chống tham nhũng, lãng phí ra đời, công cuộc đấu tranh chống tham nhũng ở nước ta đã phải sử dụng tới hình thức pháp lý cao nhất, một "đòn phép" tối hậu...
  • Chống tham nhũng

    21/07/2005Nguyễn Quang ATham nhũng là lạm dụng quyền được trao để mưu lợi cá nhân. Có uỷ quyền là có thể tham nhũng. Tham nhũng cổ gần như loài người và sẽ còn khi loài người còn. Chẳng ai tin vào hi vọng hão huyền về một xã hội không có người được trao quyền, không có nhà nước.
  • Toàn dân hiến kế chống tham nhũng

    21/07/2005Đỗ Lê TảoHôm nay (ngày 20.7), dự thảo Luật Phòng, chống tham nhũng được đưa ra lấy ý kiến đóng góp của mọi tầng lớp nhân dân, các cơ quan, tổ chức, đoàn thể quần chúng... Theo tờ trình của Chính phủ về dự án Luật Phòng, chống tham nhũng tại kỳ họp thứ 7 - Quốc hội khoá XI thì tình hình tham nhũng hiện nay của nước ta đang diễn ra rất phức tạp, trong nhiều lĩnh vực, có xu hướng tăng về quy mô, tính chất ngày càng nghiêm trọng...
  • "Công ty" tham nhũng...

    09/07/2005Trần Bạch ĐằngBáo Tuổi Trẻ số ra ngày thứ hai 4-7-2005 đăng bài điều tra của Võ Hương - Như Hằng về "Hệ thống công ty một nhà được thành lập như thế nào?" phản ánh dòng vận chuyển của điện kế điện tử từ cơ quan đặt hàng là Công ty Điện lực TP.HCM đến người tiêu dùng điện. Đó là câu chuyện thời sự đang bức xúc dư luận thành phố.
  • xem toàn bộ